Giá cá tra lập đỉnh lịch sử

Do thiếu hụt nguồn cung nguyên liệu, cá tra thương phẩm hiện tăng lên 35.000 đồng/kg. Ảnh: MINH HIỂN

Mức giá chưa từng có

Theo ghi nhận tại các vùng nuôi trọng điểm như An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, giá cá tra loại 0,8 - 1 kg/con tăng từ 28.000 - 30.000 đồng/kg lên 35.000 đồng/kg. So với các đợt tăng trước, giá cao hơn 5.000 - 7.000 đồng/kg, tạo kỷ lục mới mà nhiều người trong ngành thừa nhận là: “Chưa từng chứng kiến”.

Với chi phí sản xuất bình quân từ 24.000 - 26.000 đồng/kg, người nuôi có thể lợi nhuận 8.000 - 10.000 đồng/kg, mức lời hiếm gặp trong nuôi trồng thủy sản, nhất là cá tra. “Nguyên nhân quan trọng nhất khiến giá cá tra tăng mạnh là thiếu hụt nguồn cung nguyên liệu. Trước đó, do giá thấp kéo dài, trong khi chi phí thức ăn, con giống và vốn vay tăng cao, nhiều hộ nuôi treo ao, giảm thả hoặc rút khỏi nghề khiến diện tích và sản lượng cá đến kỳ thu hoạch giảm”, ông Thái Thành Nhân, ngụ xã Châu Phú lý giải.

Ông Nhân có hơn 10 năm gắn bó với nghề nuôi cá tra, sở hữu 2ha mặt nước. Thời điểm giá cá 25.000 đồng/kg, ông tìm mua giống khắp nơi nhưng không có. Cá tra lại là đối tượng nuôi có chu kỳ dài, từ 6 - 8 tháng nên khi thị trường phục hồi, nguồn cung không thể tăng ngay. “Sự lệch pha giữa cung và cầu đẩy giá nguyên liệu tăng nhanh và mạnh trong thời gian ngắn”, ông Nhân nói.

Ở chiều ngược lại, thị trường xuất khẩu đang ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam ước đạt hơn 2,1 tỷ USD, tiếp tục giữ vai trò ngành hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực. Năm 2026, nhu cầu từ các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc, châu Âu và Trung Đông được kỳ vọng phục hồi rõ nét.

Hiện, diện tích thả nuôi cá tra toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long duy trì từ 6.000 - 6.500ha, thấp hơn giai đoạn cao điểm. An Giang có hơn 1.200ha nuôi thương phẩm. “Diện tích thả nuôi chưa kịp phục hồi trong khi nhu cầu chế biến, xuất khẩu tăng khiến nguồn cá nguyên liệu khan hiếm, tạo áp lực đẩy giá lên mức cao kỷ lục”, ông Lê Trung Dũng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản An Giang cho biết.

Doanh nghiệp chế biến chịu áp lực lớn

Việc nhiều doanh nghiệp chủ động vùng nuôi nội bộ chỉ đáp ứng một phần nhu cầu chế biến khiến áp lực thu mua cá nguyên liệu ngoài thị trường gia tăng.

Mức giá 35.000 đồng/kg mang lại niềm vui cho những hộ còn cá đến kỳ thu hoạch song không phải ai cũng hưởng trọn “quả ngọt”. Nhiều hộ treo ao từ trước, không còn cá bán khi giá lên đỉnh. Một số hộ khác dù còn cá nhưng sản lượng không nhiều do thu hẹp quy mô nuôi. Thực tế này cho thấy sự phân hóa rõ nét trong nhóm người nuôi, đồng thời phản ánh rủi ro cố hữu của ngành cá tra khi phụ thuộc lớn vào biến động thị trường và thiếu liên kết chuỗi bền vững.

Trái ngược với người nuôi, nhiều doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu lại đối mặt áp lực chi phí nguyên liệu tăng cao. Không ít doanh nghiệp ký hợp đồng từ trước với mức giá thấp nay buộc phải mua nguyên liệu giá cao, làm thu hẹp biên lợi nhuận, thậm chí đứng trước nguy cơ thua lỗ. Ông Doãn Tới - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nam Việt cho rằng: “Giá nguyên liệu tăng mạnh làm gia tăng lo ngại về khả năng cạnh tranh của cá tra Việt Nam trên thị trường quốc tế, trong bối cảnh các sản phẩm thủy sản thay thế từ các quốc gia khác vẫn duy trì giá ổn định hơn, đây là điều rất đáng lo ngại”.

Giá cá tra lập đỉnh lịch sử là tín hiệu tích cực sau nhiều năm ngành hàng này chịu áp lực lớn. Tuy nhiên, đây cũng là lời cảnh báo về nguy cơ chu kỳ “tăng nóng, giảm sâu” có thể lặp lại nếu sản xuất tiếp tục mang tính tự phát, chạy theo giá.

Về lâu dài thay vì mở rộng ồ ạt diện tích nuôi, những người tham gia ngành cá tra cần tập trung quản lý sản lượng, nâng cao chất lượng, tăng cường liên kết chuỗi giữa người nuôi, doanh nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ. Chỉ khi sản xuất gắn với nhu cầu thực, chia sẻ hài hòa lợi ích và rủi ro trong chuỗi giá trị, những mức giá cao mới trở thành động lực cho tăng trưởng bền vững thay vì chỉ là “đỉnh ngắn hạn” của chu kỳ thị trường.

“Giá cá tra tăng mạnh là tín hiệu tích cực nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sản xuất thiếu kiểm soát. Người nuôi không nên chạy theo giá để thả nuôi ồ ạt. Ngành cá tra chỉ có thể phát triển ổn định khi ngư dân và doanh nghiệp tăng cường liên kết chuỗi từ nuôi trồng, chế biến đến tiêu thụ, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường và đơn hàng thực tế. Sự hợp tác chặt chẽ, cùng chia sẻ lợi ích và rủi ro trong chuỗi giá trị là nền tảng cho phát triển bền vững”, ông Dương Nghĩa Quốc - Chủ tịch Hiệp hội Cá tra Việt Nam khuyến cáo.

MINH HIỂN