'Gác cổng' trên nền tảng thương mại điện tử

Hoạt động thương mại điện tử trên toàn cầu đang tăng nhanh chóng và là xu hướng tất yếu trong thời đại số Ảnh: Coroha

Tại Malaysia, thương mại điện tử phát triển thành một trong những trụ cột kinh tế chiến lược nhất của đất nước. Cục Thống kê Malaysia (DOSM) ước tính, thương mại điện tử đóng góp 248,2 tỷ ringgit, tương đương 13,6% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này vào năm 2023. Thương mại điện tử cũng ghi nhận tăng trưởng doanh thu hằng năm, từ 1.100 tỷ ringgit năm 2021 lên 1.300 tỷ ringgit năm 2025.

Bộ trưởng Thương mại Nội địa và chi phí sinh hoạt (KPDN) Malaysia Datuk Armizan Mohd Ali khẳng định, Malaysia vẫn cam kết mô hình kinh tế thị trường mở, gồm các chính sách nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế số và mở rộng thương mại điện tử. Tuy nhiên, việc mở cửa thị trường “không đánh đổi bằng việc gây thiệt hại cho doanh nghiệp địa phương và người tiêu dùng”, theo Vibes.

Do đó, Malaysia chuẩn bị cải cách sâu rộng để tăng cường giám sát thương mại điện tử, trong đó, với hoạt động thương mại xuyên biên giới, lập khung pháp lý và ủy ban cấp cao để giải quyết tác động từ doanh nghiệp nước ngoài, dự kiến trình lên Nội các trong tuần đầu tiên của tháng 7 tới.

Ủy ban này sẽ xem xét các vấn đề như việc “tràn ngập” hàng hóa và dịch vụ nước ngoài thông qua nền tảng thương mại điện tử. “Người tiêu dùng phải được bảo vệ, trong khi doanh nghiệp địa phương, đặc biệt doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME), phải được tạo cơ hội cạnh tranh công bằng”, Vibes trích dẫn phát biểu của ông Mohd Ali.

Cũng vậy, Indonesia vừa hoàn thiện điều chỉnh quy định về thương mại điện tử. Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso nhấn mạnh, theo Antaranews, quy định mới nhằm củng cố hệ sinh thái thương mại kỹ thuật số công bằng.

Quy định mới tập trung vào 5 lĩnh vực chính: nâng cao khả năng hiển thị sản phẩm của MSME, tạo điều kiện thuận lợi cho việc cấp phép kinh doanh, tăng cường tính minh bạch trong quan hệ đối tác nền tảng, bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao quản trị công nghệ số.

Ngoài ra, quy định cũng yêu cầu người bán hàng thông qua các nền tảng kỹ thuật số phải có giấy phép kinh doanh mang tính pháp lý. Quy định cũng yêu cầu nền tảng thương mại điện tử phải thiết lập cơ chế xử lý khiếu nại và giải quyết tranh chấp, gồm điều khoản về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động quảng bá và tiếp thị sản phẩm. Đáng chú ý, quy định mới bổ sung hai mô hình kinh doanh vào danh mục Nhà điều hành hệ thống thương mại điện tử: nền tảng gọi xe và đại lý du lịch trực tuyến.

Theo thống kê, quy mô thị trường thương mại điện tử bán lẻ toàn cầu ước đạt 6.860 tỷ USD năm 2025. Trong khi đó, Tổng giá trị thương mại toàn cầu (bao gồm hàng hóa và dịch vụ) đạt khoảng 35.000 tỷ USD.

Nhìn sang châu Âu, các sàn thương mại điện tử không còn được coi là “trung gian trung lập” khi Liên minh châu Âu (EU) ngày càng định vị chúng là “những nhà điều hành kinh tế có trách nhiệm, chịu trách nhiệm về sản phẩm bán trên nền tảng”.

Trong đó, Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) có hiệu lực hoàn toàn kể từ năm 2024 định nghĩa lại trách nhiệm trên toàn bộ chuỗi giá trị. DSA không chỉ yêu cầu nền tảng có trách nhiệm xóa bỏ nội dung bất hợp pháp mà còn phải gỡ bỏ sản phẩm không an toàn, ngăn chặn việc tự ưu tiên trong các thị trường...

Động thái này diễn ra khi EU thừa nhận khối lượng hàng hóa nhập khẩu ngày càng tăng, đặc biệt từ bên ngoài EU, làm dấy lên lo ngại về việc tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn.

Các nhà chức trách báo động về tỷ lệ cao sản phẩm không tuân thủ trong các danh mục như thiết bị điện tử, đồ chơi trẻ, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng... Còn các nhà bán lẻ cho biết phải đối mặt với sự cạnh tranh không công bằng từ người bán ngoài EU được hưởng lợi từ các kẽ hở pháp lý, đặc biệt trong hàng nhập khẩu giá trị thấp.

Bởi vậy, từ ngày 1/7 tới, EU chính thức áp dụng mức thuế quan 3 euro/mặt hàng đối với gói giá trị thấp (không quá 150 euro) nhập khẩu từ bên ngoài EU, chấm dứt kỷ nguyên ưu đãi thuế đối với mặt hàng thương mại điện tử “siêu rẻ và làm mưa gió” thị trường này.

EU cũng đang nỗ lực tăng cường khung pháp lý để sản phẩm tuân thủ, cải thiện khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng, cũng như trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn đối với người hoạt động trên không gian thương mại điện tử. Qua đó sẽ tăng cường tính an toàn sản phẩm và niềm tin của người tiêu dùng.