Gia Lai: Linh hoạt 'điểm tựa' cơ sở trong bối cảnh mới

Phát huy sức mạnh từ bên trong cộng đồng thông qua những người có uy tín góp phần triển khai hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật - Ảnh: Thu Hiền

An toàn giao thông và "lá chắn" phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng

Sự phát triển nhanh chóng của hạ tầng giao thông và sự gia tăng phương tiện cá nhân tại các vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) ở Gia Lai đã đặt ra nhiều thách thức cho công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Thay vì chỉ dựa vào lực lượng Cảnh sát giao thông tuần tra kiểm soát, tỉnh Gia Lai đã vận dụng một chiến lược căn cơ hơn: Phát huy sức mạnh từ bên trong cộng đồng thông qua những người có uy tín.

Điển hình tại xã Ayun Pa và các xã lân cận, mạng lưới những người đứng đầu buôn làng đã được kích hoạt đồng bộ. Theo số liệu được ghi nhận vào tháng 6/2026, sự cộng đồng trách nhiệm của các thôn trưởng, già làng, người có uy tín tại cơ sở đã góp phần triển khai hiệu quả công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông trên địa bàn tỉnh. Những buổi họp thôn không còn thuần túy là việc thông báo chính sách, mà trở thành những buổi phân tích trực quan về hậu quả của việc không đội mũ bảo hiểm, uống rượu bia khi lái xe. Bằng tiếng mẹ đẻ và sự gương mẫu của chính gia đình mình, các già làng đã dần thay đổi nhận thức của lớp thanh niên. Kết quả mang lại vô cùng ấn tượng khi 5 năm liên tiếp gần đây, tỉnh Gia Lai luôn kiềm chế, kéo giảm cả 3 chỉ số về tai nạn giao thông.

Nếu an toàn giao thông là vấn đề hiện hữu trên mặt đường, thì tội phạm lừa đảo công nghệ cao lại là một "trận tuyến vô hình" vô cùng phức tạp. Thời gian gần đây, vòi bạch tuộc của các nhóm lừa đảo trực tuyến đã vươn đến tận các xã biên giới, nhắm vào sự nhẹ dạ, cả tin của đồng bào DTTS.

Đứng trước tình hình đó, đầu tháng 9/2026, Công an xã Ia Chia (huyện Ia Grai) đã tiên phong triển khai chuyên đề phát huy vai trò già làng, thôn trưởng, người có úy tín trong phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng. Nhận thức rõ đồng bào ở khu vực biên giới ít tiếp cận thông tin cảnh báo trên báo đài, lực lượng Công an xã đã phối hợp chặt chẽ với Phòng Cảnh sát hình sự để tổ chức các buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trực tiếp tại các nhà rông, điểm sinh hoạt cộng đồng.

Trong chiến dịch này, những người có uy tín được trang bị kiến thức nhận diện các thủ đoạn tinh vi như: giả danh công an, lừa đảo trúng thưởng, hay kêu gọi đầu tư tài chính. Từ đó, họ trở thành những "bộ lọc" thông tin, trực tiếp cảnh báo bà con trong buôn. Khẩu hiệu hành động được lan tỏa mạnh mẽ là khi phát hiện hoặc nghi ngờ bị lừa đảo, người dân cần kịp thời liên hệ, thông báo cho lực lượng công an để được hướng dẫn, xử lý theo quy định.

Không chỉ nhạy bén với những vấn đề mới, trong lĩnh vực hòa giải cơ sở mang tính truyền thống, vai trò của già làng, người có uy tín ngày càng được khẳng định và đi vào chiều sâu. Thực tiễn từ đầu năm 2026 đến nay cho thấy sự đóng góp bền bỉ của lực lượng này trong việc duy trì ổn định xóm làng. Điển hình như tại xã Ia Rsai, chỉ trong những tháng đầu năm 2026, già làng, người có uy tín đã trực tiếp đứng ra hòa giải thành công 6 vụ việc mâu thuẫn phức tạp trong cộng đồng. Bằng sự am hiểu luật tục kết hợp với kiến thức pháp luật hiện hành và nghệ thuật ứng xử khéo léo, những "vị quan tòa của buôn làng" đã giúp các bên liên quan tự nguyện tháo gỡ khúc mắc, giữ vững sự bình yên cho địa bàn.

