Giá RAM khó giảm? AI có thể khiến thế giới thiếu bộ nhớ 10 năm

Trong nhiều năm, người dùng đã quen với việc RAM và SSD liên tục giảm giá nhờ năng lực sản xuất ngày càng lớn của ngành bán dẫn. Tuy nhiên, kỷ nguyên AI có thể đang đảo ngược quy luật đó. Theo ông Trần Lập Bạch, Chủ tịch ADATA, thế giới có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt bộ nhớ kéo dài tới 10 năm tới. Nhận định này được đưa ra trong bối cảnh giá RAM và SSD đã tăng đáng kể thời gian gần đây, khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu thời kỳ linh kiện giá rẻ có còn quay trở lại hay không. Dù một số ý kiến lo ngại về nguy cơ bong bóng AI, lãnh đạo ADATA cho rằng nhu cầu thực tế vẫn còn lớn hơn nhiều so với những gì thị trường đang đánh giá.

Theo vị lãnh đạo này, AI không chỉ làm tăng nhu cầu đối với GPU mà còn kéo theo cơn khát khổng lồ đối với DRAM, NAND, bộ nhớ băng thông cao (HBM) và hạ tầng lưu trữ dữ liệu. Khác với các chu kỳ công nghệ trước đây, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đòi hỏi các trung tâm dữ liệu phải xử lý lượng dữ liệu khổng lồ với tốc độ cao, khiến bộ nhớ trở thành một trong những tài nguyên chiến lược nhất. Ngay cả khi một số tập đoàn công nghệ hiện đang cho thuê năng lực tính toán chưa sử dụng hết, ADATA cho rằng đây chỉ là hiện tượng ngắn hạn. Khi AI được triển khai sâu hơn trong doanh nghiệp, chính phủ và các dịch vụ tiêu dùng, phần năng lực dư thừa này có thể nhanh chóng được hấp thụ. Theo đó, điện năng và bộ nhớ nhiều khả năng sẽ trở thành hai “nút thắt cổ chai” lớn nhất của ngành công nghệ trong thập kỷ tới.

Chủ tịch ADATA cho rằng nhu cầu bộ nhớ phục vụ AI đang bị đánh giá thấp so với tốc độ phát triển thực tế của thị trường.

Điều đáng chú ý là dù Samsung, SK Hynix và Micron đều đã công bố kế hoạch mở rộng sản xuất DRAM và NAND, nguồn cung mới sẽ không thể xuất hiện ngay lập tức. Phần lớn các dự án nhà máy và dây chuyền sản xuất mới được lên kế hoạch cho giai đoạn từ năm 2028 đến 2035. Trong khi đó, ngành bộ nhớ vốn nổi tiếng với tính chu kỳ cao, khiến các doanh nghiệp không muốn lặp lại sai lầm mở rộng công suất quá nhanh rồi đối mặt với tình trạng dư cung và giá lao dốc. Chính vì vậy, các nhà sản xuất đang tiếp cận thận trọng hơn, đặc biệt khi nhiều hợp đồng cung ứng dài hạn đã được ký kết với các tập đoàn AI lớn. Điều này đồng nghĩa ngay cả khi các nhà máy mới hoàn thành đúng tiến độ, lượng chip bổ sung chưa chắc đã nhanh chóng xuất hiện trên thị trường máy tính cá nhân hay thiết bị tiêu dùng.

Tác động của cuộc đua AI cũng không chỉ dừng ở các trung tâm dữ liệu. Hiện nay, nhiều nhà sản xuất đang ưu tiên phát triển các dòng bộ nhớ có biên lợi nhuận cao như HBM dành cho máy chủ AI. Dù RAM laptop hay SSD máy tính cá nhân không được sử dụng trực tiếp trong hệ thống AI, chúng vẫn phải cạnh tranh nguồn lực sản xuất, thiết bị chế tạo và nguyên vật liệu với các sản phẩm phục vụ trung tâm dữ liệu. Khi công suất được ưu tiên cho phân khúc cao cấp, nguồn cung DRAM và NAND phổ thông trở nên hạn chế hơn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến giá linh kiện lưu trữ liên tục leo thang trong thời gian gần đây. Nhiều doanh nghiệp sản xuất mô-đun bộ nhớ tại Đài Loan thậm chí đã phải huy động thêm vốn để tích trữ chip, phòng trường hợp nguồn cung tiếp tục khan hiếm trong những năm tới.

Cuộc đua AI đang tạo sức ép lên toàn bộ chuỗi cung ứng bộ nhớ, từ DRAM cho PC đến SSD phục vụ người dùng phổ thông.

Tuy nhiên, dự báo thiếu hụt bộ nhớ trong 10 năm không đồng nghĩa giá RAM và SSD sẽ tăng liên tục trong suốt giai đoạn đó. Thị trường bán dẫn vẫn có thể trải qua các chu kỳ điều chỉnh khi nhu cầu suy yếu, các dự án trung tâm dữ liệu bị trì hoãn hoặc dây chuyền sản xuất mới đi vào hoạt động. Bên cạnh đó, các mô hình AI tương lai có thể được tối ưu tốt hơn, giảm lượng bộ nhớ cần thiết cho mỗi tác vụ. Dù vậy, cảnh báo từ ADATA cũng phản ánh một thực tế đang được nhiều doanh nghiệp trong ngành đồng thuận: bộ nhớ không còn là linh kiện dư thừa như trước. Khi AI tiếp tục mở rộng ảnh hưởng trên quy mô toàn cầu, thời kỳ RAM và SSD liên tục giảm giá theo từng năm có thể sẽ trở thành câu chuyện của quá khứ, thay vào đó là một thị trường biến động hơn, nơi nguồn cung luôn phải chạy đua để theo kịp nhu cầu ngày càng lớn.