Gia Lai: Giá chanh dây tăng cao, nguồn cung thiếu hụt

Hiện giá chanh dây múc ruột dao động trong khoảng 23-27 nghìn đồng/kg; loại đạt tiêu chuẩn xuất khẩu có giá từ 32 nghìn đến hơn 40 nghìn đồng/kg. Mức giá này giúp nhiều hộ có thêm nguồn thu nhập ổn định.

Gia đình ông Nguyễn Thanh Hải (thôn 1, xã Kon Gang) trồng xen hơn 250 cây chanh dây trong vườn cà phê, hồ tiêu. Trong số đó có 120 cây cho thu bói trước Tết. Nhờ giá cao, ông thu được gần 30 triệu đồng.

“Vườn bắt đầu chín rộ nhưng năng suất không cao như các năm. Dù vậy, giá tốt nên vẫn có lãi khá. Mong giá giữ ổn định để bà con yên tâm đầu tư lâu dài”, ông Hải chia sẻ.

Vườn chanh dây của ông Nguyễn Thanh Hải đang bắt đầu chín. Ảnh: N.D

Hiện nay, nhiều cơ sở thu mua rơi vào tình trạng thiếu hàng. Từ sau Tết Nguyên đán đến nay, không ít vựa phải hoạt động cầm chừng, thậm chí tạm ngừng do nguồn cung hạn chế.

Những năm trước, thời điểm trước và sau Tết, cơ sở của chị Quách Thị Lan (làng Bông Lar, xã Ia Băng) thu mua bình quân khoảng 5 tấn chanh dây/ngày. Chị thuê 5-6 lao động để phân loại hàng cung cấp cho doanh nghiệp chế biến. Thế nhưng, từ tháng 10-2025 đến nay, lượng chanh đưa về giảm dần, khách chở hàng đến thưa thớt nên chị buộc phải tạm đóng cửa chờ vụ mới.

“Giá chanh dây múc ruột hiện ở mức 23-27 nghìn đồng/kg, nhưng không có hàng để mua. Không riêng gì tôi, nhiều vựa khác cũng trong tình cảnh tương tự. Tôi đã tìm nguồn ở các xã lân cận nhưng sản lượng đều thấp nên đành tạm nghỉ, đồng thời đầu tư trồng mới 2 ha chanh dây để chủ động nguồn về sau”, chị Lan chia sẻ.

Nông dân xã Kon Gang thu hoạch chanh dây sau Tết. Ảnh: N.D

Lý giải nguyên nhân nguồn cung sụt giảm, chị Lan cho rằng: Thời tiết cực đoan thời gian qua đã ảnh hưởng lớn đến quá trình sinh trưởng của cây chanh dây. Bên cạnh đó, nguồn giống chưa thật sự bảo đảm chất lượng; một số hộ sử dụng giống giá rẻ hoặc tự ươm nên năng suất thấp. Diện tích chanh dây cũng có xu hướng thu hẹp khi người dân chuyển sang trồng cà phê hoặc xen canh cây trồng khác.

“Để cây chanh dây phát triển bền vững, ngành chức năng cần tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số, tránh tình trạng sản xuất tự phát”, chị Lan nói.

Chị Hồ Thị Mơ (thôn 5, xã Kon Gang) cho hay: Dù giá chanh dây duy trì ở mức cao và được thương lái đánh giá chất lượng tốt hơn một số địa phương khác, nhưng sản lượng không nhiều. Mỗi ngày, cơ sở của chị chỉ thu mua khoảng 3-4 tấn, thấp hơn đáng kể so với các năm trước.

Nhân công lựa chọn chanh dây tại một vựa thu mua xã Kon Gang. Ảnh: N.D

Gia Lai là một trong những địa phương có diện tích chanh dây lớn của cả nước, tập trung nhiều cơ sở thu mua, chế biến phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Cuối năm 2025, toàn tỉnh có khoảng 5.650 ha chanh dây, sản lượng ước đạt 213.150 tấn, tăng hơn 41.000 tấn so với năm 2024.

Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Nghĩa Hòa (thôn 2, xã Chư Păh): Từ đầu năm 2025 đến nay, giá chanh dây các loại đều tăng cao so với những năm trước, giúp nông dân có lợi nhuận khá. Mặc dù giá cao nhưng nhiều vùng chuyên canh lại không có đủ sản lượng để cung cấp ổn định cho các vựa và doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.

Ông Nguyễn Thế Minh (trái) - Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Nghĩa Hòa bên vườn chanh dây của thành viên HTX. Ảnh: N.D

Ông Minh cho rằng nguy cơ thiếu hụt nguồn nguyên liệu xuất phát từ 3 nguyên nhân chính: chất lượng giống chưa đồng bộ, thời tiết bất lợi làm phát sinh sâu bệnh khó kiểm soát và diện tích sản xuất ngày càng thu hẹp do người dân chuyển đổi cây trồng. “Nếu không có giải pháp căn cơ về giống và quy hoạch vùng trồng thì tình trạng thiếu nguồn cung có thể còn kéo dài”, ông Minh nói.

Nông dân xã Ia Grai trồng chanh dây xen canh vườn cà phê. Ảnh: N.D

NGUYỄN DIỆP