Đặc biệt, công tác hòa giải và giáo dục cộng đồng giờ đây còn lồng ghép mạnh mẽ việc bài trừ các hủ tục. Cụ thể, trong tháng 10/2026, thông qua mô hình "Chủ Nhật về làng", lực lượng Công an các xã như Ia Boòng, Chơ Long đã phối hợp chặt chẽ với hệ thống chính trị thôn, làng và người có uy tín để gọi hỏi, giáo dục thanh thiếu niên có biểu hiện vi phạm pháp luật. Qua những lời khuyên răn thấu tình đạt lý của người lớn tuổi, ý thức chấp hành pháp luật của thế hệ trẻ được nâng lên, góp phần xóa bỏ bạo lực học đường và các tập quán lạc hậu ở vùng cao.

"Cánh tay nối dài" mang pháp luật đến từng nếp nhà

Tuyên truyền, phổ biến pháp luật hiệu quả giúp đồng bào có kiến thức phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng - Ảnh: Thu Hiền

Trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), rào cản ngôn ngữ và nhận thức luôn là một thách thức lớn đối với đồng bào DTTS. Để giải bài toán này, tỉnh Gia Lai đã xác định già làng, người có uy tín chính là "cánh tay nối dài" đắc lực nhất. Ngay từ tháng 2/2026, các già làng, người có uy tín trên khu vực biên giới tỉnh Gia Lai đã sát cánh cùng các đơn vị Bộ đội Biên phòng tổ chức hàng loạt đợt tuyên truyền, phổ biến pháp luật trực tiếp đến từng hộ dân.

Bước tiến quan trọng nhất phải kể đến là vào giữa tháng 9/2026, tỉnh Gia Lai đã chính thức triển khai Đề án “Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035”. Trong cơ chế mới này, tỉnh nhấn mạnh chiến lược phát huy tối đa vai trò của người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo nhằm tháo gỡ rào cản ngôn ngữ. Họ được xem là hạt nhân để thực hiện mô hình truyền thông tương tác 2 chiều, giúp giảm nghèo thông tin, đưa pháp luật thấm sâu vào đời sống của người dân vùng khó khăn. Những người có uy tín giờ đây được trang bị đầy đủ tài liệu, trở thành những "tuyên truyền viên" không mang sắc phục nhưng lại có sức nặng ngàn cân trong lời nói.

Để lực lượng nòng cốt này yên tâm cống hiến, tỉnh Gia Lai không chỉ giao nhiệm vụ mà còn chú trọng chăm lo bằng những cơ chế thiết thực. Nổi bật nhất là việc Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 36/2025/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ người có uy tín trong đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030.

Chính sách này đi vào thực tiễn trong năm 2026 đã mang lại niềm vui, sự phấn khởi và trở thành nguồn động viên to lớn tại khắp các buôn làng. Sự hỗ trợ kịp thời từ Nghị quyết 36 đã tiếp thêm động lực, giúp những "cây cao bóng cả" tiếp tục sát cánh cùng cấp ủy, chính quyền trong công tác tuyên truyền pháp luật và hòa giải cơ sở.

Việc kịp thời chuyển hướng trọng tâm tuyên truyền, bắt nhịp với những thách thức an ninh phi truyền thống cho thấy mô hình phát huy vai trò người có uy tín tại Gia Lai không hề rập khuôn, cũ kỹ. Dù ở trận tuyến nào, sự tin tưởng của Nhân dân dành cho các già làng vẫn là chìa khóa vàng để lực lượng chức năng giữ vững thế trận an ninh nhân dân vững chắc.