FBI đã triệt phá chợ đen trực tuyến Silk Road ra sao?

Tóm tắt vụ Silk Road

Theo Bách khoa toàn thư mở (WP), Silk Road là một chợ đen trực tuyến hiện đại đầu tiên trên thế giới, được biết đến là một nền tảng được dùng để bán ma túy bất hợp pháp, chuyên mua bán ma túy, tài liệu giả và các dịch vụ phi pháp khác, sử dụng đồng Bitcoin làm tiền tệ giao dịch chính.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ký các sắc lệnh hành pháp trong lễ diễu hành nhậm chức tại Capital One Arena, Washington, D.C., ngày 20/1/2025, trong đó có lệnh ân xá cho Ross Ulbricht. Nguồn: (Abcnews.com)

Silk Road được thành lập tháng 2/2011, cái tên này xuất phát từ tên tuyến đường thương mại từ thời nhà Hán (206 trước CN - 220 sau CN) giữa châu Âu, Ấn Độ, Trung Quốc và nhiều quốc gia khác trên khu vực Á-Âu. Silk Road đã được điều hành bởi biệt hiệu Dread Pirate Roberts (đặt tên theo nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết kỳ ảo nổi tiếng năm 1973 “The Princess Bride” của nhà văn Mỹ William Goldman, người được biết đến với việc tán thành lý tưởng tự do chủ nghĩa và chỉ trích quy định. Hai cá nhân khác cũng tham gia chặt chẽ vào sự phát triển và thành công của trang web, được gọi là Variety Jones và Smedley.

Vào tháng 6/2011, Gawker đã xuất bản một bài viết về trang web dẫn đến Internet buzz và lưu lượng truy cập trang web tăng vọt. Sau khi trang web được biết đến công khai, Thượng nghị sĩ Mỹ Charles Schumer đã yêu cầu các cơ quan thực thi pháp luật liên bang, gồm cả Cục Phòng chống ma túy Hoa Kỳ (DEA) và Bộ Tư pháp Hoa Kỳ vào cuộc đóng cửa trang web này.

FBI vào cuộc

Tháng 5/2013, Silk Road đã bị đánh sập trong một thời gian ngắn do một cuộc tấn công từ chối dịch vụ phân tán (DDoS) kéo dài. Cuối tháng 6/2013, có thông tin cho hay DEA đã tịch thu 11,02 Bitcoin (trị giá tổng cộng 814 USD vào thời điểm đó); giới truyền thông nghi ngờ đây là kết quả của một chiến dịch gài bẫy (honeypot) nhắm vào Silk Road. FBI tuyên bố địa chỉ IP thực của máy chủ Silk Road đã được tìm thấy thông qua dữ liệu rò rỉ trực tiếp từ hệ thống CAPTCHA của trang web và máy chủ này đặt tại Reykjavik, Iceland. Tuy nhiên, các chuyên gia bảo mật công nghệ thông tin tỏ ra nghi ngờ tuyên bố của FBI vì các bằng chứng kỹ thuật cho thấy không có lỗi cấu hình nào có thể gây ra sự cố rò rỉ dữ liệu cụ thể đó vào thời điểm xảy ra vụ việc.

Ross Ulbricht - ảnh chụp năm 2025 sau khi được trả tự do. (Nguồn: En.wikipedia.org)

Vụ án có công nghiên cứu ngoài giờ của đặc vụ điều tra hình sự thuộc Sở Thuế vụ (IRS) Gary Alford, đã giúp FBI cáo buộc Ross Ulbricht là người sáng lập kiêm chủ sở hữu của Silk Road và chính là kẻ đứng sau biệt danh Dread Pirate Roberts (DPR). Alford đã tìm kiếm các thông tin đề cập đến URL.onion hoặc địa chỉ .tor, với giả định, có thể ai đó đã quảng bá hoặc giới thiệu thị trường này trên Google. Lần đầu tiên trang web được nhắc đến là bởi một người dùng có tên là "altoid". Việc tìm hiểu sâu hơn về hồ sơ "altoid" đã giúp Gary Alford tìm được một bài đăng tuyển dụng, trong đó yêu cầu các ứng viên quan tâm liên hệ qua địa chỉ email cá nhân của Ross Ulbricht. Kết quả, Ross Ulbricht đã bị bắt vào ngày 1/10/2013 tại San Francisco, cụ thể là tại Thư viện Glen Park - một chi nhánh thuộc hệ thống Thư viện Công cộng San Francisco.

