Giá khí đốt tại châu Âu tăng vọt

Ảnh minh họa: AI

Trong tuần này, giá khí đốt giao sau trên sàn TTF ở Hà Lan, giá tham chiếu của thị trường khí đốt châu Âu, có lúc vượt mức 62 euro mỗi megawatt giờ, tăng khoảng 49% so với thời điểm cuối tháng 6 và gần đạt mức đỉnh điểm được ghi nhận trong những ngày đầu của cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran.

Nguyên nhân cốt lõi của những đợt tăng giá chóng mặt gần đây bắt nguồn từ sự thay đổi cấu trúc nguồn cung. Sau khi quyết liệt cắt giảm sự phụ thuộc vào nguồn khí đốt giá rẻ qua đường ống từ Nga, châu Âu buộc phải chuyển sang phụ thuộc phần lớn vào thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Việc này khiến lục địa già trở nên cực kỳ nhạy cảm trước mọi biến động của thị trường quốc tế. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại các trạm xuất khẩu LNG ở Mỹ, Trung Đông hay Australia, kết hợp với rủi ro đình trệ chuỗi logistics tại các tuyến hàng hải trọng yếu, đều ngay lập tức tạo ra cú sốc cung, đẩy giá khí đốt giao ngay trên sàn TTF (Hà Lan) tăng vọt.

Bên cạnh đó, xu hướng tăng mạnh của giá khí đốt tại châu Âu chịu tác động từ các đợt nắng nóng trên khắp châu Âu đẩy cao nhu cầu điện cho điều hòa không khí, đồng thời buộc một số nhà máy điện hạt nhân của Pháp phải giảm sản lượng, dẫn tới tăng sự phụ thuộc vào các nhà máy điện chạy bằng khí đốt.

Ngoài ra, Châu Âu đang phải cạnh tranh nguồn cung khí đốt với khách mua từ châu Á, nơi nhiệt độ mùa hè cao điểm cũng đã làm tăng nhu cầu điện từ khí đốt. Trong những ngày gần đây, một số lô hàng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã được chuyển hướng từ châu Âu sang các khách hàng châu Á sẵn sàng trả giá cao hơn.

Đơn cử như theo dự kiến, Pháp chỉ nhận được 13 lô hàng LNG trong tháng 7 này, mức thấp nhất trong hơn 5 năm - theo công ty nghiên cứu thị trường Argus Media. Có 8 lô hàng theo dự kiến ban đầu sẽ đến Pháp trong tháng 8, nhưng đã đã bị chuyển hướng trong những ngày gần đây, nên nước này có thể chỉ nhận được 26 chuyến hàng LNG trong tháng tới. Một lô hàng LNG trung bình mang tới đủ khí đốt để cung cấp cho khoảng 40.000 hộ gia đình trong một năm.

Dưới lăng kính kinh tế vĩ mô, chi phí năng lượng đắt đỏ đang trở thành gánh nặng ăn mòn năng lực cạnh tranh của nền công nghiệp châu Âu. Các ngành sản xuất nền tảng, tiêu thụ nhiều năng lượng như luyện kim, hóa chất, phân bón và sản xuất vật liệu xây dựng đang phải đối mặt với áp lực chi phí đầu vào khổng lồ. Nhiều doanh nghiệp buộc phải thu hẹp quy mô sản xuất hoặc xem xét di dời nhà máy sang các khu vực có giá năng lượng ổn định hơn. Tình trạng này đe dọa trực tiếp đến mục tiêu tái công nghiệp hóa của Liên minh châu Âu (EU). Hơn thế nữa, chi phí năng lượng neo cao còn tạo sức ép lạm phát dai dẳng lên giá cả hàng hóa tiêu dùng, làm suy giảm sức mua của các hộ gia đình và gây khó khăn cho Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trong việc điều hành chính sách tiền tệ.

Để ứng phó với những biến động khó lường này, giới chức châu Âu đang phải đẩy nhanh tốc độ cải cách cấu trúc thị trường năng lượng toàn diện. Trọng tâm điều hành hiện nay được đặt vào việc đa dạng hóa nguồn cung ứng, thiết lập các quy định bắt buộc duy trì tỷ lệ dự trữ khí đốt ở mức tối đa trước các chu kỳ cao điểm và tăng cường liên kết mạng lưới truyền tải xuyên biên giới nhằm điều phối rủi ro.

Về dài hạn, giải pháp căn cơ nhất để thoát khỏi vòng xoáy biến động giá vẫn là thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào hạ tầng năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng. Việc quản trị tốt rủi ro giá khí đốt hiện nay không chỉ dừng lại ở bài toán an ninh nguồn cung, mà còn là yếu tố sống còn quyết định vị thế cạnh tranh của nền kinh tế châu Âu trong trật tự toàn cầu mới.