Gắn trách nhiệm người đứng đầu với giải ngân vốn

Khắc phục tình trạng chậm triển khai, chậm giải ngân

Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5 diễn ra chiều 3/6, trả lời câu hỏi của phóng viên về giải pháp khắc phục tình trạng tổ chức thực hiện chậm tiến độ, đùn đẩy trách nhiệm trong triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, việc giải ngân hiện nay không chỉ chậm đối với ba chương trình mục tiêu quốc gia mà còn là thực trạng chung của kế hoạch đầu tư công.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, thời gian qua Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành và địa phương đã nhiều lần đánh giá, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các nguyên nhân dẫn tới tình trạng này, bao gồm cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Thẳng thắn nhìn nhận thực tế, lãnh đạo Bộ Tài chính cho rằng tại một số nơi vẫn còn tồn tại những hạn chế trong công tác chỉ đạo, điều hành, năng lực tổ chức thực hiện cũng như tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ trong quá trình triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi trả lời câu hỏi của phóng viên. Ảnh: VGP/QP

Theo ông Chi, xuất phát từ thực tiễn đó, Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ ban hành Chỉ thị số 22/CT-TTg ngày 22/5/2026 về đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030 (Chỉ thị 22) nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy tiến độ triển khai và giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia trong năm 2026.

Để hướng tới mục tiêu giải ngân cao nhất, phấn đấu đạt 100% kế hoạch vốn được giao trong năm nay, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trong đó, nhiệm vụ đầu tiên là khẩn trương rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và các văn bản hướng dẫn thực hiện. Các quy định phải được xây dựng theo hướng rõ ràng, dễ hiểu, dễ áp dụng, tránh tình trạng một nội dung nhưng có nhiều cách hiểu khác nhau dẫn đến lúng túng trong tổ chức thực hiện.

Xử lý trách nhiệm nơi để chậm giải ngân

Một trong những giải pháp được Bộ Tài chính đặc biệt nhấn mạnh là đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị và địa phương.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo gắn kết quả triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia và giải ngân vốn đầu tư với việc đánh giá năng lực, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ, công chức.

“Nếu đơn vị, tổ chức hay người đứng đầu nào có trách nhiệm trong việc để chậm giải ngân, chúng ta phải làm rõ và có biện pháp xử lý theo quy định của Đảng và Nhà nước”, ông Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh.

Cùng với đó, Bộ Tài chính đề nghị tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát. Các địa phương cần chủ động xử lý những nội dung thuộc thẩm quyền, đồng thời kịp thời rà soát, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Theo lãnh đạo Bộ Tài chính, thực tiễn triển khai cho thấy cùng một hệ thống quy định pháp luật nhưng có địa phương làm tốt, có địa phương giải ngân chậm. Điều này cho thấy năng lực tổ chức thực hiện của đội ngũ cán bộ cơ sở vẫn là yếu tố quyết định hiệu quả triển khai chương trình.

Vì vậy, Bộ Tài chính xác định việc nâng cao năng lực cán bộ trong các lĩnh vực quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính, ngân sách và thanh quyết toán là nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới.

“Đây là một khâu yếu trên thực tế đối với ba Chương trình mục tiêu quốc gia. Do đó, cần nâng cao năng lực cho cán bộ khi tổ chức thực hiện. Khi hiểu rõ và nhận thức đúng đắn, chúng ta sẽ có những quyết định triển khai nhanh chóng hơn”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết.

Bộ Tài chính đề nghị xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, đồng thời gắn kết quả giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc mục tiêu, yêu cầu và ý nghĩa của các chương trình mục tiêu quốc gia theo tinh thần Chỉ thị số 22 của Thủ tướng Chính phủ, bảo đảm nguồn vốn được đưa vào thực tiễn, phát huy hiệu quả thay vì tồn đọng kéo dài.

Một giải pháp khác được nhấn mạnh là tăng cường công khai, minh bạch thông tin về tiến độ và kết quả thực hiện của từng cơ quan, đơn vị, địa phương. Đây được xem là công cụ quan trọng để xã hội cùng tham gia giám sát, đồng thời góp phần nâng cao tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, nếu các giải pháp được triển khai nghiêm túc, đồng bộ và quyết liệt trong thời gian còn lại của năm 2026, các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ được đẩy nhanh tiến độ thực hiện, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công và hoàn thành các mục tiêu đề ra.