Trong quá trình bắt giữ, FBI đã tịch thu chiếc máy tính xách tay mà Ulbricht đang sử dụng để kết nối với các máy chủ và quản lý thị trường này. Ulbricht bị truy tố với các tội danh điều hành một tổ chức tội phạm có hệ thống và liên tục, phân phối ma túy qua Internet, cùng bốn tội danh âm mưu liên quan đến phân phối ma túy, tấn công mạng, rửa tiền và sử dụng giấy tờ tùy thân giả mạo. Ngoài ra, Ulbricht còn bị truy tố riêng biệt với một tội danh thuê giết người với số tiền bỏ ra lên tới 730.000 USD nhưng do thiếu bằng chứng, Ulbricht không bị xét xử về tội danh này.

Ban đầu, FBI đã tịch thu 26.000 Bitcoin từ các tài khoản trên Silk Road, trị giá khoảng 3,6 triệu USD vào thời điểm đó. Theo phát ngôn của FBI, số tiền này đã được giữ lại cho đến khi phiên tòa xét xử Ulbricht kết thúc. Vào tháng 10/2013, FBI thông báo đã tịch thu 144.000 Bitcoin trị giá 28,5 triệu USD, xác nhận số Bitcoin này thuộc về Ulbricht. Ngày 27/6/2014, Cơ quan Cảnh sát Tư pháp Mỹ (U.S. Marshals Service) đã bán 29.657 Bitcoin chia thành 10 lô trong một cuộc đấu giá trực tuyến; số Bitcoin này có giá trị ước tính 18 triệu USD vào thời điểm đó và chỉ chiếm khoảng một phần tư tổng số Bitcoin bị tịch thu. Cơ quan này vẫn giữ lại 144.342 Bitcoin khác được tìm thấy trên máy tính của Ulbricht, với giá trị ước tính khoảng 87 triệu USD.Tim Draper đã mua số Bitcoin trong cuộc đấu giá với giá trị ước tính 17 triệu USD và cho Vaurum khởi nghiệp về Bitcoin đang hoạt động tại các nền kinh tế đang phát triển thuộc các thị trường mới nổi vay lại.

Diễn biến tại phiên tòa

Phiên tòa xét xử Ulbricht bắt đầu vào ngày 13/1/2015 tại tòa án liên bang ở Manhattan. Khi phiên tòa khai mạc, Ulbricht thừa nhận là người sáng lập trang web Silk Road, nhưng khẳng định đã chuyển giao quyền kiểm soát trang web cho người khác ngay sau khi thành lập. Các luật sư của Ulbricht lập luận Dread Pirate Roberts thực chất là Mark Karpeles, và Karpeles đã dàn dựng để Ulbricht chịu tội thay. Tuy nhiên, thẩm phán Katherine B. Forrest đã không chấp nhận bất kỳ tuyên bố mang tính suy đoán nào về việc Karpeles hay bất kỳ ai khác điều hành Silk Road, đồng thời loại bỏ các tuyên bố đã được đưa ra trước đó liên quan đến hồ sơ vụ án.

Hình ảnh được đăng tải trên Silk Road sau khi bị FBI triệt phá. (Nguồn: En.wikipedia.org)

Trong tuần thứ hai của phiên tòa, các công tố viên đã trình bày các tài liệu và nhật ký trò chuyện từ máy tính của Ulbricht. Họ khẳng định những dữ liệu này cho thấy, Ulbricht đã điều hành trang web trong nhiều tháng, qua đó bác bỏ lập luận của bên bào chữa rằng Ulbricht đã từ bỏ quyền kiểm soát Silk Road. Luật sư của Ulbricht nói rằng các tài liệu và nhật ký trò chuyện này đã bị cài cắm vào máy tính thông qua BitTorrent - phần mềm đang chạy trên máy tính của thân chủ mình là Ulbricht vào thời điểm bị bắt.

Vào ngày 4/2/2015, bồi thẩm đoàn đã tuyên Ulbricht phạm 7 tội danh, gồm: điều hành tổ chức tội phạm có hệ thống và liên tục, buôn bán ma túy, rửa tiền và xâm nhập trái phép hệ thống máy tính. Tội điều hành tổ chức tội phạm có hệ thống và liên tục có mức án tối thiểu là 20 năm tù. Khối lượng ma túy được phân phối cũng dẫn đến mức án phạt bổ sung tối thiểu là 10 năm tù. Chính phủ cũng cáo buộc Ulbricht thuê người sát hại ít nhất 5 người, nhưng không có bằng chứng nên những cáo buộc này chưa bao giờ trở thành các tội danh chính thức chống lại Ulbricht.

