Gần 80% học sinh Nhật dùng AI: Nhiều em phụ thuộc hoàn toàn để làm bài

Theo khảo sát do Kankō Gakuseifuku thực hiện vào tháng 1 vừa qua với 1.200 học sinh trên toàn Nhật Bản, gần 80% học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông tham gia cho biết các em sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) như ChatGPT của OpenAI hoặc Gemini của Google ở mức “thường xuyên” hoặc “thỉnh thoảng”.

Gần 80% học sinh ttham gia khảo sát cho biết sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo ở mức “thường xuyên” hoặc “thỉnh thoảng”. Nguồn: nippon.com

AI trở thành trợ thủ học tập phổ biến

Hơn 70% học sinh cho biết mục đích chính khi sử dụng AI tạo sinh là kiểm tra thông tin phục vụ bài tập ở trường. Trong đó, lý do phổ biến nhất - được hơn 60% học sinh nhắc đến - là tìm gợi ý về cách suy nghĩ hoặc cách cấu trúc nội dung bài làm. Các mục đích khác gồm chỉnh sửa, rà soát văn bản, tra cứu thông tin hoặc hỗ trợ giải toán.

Hơn 60% học sinh "nhờ" AI gợi ý về cách suy nghĩ hoặc cách cấu trúc nội dung bài làm. Nguồn: nippon.com

Đáng chú ý, khoảng 20% học sinh thừa nhận các em hoàn toàn dựa vào AI để đưa ra câu trả lời hoặc thực hiện phép tính. Con số này phản ánh mức độ phụ thuộc công nghệ ngày càng tăng trong môi trường học đường, đồng thời đặt ra những tranh luận về vai trò của AI trong giáo dục.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy không có khác biệt đáng kể giữa học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, cũng như giữa nam và nữ, khi xét đến mục đích sử dụng AI phục vụ học tập.

Khác biệt giới tính trong việc sử dụng AI

Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất của khảo sát là sự khác biệt rõ rệt giữa nam và nữ trong việc sử dụng AI cho mục đích tư vấn hoặc trò chuyện. Gần một nửa số nữ sinh (49,9%) cho biết các em sử dụng AI để xin lời khuyên hoặc tâm sự, cao hơn gấp đôi so với tỷ lệ 23% ở nam sinh.

Gần một nửa số nữ sinh (49,9%) cho biết các em sử dụng AI để xin lời khuyên hoặc tâm sự. Nguồn: nippon.com

Kết quả này cho thấy AI không chỉ đóng vai trò công cụ học tập mà còn trở thành “không gian an toàn” để một bộ phận học sinh sắp xếp suy nghĩ, chia sẻ lo lắng hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ tinh thần.

Ngoài ra, học sinh trung học cơ sở có xu hướng sử dụng AI cho mục đích ngoài học tập, như giải trí, sở thích hoặc trò chuyện nhiều hơn so với học sinh trung học phổ thông.

Tranh luận trong trường học về việc cho phép sử dụng AI

Dù AI đang phổ biến nhanh chóng, vẫn có khoảng dưới 10% học sinh cho biết các em không sử dụng công nghệ này cho việc học, hoặc không thể sử dụng vì bị nhà trường cấm. Điều này phản ánh thực tế rằng quan điểm giữa các cơ sở giáo dục vẫn còn chia rẽ về mức độ nên cho phép học sinh sử dụng AI tạo sinh.

AI đang len sâu vào trường học Nhật Bản, khi 1/5 số học sinh tham gia khảo sát thừa nhận bị phụ thuộc hoàn toàn. Ảnh: Pixta

Một số trường lo ngại nguy cơ gian lận học thuật và sự phụ thuộc quá mức, trong khi những nơi khác coi AI là kỹ năng cần thiết trong thời đại số và khuyến khích học sinh sử dụng có kiểm soát.

Xu hướng khó đảo ngược trong giáo dục

Sự phổ biến của AI tạo sinh trong giới trẻ Nhật Bản phản ánh xu hướng toàn cầu: công nghệ trí tuệ nhân tạo đang nhanh chóng trở thành một phần của đời sống học đường. Vấn đề đặt ra không còn là “có nên sử dụng hay không”, mà là “sử dụng như thế nào” để vừa phát huy hiệu quả học tập vừa tránh lệ thuộc.

Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng thay vì cấm đoán hoàn toàn, các trường học cần xây dựng hướng dẫn rõ ràng, giúp học sinh hiểu cách sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ tư duy - chứ không phải thay thế tư duy.

Hồng Nhung