Fiji - 'thiên đường' trong nỗi lo biến đổi khí hậu

Từ những khung hình lãng mạn trong các show truyền hình thực tế đến những bãi biển xanh ngọc từng xuất hiện trong điện ảnh Hollywood, Fiji đang trở thành “phim trường thiên đường” của thế giới. Thế nhưng, một bài viết trên The Hollywood Reporter gần đây cho biết, phía sau ánh đèn máy quay và làn sóng du lịch là một thực tế phức tạp: Môi trường mong manh, biến đổi khí hậu và câu hỏi lớn về cái giá của sự nổi tiếng ở Fiji.

Khi điện ảnh biến thiên đường Fiji thành điểm đến toàn cầu

Không khó để hiểu vì sao Fiji trở thành lựa chọn quen thuộc của các nhà làm phim. Với làn nước trong vắt, rạn san hô ngoài khơi và những thác nước đổ xuống thung lũng mờ sương, quốc đảo Nam Thái Bình Dương này từ lâu đã gắn liền với hình ảnh “thiên đường nhiệt đới”.

Nhiều tác phẩm điện ảnh, âm nhạc và truyền hình như The Blue Lagoon, Cast Away, Legend of Life on a Deserted Island, Youth Coral Island hay Blue Coral Reef đã chọn Fiji làm bối cảnh quay, góp phần đưa hình ảnh đảo quốc này đến gần hơn với khán giả toàn cầu.

Gần đây hơn, các show truyền hình thực tế như Love Island USA hay Survivor tiếp tục biến nơi đây thành một “bối cảnh sống” cho hàng triệu khán giả toàn cầu.

Một cảnh trong phim The Blue Lagoon (1980).

Theo Film Fiji, chính sách hoàn thuế sản xuất, chi phí cạnh tranh và khả năng tiếp cận thuận tiện đã giúp Fiji trở thành điểm đến hấp dẫn cho các đoàn làm phim quốc tế. Mỗi năm, các chương trình như Survivor có thể đóng góp hàng chục triệu USD cho nền kinh tế địa phương.

Không chỉ điện ảnh, hiệu ứng truyền thông còn lan sang du lịch. Sau mỗi mùa phát sóng của Love Island USA, lượng tìm kiếm chuyến bay đến Fiji tăng vọt, cho thấy sức mạnh của “du lịch qua màn ảnh”, nơi khán giả muốn trải nghiệm những gì họ đã thấy trên TV.

Nhiều cơ hội việc làm mở ra cho người dân địa phương

Sự phát triển của ngành công nghiệp phim và du lịch đã mang lại những thay đổi rõ rệt cho người dân Fiji.

Câu chuyện của đạo diễn Tulia Nacola là một ví dụ điển hình. Từng làm nghề mộc và chế tác đèn từ gỗ trôi dạt, cô bén duyên với điện ảnh khi tham gia dựng bối cảnh cho một chương trình truyền hình. Từ đó, Nacola học hỏi trực tiếp trên phim trường và sau này thực hiện bộ phim đầu tay bằng chính trải nghiệm tích lũy được.

Bộ phim Adi, tác phẩm điện ảnh đầu tiên hoàn toàn bằng tiếng bản địa iTaukei, không chỉ đánh dấu bước tiến cá nhân, mà còn phản ánh khát khao kể lại câu chuyện của chính người Fiji, thay vì chỉ là “phông nền” cho các sản phẩm quốc tế.

Ở quy mô lớn hơn, các chương trình như Survivor đã tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương mỗi năm, từ thiết kế bối cảnh, quay phim đến hậu cần. Thu nhập từ những công việc này cao hơn đáng kể so với mức sống trung bình, giúp nhiều gia đình cải thiện điều kiện sống, xây nhà, cho con đi học.

Một thế hệ làm phim mới cũng đang hình thành. Nhiều người bắt đầu từ những vị trí cơ bản trên phim trường quốc tế, sau đó phát triển thành nhà quay phim, nhà sản xuất hoặc mở công ty riêng.

Dù là thiên đường du lịch, với sự mất cân bằng sinh thái, biến đổi khí hậu, Fiji dễ bị "tổn thương" và có những giới hạn nhất định.

Mặt trái của thiên đường du lịch: Áp lực môi trường và biến đổi khí hậu

Tuy nhiên, đằng sau những lợi ích kinh tế là những thách thức ngày càng rõ rệt về môi trường.

Fiji là một trong những khu vực dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu. Nhiệt độ nước biển tăng đang khiến san hô chết hàng loạt, trong khi mực nước biển dâng đe dọa trực tiếp đến nhà cửa và sinh kế của người dân.

Một số khu nghỉ dưỡng tại quần đảo Mamanuca được dự báo có thể mất toàn bộ một phần công trình do nước biển xâm lấn trong những năm tới. Ở nhiều làng ven biển, nguồn nước ngọt đã bắt đầu bị nhiễm mặn do nước biển thấm vào lòng đất.

