Festival Thăng Long - Hà Nội 2026: Khi xe cổ và áo dài kể chuyện Hà Nội xưa

Đây là chương trình “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài” trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II, được diễn ra vào sáng 11-9 do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức.

Không gian “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài”. Ảnh: Khánh Huy

Ký ức Hà Nội từ những chiếc xe cổ

Mở đầu cho chuỗi hoạt động trình diễn, giới thiệu di sản Hà Nội trong Festival Thăng Long - Hà Nội, chương trình “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài” đã giới thiệu những lát cắt về Hà Nội truyền thống và hiện đại thông qua lịch sử hình thành, biến đổi và sức sống của áo dài trong đời sống đô thị.

Hành trình khám phá “Nét Hà thành" được kể bằng tranh, ảnh, tư liệu, hiện vật và các bộ sưu tập áo dài. Điểm nhấn của không gian là gần 400 bức tranh in trên vải canvas do sinh viên mỹ thuật thực hiện, ứng dụng công nghệ AI để xử lý và sáng tạo từ những hình ảnh, tư liệu xưa, qua đó tái hiện hình ảnh áo dài và vẻ đẹp của người Hà Nội qua các thời kỳ.

Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu phát biểu. Ảnh: Khánh Huy

Theo Giám đốc Trung tâm Văn hóa, Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu, chương trình “Nét Hà thành” không chỉ tái hiện những ký ức quý giá về Thăng Long - Hà Nội, mà còn tìm cách đánh thức và đưa những ký ức ấy bước vào đời sống hôm nay bằng nhiều ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Hội họa, tư liệu, hiện vật, nghề thủ công truyền thống được kết nối cùng công nghệ, âm nhạc và thời trang, tạo nên một không gian nơi quá khứ có thể đối thoại với hiện tại, truyền thống gặp gỡ sáng tạo. Qua đó, chương trình gửi gắm một thông điệp xuyên suốt: Di sản không chỉ để gìn giữ và nhìn lại, mà còn là nguồn cảm hứng để sáng tạo nên những giá trị mới.

Bộ sưu tập xe đạp cổ Peugeot của nhà sưu tập Đào Xuân Tình thu hút nhiều người xem. Ảnh: Khánh Huy

Tại không gian trưng bày, người dân và du khách được chiêm ngưỡng bộ sưu tập xe máy cổ, xe đạp cổ Peugeot của nhà sưu tập Đào Xuân Tình. Những hiện vật tưởng như bình dị ấy lại mở ra những câu chuyện về nghề nghiệp, thời trang, phương tiện đi lại và lối sống của người Hà Nội trong quá khứ.

Chia sẻ về bộ sưu tập giới thiệu tới đông đảo công chúng lần này, nhà sưu tập Đào Xuân Tình cho biết, những chiếc Peugeot từng là hình ảnh quen thuộc trên đường phố Hà Nội trong thế kỷ XX, gắn với một thời kỳ đô thị có nhiều chuyển biến về giao thông, thời trang và phong cách sống.

Nhà sưu tập Đào Xuân Tình chia sẻ câu chuyện Hà Nội qua những hiện vật cổ. Ảnh: Khánh Huy

“Đằng sau mỗi hiện vật là một câu chuyện về những con người dành nhiều năm để gìn giữ ký ức. Vì thế, tôi hy vọng mỗi chiếc xe đặt tại đây sẽ gợi nhắc cho nhiều người những ký ức đẹp về cuộc sống của người Hà Nội xưa”, ông Đào Xuân Tình bày tỏ.

Nhà sưu tập Đào Xuân Tình đã hơn 20 năm sưu tầm xe đạp Peugeot và hiện sở hữu khoảng 300 chiếc, trong đó có những chiếc được sản xuất từ năm 1918 - 1988. Với ông, sưu tầm không đơn thuần là lưu giữ những vật dụng của một thời đã qua mà còn là cách gìn giữ những ký ức về Hà Nội, từ chiếc xe, tiếng chuông xe đến những con phố và nhịp sống từng in sâu trong tâm thức nhiều thế hệ.

