Gặp gỡ cụ rùa và chú Tễu phiên bản AI tại Triển lãm thành tựu đất nước
Bên cạnh những hiện vật tĩnh và các bảng thông tin, có một phương thức tiếp cận di sản hoàn toàn mới, gây ấn tượng mạnh mẽ tại Triển lãm thành tựu đất nước '80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc' đang diễn ra tại Đông Anh (Hà Nội). Khách tham quan có thể 'đối thoại' trực tiếp với lịch sử và văn hóa, thông qua các nhân vật trí tuệ nhân tạo (AI) được thiết kế thông minh.
Tại triển lãm, những câu chuyện lịch sử hào hùng và nét văn hóa dân gian đặc sắc được kể lại theo cách độc đáo. Hai nhân vật trí tuệ nhân tạo (AI) - cụ rùa Kim Quy và chú Tễu - đang trở thành những “người đối thoại” đặc biệt, thu hút sự quan tâm của đông đảo khách tham quan. Phương thức tương tác trực quan này nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng, biến việc học hỏi kiến thức trở thành một hoạt động giải trí đầy hứng khởi.

Không chỉ là một mô hình trưng bày, cụ rùa Kim Quy còn là “người bạn đồng hành” đặc biệt, sẵn sàng đối thoại về lịch sử cùng các khách tham quan ở mọi lứa tuổi.
Được đặt trang trọng tại sảnh chính, cụ rùa Kim Quy AI gây ấn tượng mạnh với giọng nói trầm ấm, đĩnh đạc của một bậc trưởng lão uyên bác, cung cấp những thông tin sâu sắc về lịch sử Việt Nam cũng như trả lời các câu hỏi của công chúng. Trong khi đó, tại khu vực trưng bày 12 ngành công nghiệp văn hóa, chú Tễu AI lại mang đến không khí vui vẻ, dí dỏm, sẵn sàng đối thoại về các giá trị văn hóa đa dạng của dân tộc.
Theo ghi nhận, hai nhân vật AI này là sản phẩm của Công ty Công nghệ và Truyền thông Unikon Việt Nam, một công ty công nghệ tiên phong trong việc ứng dụng AI vào lĩnh vực truyền thông.
Chia sẻ về ý tưởng, anh Phạm Phúc Quang - kỹ thuật viên của công ty cho biết: “Chúng tôi chọn thần Kim Quy và chú Tễu vì đây là hai nhân vật mang tính biểu tượng sâu sắc, hội tụ cả bề dày lịch sử hào hùng và nét đẹp trí tuệ của văn hóa dân gian Việt Nam. Mục tiêu của dự án là dùng chính ngôn ngữ của công nghệ để đưa những giá trị di sản này đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ”.

Với lời mời gọi thân thiện “Hãy trò chuyện với tôi”, chú Tễu AI mang đến một phương thức tìm hiểu văn hóa dân gian đầy mới mẻ và sinh động thông qua màn hình tương tác.
Sự khác biệt giữa hai nhân vật đã tạo ra những trải nghiệm đa dạng cho khách tham quan. Chị Nguyễn Quỳnh Anh (24 tuổi), một khách tham quan tại triển lãm cho biết, chị đã thử hỏi cụ rùa Kim Quy AI về các mốc thời gian trong lịch sử Việt Nam và nhận được câu trả lời rất chính xác. “Tôi thấy cách tiếp cận này rất thông minh. Trò chuyện với cụ rùa, tôi cảm giác như được nghe một nhà sử học uyên bác kể chuyện, chia sẻ, nên việc học hỏi kiến thức khô khan bỗng trở nên thú vị hơn rất nhiều”.
Trong khi đó, ở khu vực của chú Tễu AI, đi cùng mẹ, em Trần Minh Anh (14 tuổi) không giấu được vẻ hào hứng khi đối thoại trực tiếp với nhân vật mình yêu thích. Em chia sẻ: “Bình thường con chỉ được nghe mẹ kể chuyện về chú Tễu thôi, hôm nay được nói chuyện trực tiếp với chú ở đây, con thấy vui lắm ạ!”.
Để có được những cuộc trò chuyện tự nhiên và thông thái đó, các nhân vật AI đã phải trải qua một quá trình phát triển và rèn luyện công phu. Anh Phạm Phúc Quang cho biết, đây không đơn thuần là việc kết nối AI với một công cụ tìm kiếm thông thường.
Theo anh Quang, đội ngũ phát triển đã phải tự tổng hợp, chọn lọc và biên soạn lại một khối lượng kiến thức khổng lồ từ các nguồn chính thống, bảo đảm mỗi thông tin đưa vào AI đều được kiểm chứng về độ chính xác. Sau khi có dữ liệu thô, giai đoạn “huấn luyện” AI cách trả lời, dùng từ và xưng hô sao cho phù hợp với tính cách nhân vật mới là thử thách thực sự.
“Ví dụ, để chú Tễu có thể nói được mượt mà và trôi chảy với cách xưng “Tễu tôi - bà con”, hệ thống đã phải học hỏi trong hơn một tháng”, anh Quang chia sẻ thêm.
Khả năng tương tác vật lý như vẫy tay, tạo dáng chụp ảnh cũng là một phần quan trọng của quá trình phát triển. Khi một khách tham quan yêu cầu “Chú Tễu vẫy tay chậm lại được không?”, nhân vật AI đã ngay lập tức đáp ứng và điều chỉnh hành động của mình. Sự linh hoạt này cho thấy hệ thống không chỉ được lập trình sẵn các kịch bản, mà còn có khả năng hiểu và phản hồi các yêu cầu đa dạng trong thời gian thực.
Thành công của những “người đối thoại ảo” này tại triển lãm đã cho thấy tiềm năng to lớn của công nghệ trong việc bảo tồn và quảng bá di sản. Khi văn hóa và lịch sử được truyền tải bằng ngôn ngữ sáng tạo, gần gũi, nó không chỉ giúp kiến thức trở nên dễ tiếp nhận, mà còn có sức hấp dẫn mạnh mẽ, góp phần kết nối các thế hệ và bồi đắp niềm tự hào dân tộc một cách tự nhiên, hiệu quả.