Thậm chí, một số cộng đồng đã buộc phải di dời khỏi nơi sinh sống truyền thống, nơi họ gắn bó hàng trăm năm. Việc rời bỏ đất tổ không chỉ là mất mát vật chất, mà còn là đứt gãy văn hóa và ký ức.

Theo các nhà nghiên cứu, ngành du lịch, dù mang lại nguồn thu lớn, chiếm khoảng 40% GDP, cũng góp phần làm trầm trọng thêm vấn đề. Các chuyến bay đường dài, hoạt động xây dựng và lượng khách tăng nhanh đều kéo theo lượng khí thải carbon lớn.

Đạo diễn người Fiji Tulia Nacola (đứng, thứ hai từ trái sang) trên trường quay 'Love Island Games' ở Fiji với đoàn làm phim quốc tế và địa phương.

Khi máy quay và du khách trở thành một phần của hệ sinh thái

Một câu hỏi được đặt ra là "làm thế nào để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường"?

Các chuyên gia cho rằng mô hình phát triển hiện tại cần thay đổi. Việc quảng bá du lịch và thu hút sản xuất phim không thể chỉ dựa trên tăng trưởng, mà phải đi kèm trách nhiệm.

Một số sáng kiến đã được triển khai. Du khách đến Fiji được khuyến khích tham gia “Loloma Hour”. Tham gia Loloma Hour, nghĩa là du khách dành một giờ trong chuyến đi để đóng góp cho môi trường, như dọn rác bãi biển, trồng san hô hoặc tìm hiểu văn hóa địa phương.

Các tổ chức môi trường địa phương cũng phối hợp với doanh nghiệp để trồng rừng ngập mặn, phục hồi rạn san hô và giám sát hệ sinh thái biển.

Fiji nổi tiếng với những rặng san hô nguyên sinh. Ảnh: Christopher Hamilton

Trong lĩnh vực điện ảnh, một số đoàn phim đã bắt đầu áp dụng các tiêu chuẩn bền vững. Chẳng hạn, ê-kíp của Love Island USA hợp tác với tổ chức môi trường để giảm phát thải carbon, sử dụng năng lượng thay thế, hạn chế nhựa dùng một lần và tái chế vật liệu bối cảnh.

Những nỗ lực này cho thấy ngành công nghiệp giải trí có thể trở thành một phần của giải pháp, thay vì chỉ là nguyên nhân của vấn đề.

Giữa “thiên đường truyền hình” và đời sống thực

Dù xuất hiện trên màn ảnh như một thiên đường lãng mạn, Fiji trong mắt người dân địa phương lại là một thực tại phức tạp hơn nhiều.

Đạo diễn Tulia Nacola cho rằng các chương trình quốc tế thường tái hiện văn hóa Fiji một cách hời hợt, thậm chí sai lệch. Những hình ảnh “bản địa” trên TV đôi khi chỉ là sự pha trộn chung chung, thiếu chiều sâu văn hóa.

Chính vì vậy, việc người Fiji tự kể câu chuyện của mình trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Điện ảnh, trong trường hợp này, không chỉ là công cụ giải trí, mà còn là phương tiện bảo tồn bản sắc.

Thiên đường du lịch Fiji với làn nước biển trong xanh.

Tương lai nào cho một thiên đường đang đổi thay?

Fiji đang đứng trước một ngã rẽ: tiếp tục tận dụng sức hút toàn cầu từ điện ảnh và du lịch, hay tìm cách phát triển bền vững hơn để bảo vệ môi trường và cộng đồng.

Có lẽ, câu trả lời không nằm ở việc từ chối phát triển, mà ở cách phát triển. Khi mỗi khung hình đẹp trên màn ảnh đi kèm với trách nhiệm thực tế ngoài đời, thiên đường mới có thể tồn tại lâu dài.

Trong thế giới nơi hình ảnh có thể đưa một hòn đảo nhỏ trở thành điểm đến toàn cầu, câu chuyện của Fiji là lời nhắc nhở: Mọi thiên đường đều có giới hạn, và cách chúng ta kể về nó sẽ quyết định tương lai của nó.

Fiji - đảo quốc “nửa rừng, nửa đại dương”

Fiji nằm ở khu vực Nam Thái Bình Dương, là một quốc đảo gồm khoảng 332 hòn đảo lớn nhỏ. Tổng diện tích đất liền của Fiji chỉ khoảng 18.300 km², trong khi vùng biển rộng tới 1,29 triệu km².

Đáng chú ý, diện tích rừng của quốc gia này vào khoảng 935.000 ha, chiếm gần một nửa diện tích đất liền. Nhờ đó, Fiji thường được gọi là đảo quốc “nửa rừng - nửa đại dương”, với hệ sinh thái đa dạng và cảnh quan tự nhiên đặc trưng.