Từ bàn tay người thợ đến biểu tượng văn hóa Việt Nam

Trong “Nét Hà thành”, bên cạnh câu chuyện những chiếc xe cổ còn có câu chuyện về những chiếc máy may cổ được tiếp nối bằng không gian trải nghiệm may áo dài, giới thiệu chất liệu Thụ Silk - Làng Mẹo và sự tham gia của các nghệ nhân làng áo dài Trạch Xá.

Không gian trưng bày áo dài và những bức tranh về cuộc sống người Hà Nội xưa. Ảnh: Khánh Huy

Những chiếc máy may có từ thời Pháp từng gắn bó với nhiều gia đình Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung, gợi nhắc đến cuộc sống thời bao cấp một thời. Đồng thời, không gian trưng bày máy may, áo dài và lụa còn cho thấy nghề may truyền thống không chỉ được giới thiệu như một kỹ thuật thủ công mà còn được nhìn nhận như một phần của ký ức đô thị và đời sống văn hóa Hà Nội.

Trong không gian này, người dân và du khách cũng được tìm hiểu quá trình biến đổi của áo dài qua nhiều giai đoạn, từ áo dài giao lĩnh, áo dài ngũ thân, Lê Phổ, LeMur, áo dài chít eo Raglan, cổ thuyền, Hippy mini đến các kiểu áo dài cổ cao, tà dài, quần rộng và áo dài hiện đại. Mỗi kiểu dáng là một dấu mốc của lịch sử thời trang, đồng thời phản ánh những thay đổi trong quan niệm thẩm mỹ, lối sống và đời sống xã hội. Qua sự biến đổi ấy, áo dài cho thấy khả năng thích ứng đặc biệt của một trang phục truyền thống: Luôn thay đổi để phù hợp với thời đại nhưng vẫn giữ được những đặc trưng làm nên bản sắc.

Trải nghiệm may trên những chiếc máy may cổ. Ảnh: Khánh Huy

Không gian trưng bày cũng ra mắt show thời trang áo dài phong cách Hà Nội, giới thiệu 15 bộ sưu tập của các nhà thiết kế trong cả nước, được sáng tạo dành riêng cho Hà Nội. Các bộ sưu tập khai thác những nguồn cảm hứng đa dạng từ lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan, con người và đời sống Thủ đô. Những giá trị quen thuộc của Hà Nội được chuyển hóa thành ngôn ngữ thời trang đương đại, tạo nên những cách diễn giải mới về vẻ đẹp của thành phố.

Góp mặt trong không gian giới thiệu áo dài, nghệ nhân Lê Xuân Trường, làng nghề may Trạch Xá, chia sẻ, anh giới thiệu khoảng 20 mẫu áo dài theo mẫu truyền thống xưa với kỹ thuật cấu trúc thân áo không có đường nối vai và nghệ thuật định hình phom dáng thủ công tỉ mỉ. Tay áo được cắt may liền một mạch từ cổ kéo dài ra đến cổ tay, không có đường ráp cầu vai rời.

Nghệ nhân Lê Xuân Trường kể chuyện áo dài của làng nghề may Trạch Xá. Ảnh: Khánh Huy

“Đến với Festival năm nay, tôi mong muốn được quảng bá rộng rãi hơn nghề may áo dài truyền thống của làng Trạch Xá - một làng nghề may lâu đời của Hà Nội, đồng thời hy vọng sẽ đưa áo dài truyền thống đến gần hơn với giới trẻ”, nghệ nhân Lê Xuân Trường chia sẻ.

Chương trình “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài” với nhiều không gian trưng bày, sắp đặt ở ngoài trời và trong nhà mang đến một cách tiếp cận gần gũi về văn hóa Hà Nội. Ở đó, di sản không chỉ hiện diện trong những công trình kiến trúc hay những hiện vật được lưu giữ trong bảo tàng mà còn được sống trong ký ức, trong nghề truyền thống, trong cách ăn mặc, phương tiện đi lại, nếp sống và vẻ đẹp của con người.

Video: Khám phá “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài”. (Hoàng Quyên)