Hà Nội tính loạt cơ chế đặc thù hút vốn đầu tư 14 bãi đỗ xe, bổ sung hơn 3.700 chỗ đỗ

Rà soát 301 vị trí, chọn 14 bãi đỗ xe ưu tiên

Theo rà soát của Sở Xây dựng Hà Nội, toàn thành phố có 301 vị trí quy hoạch bãi đỗ xe trong khu vực Vành đai 3. Căn cứ hiện trạng quỹ đất, khả năng giải phóng mặt bằng và điều kiện triển khai, các vị trí được chia thành 3 nhóm để xác định thứ tự ưu tiên đầu tư.

Hà Nội ưu tiên đầu tư 14 bãi đỗ xe, bổ sung hơn 3.700 chỗ đỗ phục vụ nhu cầu của người dân. Ảnh minh hoạ. 

Trong đó, nhóm A gồm 14 vị trí có mức độ ưu tiên cao, tập trung tại khu vực nội đô lịch sử, gần bệnh viện, trường học và các nút giao thông. Đây chủ yếu là những khu đất sạch hoặc đất công như vườn hoa, quảng trường, không vướng giải phóng mặt bằng, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2028, với tổng quy mô 3.714 chỗ đỗ.

Nhóm B gồm 72 vị trí có mức độ ưu tiên trung bình, nằm tại khu vực nội thành và các địa bàn ngoại thành giáp ranh. Những vị trí này còn một số vướng mắc về mặt bằng hoặc cần điều chỉnh quy hoạch chi tiết, dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2028-2032.

Nhóm C gồm 217 vị trí có mức độ ưu tiên thấp, chủ yếu nằm xa trung tâm và còn nhiều khó khăn trong giải phóng mặt bằng. Các vị trí này sẽ tiếp tục được rà soát để triển khai sau năm 2032 hoặc điều chỉnh chức năng nếu không còn phù hợp.

Theo ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, thành phố cần rà soát toàn bộ quỹ đất dành cho bãi đỗ xe, phân loại rõ những khu đất đã có mặt bằng sạch, vị trí đang vướng giải phóng mặt bằng và những khu vực chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý.

Trên cơ sở đó, Hà Nội cần công khai danh mục dự án ưu tiên theo từng giai đoạn, làm rõ diện tích, hiện trạng đất, chỉ tiêu xây dựng và quy mô chỗ đỗ. Những khu đất gần khu dân cư đông đúc, trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học và đầu mối giao thông cần được ưu tiên triển khai trước do có nhu cầu đỗ xe lớn.

Đa dạng nguồn vốn, tạo cơ chế thu hút doanh nghiệp

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều dự án bãi đỗ xe chậm triển khai là tổng mức đầu tư lớn, trong khi khả năng thu hồi vốn thấp và thời gian hoàn vốn kéo dài. Đặc biệt, tại khu vực trung tâm, chi phí giải phóng mặt bằng và xây dựng công trình ngầm cao, khiến doanh nghiệp chưa mặn mà tham gia.

Theo ông Nguyễn Đức Vinh, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác điểm đỗ xe Hà Nội, với những bãi đỗ xe cần vốn lớn nhưng hiệu quả thương mại thấp, nếu không thu hút được doanh nghiệp đầu tư, thành phố cần xem xét sử dụng ngân sách xây dựng công trình theo quy hoạch, sau đó đấu thầu lựa chọn đơn vị khai thác.

Sở Xây dựng Hà Nội cũng đề xuất đa dạng hóa phương thức đầu tư, trong đó có mô hình đầu tư công kết hợp quản trị tư nhân (O&M). Theo mô hình này, Nhà nước sử dụng ngân sách đầu tư hạ tầng cốt lõi, sau đó đấu thầu lựa chọn doanh nghiệp chuyên nghiệp vận hành, khai thác theo các tiêu chí về hiệu quả sử dụng, chất lượng dịch vụ, an toàn và doanh thu.

Bên cạnh đó, các mô hình BOT và BLT cũng được đề xuất nghiên cứu nhằm huy động nguồn lực xã hội. Với BOT, doanh nghiệp tham gia thiết kế, xây dựng, vận hành và khai thác bãi đỗ xe trong khoảng 20-30 năm trước khi chuyển giao cho Nhà nước. Trong khi đó, mô hình BLT cho phép nhà đầu tư xây dựng công trình, sau đó Nhà nước thuê lại để khai thác hoặc quản lý.

Để tăng sức hấp dẫn của các dự án, ông Nguyễn Đức Vinh kiến nghị thành phố nghiên cứu miễn tiền thuê đất trong 5-10 năm, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi và rút ngắn thủ tục đầu tư. Với những dự án trọng điểm, cấp bách, có thể nghiên cứu cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu phù hợp.

Ông Nguyễn Văn Quyền cũng cho rằng, với các dự án bãi đỗ xe ngầm có chi phí đầu tư lớn, cần tính toán thời gian khai thác đủ dài để nhà đầu tư thu hồi vốn và bảo đảm lợi nhuận hợp lý. Ngoài hoạt động trông giữ phương tiện, chủ đầu tư có thể được xem xét khai thác các dịch vụ thương mại phù hợp để nâng cao hiệu quả tài chính.

Ở góc độ cơ chế tài chính, ông Lê Trung Hiếu, Phó giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, đề xuất xây dựng gói giải pháp tổng thể tháo gỡ khó khăn cho các dự án. Trong đó, mô hình hợp tác công tư (PPP) có thể được nghiên cứu theo hướng Nhà nước chịu trách nhiệm giải phóng mặt bằng, doanh nghiệp đầu tư xây dựng và tổ chức khai thác.

Các chính sách ưu đãi về thuế, tiền thuê đất và tín dụng cần được cụ thể hóa để thu hút nhà đầu tư. Thành phố cũng có thể nghiên cứu đấu giá đất gắn với các dự án đô thị theo mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), đưa bãi đỗ xe trở thành một cấu phần trong quy hoạch phát triển đô thị.

Một giải pháp khác là yêu cầu các dự án cao tầng, trung tâm thương mại xây mới thiết kế tầng hầm có khả năng kết nối với công trình liền kề. Qua đó, từng bước hình thành mạng lưới hầm đỗ xe liên thông, mở rộng không gian đỗ phương tiện mà không phải bổ sung thêm quỹ đất trên mặt đất.

Để đẩy nhanh tiến độ, Sở Xây dựng đề xuất các dự án được áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô và các nghị định của Chính phủ. Đối với dự án bãi đỗ xe đầu tư theo phương thức PPP, Sở kiến nghị nghiên cứu áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt.

Việc ưu tiên các vị trí có thể triển khai ngay, đồng thời tháo gỡ vướng mắc về vốn và cơ chế đầu tư được kỳ vọng sẽ từng bước tăng nguồn cung bãi đỗ xe, hạn chế tình trạng phương tiện đỗ trái phép dưới lòng đường, trên vỉa hè và giảm áp lực giao thông tại Hà Nội.