Hậu vụ án

Henry Farrell, Phó giáo sư ngành khoa học chính trị và quan hệ quốc tế tại Đại học George Washington đã phân tích vụ Silk Road trong một bài tiểu luận đăng trên tạp chí Aeon năm 2015. Theo vị giáo sư này, Ulbricht tạo ra chợ đen này để hoạt động mà không chịu sự giám sát của chính phủ, nhưng lại gặp khó khăn trong việc xác thực các giao dịch ẩn danh. Để duy trì doanh thu ổn định, Ulbricht đã tăng cường giám sát nhằm đảm bảo chi phí giao dịch ở mức thấp và áp dụng các biện pháp nhằm đảm bảo độ tin cậy thông qua việc triển khai hệ thống thanh toán ký quỹ tự động và hệ thống đánh giá tự động.

Ross Ulbricht được biết đến với biệt danh Dread Pirate Roberts hay DPR, người trực tiếp điều hành chợ đen "eBay của giới buôn ma túy" từ năm 2011 đến 2013. (Nguồn: Wsj.com)

Trong quá trình xét xử, nữ thẩm phán Forrest đã nhận được những lời đe dọa. Người dùng của một trang web ngầm có tên The Hidden Wiki đã đăng tải thông tin cá nhân của bà lên đó, bao gồm địa chỉ nhà và số an sinh xã hội. Luật sư của Ulbricht, Joshua Dratel, tuyên bố ông và thân chủ hoàn toàn không liên quan gì các thông tin nói trên. Vào cuối tháng 3/2015, một đơn tố giác tội phạm do Tòa án Quận Bắc California ban hành đã dẫn đến việc bắt giữ hai cựu đặc vụ liên bang từng tham gia điều tra ngầm vụ án Silk Road của Ulbricht tại Baltimore, đó là Carl Mark Force IV (cựu đặc vụ DEA) và Shaun Bridges (Sở Mật vụ). Hai đặc vụ này bị cáo buộc đã chiếm đoạt số tiền mà Ulbricht chuyển cho họ để đổi lấy những thông tin được liên quan đến cuộc điều tra. Cả hai bị buộc tội gian lận qua phương tiện truyền thông điện tử và rửa tiền và cuối cùng đều đã nhận tội.

Đến cuối tháng 11/2016, các luật sư của Ulbricht đã đưa ra cáo buộc đối với một đặc vụ DEA thứ ba làm rò rỉ thông tin điều tra và can thiệp vào bằng chứng nhằm loại bỏ các nhật ký trò chuyện có nội dung trao đổi với chính mình.

Trong lá thư gửi tòa trước khi tuyên án, Ulbricht khẳng định những hành động thông qua Silk Road xuất phát từ lý tưởng tự do cá nhân "để mang lại cho mọi người quyền tự do lựa chọn cho riêng mình. Ulbricht bị tuyên 5 bản án thi hành đồng thời, trong đó có hai án tù chung thân không được hưởng ân xá và bị buộc phải nộp lại số tiền 183 triệu USD. Luật sư Joshua Dratel của Ulbricht cho biết ông sẽ kháng cáo bản án cũng như phán quyết kết tội ban đầu. Vào ngày 31/5/2017, tòa đã bác đơn kháng cáo của Ulbricht, đồng thời giữ nguyên phán quyết kết tội và mức án tù chung thân do Thẩm phán Liên bang Gerard E. Lynch công bố.

Theo CBS hôm 21/1/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ân xá cho Ross Ulbricht. Thông tin này được Tổng thống Trump đăng trên trang mạng xã hội của mình, thông tin tiết lộ, ông Trump cho hay đã nói chuyện với mẹ của Ross Ulbricht vào ngày đầu tiên nhậm chức. Việc ông Trump ân xá cho Ulbricht đã bị một số nhà báo chỉ trích. Tờ The Nation viết "Đây là một sự trớ trêu đặc biệt khi Tổng thống Trump cũng nhiều lần ủng hộ án tử hình đối với những kẻ buôn bán ma túy bị kết án và thật khó tin là có ai ở Mỹ lại buôn bán ma túy với quy mô lớn như Ulbricht".

Còn tờ New Yorker thì cho rằng, việc ân xá cho Ulbricht là kết quả của một thỏa thuận chính trị: "Vào cuối năm 2023, khi ông Trump đẩy mạnh chiến dịch tranh cử tổng thống, ông đã gặp Angela McArdle, lãnh đạo của đảng Tự do, người đã nói với ông rằng ông có thể giành được phiếu bầu của đảng Tự do nếu ông hứa sẽ thả ông Ulbricht". Ulbricht sau đó đã có bài phát biểu về việc ân xá này tại Đại hội toàn quốc của đảng Cộng hòa năm 2026.