Gia Lai: Đánh thức giá trị di sản, thúc đẩy kinh tế xanh

Xã Ia Krái (Gia Lai) đang hướng đến phát triển du lịch xanh gắn với kinh tế cộng đồng. Hướng đi này không chỉ bảo tồn tài nguyên văn hóa, thiên nhiên mà còn mở rộng sinh kế, gia tăng giá trị nông sản và đưa lợi ích kinh tế trở lại với người dân.

Di tích lịch sử Chiến thắng Chư Nghé chính là nền tảng để kết nối các nguồn tài nguyên bản địa, hình thành sản phẩm du lịch có bản sắc riêng.

Di sản trở thành nguồn lực phát triển kinh tế

Theo đó, chiến lược phát triển kinh tế xanh, di sản lịch sử và văn hóa không chỉ mang giá trị tinh thần mà còn là nguồn lực có khả năng tạo ra giá trị kinh tế lâu dài nếu được khai thác hợp lý. Với Ia Krái, Di tích lịch sử Chiến thắng Chư Nghé chính là nền tảng để kết nối các nguồn tài nguyên bản địa, hình thành sản phẩm du lịch có bản sắc riêng.

Với diện tích hơn 22.732 m², được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2018, gắn với truyền thống đấu tranh cách mạng của quân và dân địa phương. Từ điểm nhấn này, xã Ia Krái định hướng kết nối với Di tích lịch sử Bến đò A Sanh, sông Pô Cô, vùng hoa cỏ tím, vườn cây ăn trái, vùng trồng điều, cà phê và các điểm giới thiệu sản phẩm OCOP.

Năm 2026, UBND xã Ia Krái triển khai sản phẩm du lịch “Chư Nghé - Hành trình về nguồn”, kết hợp tham quan di tích, giáo dục truyền thống với trải nghiệm văn hóa cộng đồng, khám phá thiên nhiên và tìm hiểu hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Qua đó, giá trị kinh tế của du lịch không chỉ nằm ở số lượng khách đến di tích mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra chuỗi giá trị và phân phối lợi ích đến cộng đồng địa phương.

UBND xã Ia Krái triển khai sản phẩm du lịch “Chư Nghé - Hành trình về nguồn”, kết hợp tham quan di tích, giáo dục truyền thống với trải nghiệm văn hóa cộng đồng

Theo định hướng của xã Ia Krái, các vùng trồng điều, cà phê, vườn cây ăn trái có thể trở thành điểm trải nghiệm nông nghiệp; sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương có thêm không gian quảng bá, tiêu thụ; ẩm thực truyền thống trở thành một phần của dịch vụ du lịch. Qua đó, hoạt động sản xuất nông nghiệp có thêm đầu ra, người dân có cơ hội đa dạng hóa nguồn thu thay vì chỉ phụ thuộc vào tiêu thụ nông sản thô.

Đặc biệt, văn hóa Gia Rai với cồng chiêng, dân ca, dân vũ, ẩm thực và lễ hội truyền thống là nguồn tài nguyên văn hóa có khả năng tạo giá trị khác biệt cho điểm đến. cùng với đó, các hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa phù hợp đang mở thêm cơ hội thu nhập cho nghệ nhân, hộ gia đình và những người trực tiếp tham gia phục vụ du khách.

Xét ở góc độ kinh tế môi trường, đây là cách chuyển giá trị tài nguyên lịch sử, văn hóa và sinh thái thành lợi ích kinh tế mà không phải đánh đổi bằng việc khai thác cạn kiệt tài nguyên. Khi người dân có thu nhập từ nông sản, dịch vụ và hoạt động bảo tồn văn hóa, họ cũng có thêm động lực giữ gìn cảnh quan, bảo vệ di tích và duy trì những giá trị truyền thống.

Theo đó, chuỗi liên kết trong đó di tích tạo sức hút, cảnh quan tạo trải nghiệm, nông nghiệp cung cấp sản phẩm, văn hóa tạo bản sắc và người dân trực tiếp tham gia, thụ hưởng lợi ích. Khi các mắt xích được kết nối, giá trị kinh tế từ một chuyến tham quan có thể lan tỏa đến nhiều hộ gia đình, cộng đồng dân cư, cơ sở sản xuất và dịch vụ tại địa phương.

Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng du lịch

Để phát triển du lịch bền vững, xã Ia Krái đang chú trọng công tác vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, chăm sóc cây xanh và chỉnh trang khuôn viên di tích. Địa phương dự kiến trong năm 2027 hoàn thành nhà trưng bày đồng thời nghiên cứu kết nối Thác Mơ, lòng hồ Sê San 4A, Làng Chài với các điểm văn hóa và vùng sản xuất nông nghiệp.

Tại thời điểm, sản phẩm du lịch hiện vẫn trong giai đoạn hình thành, điều kiện hạ tầng, dịch vụ và liên kết với doanh nghiệp lữ hành chưa đồng bộ. Việc khảo sát tuyến điểm, bảo đảm giao thông, vệ sinh, an toàn và khả năng tiếp đón cần được thực hiện trước khi mở rộng khai thác.

Khi người dân có thu nhập từ nông sản, dịch vụ và hoạt động bảo tồn văn hóa, họ cũng có thêm động lực giữ gìn cảnh quan, bảo vệ di tích và duy trì những giá trị truyền thống.

Đặc biệt, môi trường được xem là một loại tài sản kinh tế của điểm đến. Cảnh quan sạch đẹp, hệ sinh thái được bảo vệ và di tích được gìn giữ chính là những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn, duy trì khả năng thu hút khách và bảo đảm nguồn thu lâu dài.

Theo đó, phát triển du lịch tại xã Ia Krái cần ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, quản lý chất thải, bảo vệ cảnh quan và nâng cao trách nhiệm của các hộ kinh doanh, cộng đồng. Việc huy động người dân tham gia phải đi cùng cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng, để cộng đồng không chỉ cung cấp dịch vụ mà còn là chủ thể bảo vệ tài nguyên và hưởng lợi từ giá trị di sản.

Cùng với đó, lấy di tích làm vốn văn hóa, thiên nhiên làm tài sản sinh thái và cộng đồng làm trung tâm của chuỗi giá trị, Ia Krái đang đứng trước cơ hội phát triển mô hình du lịch gắn với kinh tế xanh. Theo đó, kết quả không chỉ được đo bằng lượng khách hay doanh thu du lịch, mà còn bằng giá trị nông sản được nâng lên, sinh kế người dân được cải thiện, di sản được bảo tồn và môi trường được gìn giữ. Qua đó, tăng trưởng kinh tế hài hòa với trách nhiệm môi trường và phát triển bền vững.