Gia sư ảo - Người bạn đồng hành của sĩ tử mùa thi

Học sinh Trường THPT Hoàng Lê Kha, xã Hà Trung sử dụng các công cụ AI để tìm kiếm học liệu, hỗ trợ ôn tập kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Với em Phạm Lưu Nam, học sinh lớp 12B1, Trường THPT Hoàng Lê Kha, xã Hà Trung đã xem AI như một người bạn đồng hành trong học tập từ nhiều năm nay. Đặc biệt, trong giai đoạn ôn thi căng thẳng, công cụ này giúp em tiết kiệm đáng kể thời gian tìm kiếm tài liệu và giải đáp những dạng bài khó. “Có những câu hỏi trước đây em phải tìm trên nhiều website hoặc hỏi thầy cô, bạn bè. Giờ đây, những lúc thầy cô không bên cạnh, chỉ cần vài giây là AI có thể đưa ra lời giải và giải thích chi tiết. Tuy nhiên, em không sử dụng ngay đáp án mà thường tự làm trước rồi mới đối chiếu” - em Phạm Lưu Nam chia sẻ.

Còn với em Lê Ngọc Châu Anh, học sinh lớp 12B1, Trường THPT Hoàng Lê Kha, xã Hà Trung, các công cụ từ AI hỗ trợ các em trong quá trình ôn thi: Những lúc không có thầy cô hướng dẫn trực tiếp, em thường tận dụng ChatGPT và các công cụ AI để tìm kiếm học liệu, hỗ trợ ôn tập. Khi gặp những bài khó, em sẽ đặt câu hỏi để AI gợi ý cách giải và đáp án. Tuy nhiên, em không hoàn toàn phụ thuộc vào kết quả mà luôn kiểm tra, đối chiếu lại vì đôi khi AI vẫn có thể mắc sai sót hoặc tính toán chưa chính xác. Sau khi tìm hiểu kỹ và hiểu bản chất vấn đề, em mới sử dụng kiến thức đó trong học tập hoặc trao đổi thêm với thầy cô để được giải đáp đầy đủ hơn".

Những câu chuyện như của Phạm Lưu Nam hay Lê Ngọc Châu Anh đang trở nên khá phổ biến trong học sinh THPT hiện nay. Sự phát triển của AI đã tạo ra một môi trường học tập mới, nơi mỗi học sinh đều có thể tiếp cận một “gia sư ảo” hoạt động 24 giờ mỗi ngày. Nhờ AI, mỗi học sinh có thể chủ động hơn trong việc học của bản thân. Đặc biệt, các sĩ tử có thể dễ dàng ôn lại toàn bộ kiến thức một cách nhanh chóng nếu biết sử dụng hiệu quả các công cụ từ AI. Đối với những em ở khu vực nông thôn hoặc điều kiện tiếp cận các nguồn học liệu còn hạn chế, AI cũng mở thêm cơ hội tiếp cận tri thức một cách thuận tiện và linh hoạt.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích rõ rệt, AI cũng đặt ra không ít băn khoăn. Điều khiến nhiều người lo ngại không phải là AI quá thông minh, mà là việc người học trở nên lười suy nghĩ. Khi mọi câu hỏi đều có thể nhận được câu trả lời chỉ sau vài giây, không ít học sinh có xu hướng bỏ qua quá trình tư duy, phân tích và tự tìm kiếm lời giải. Thay vì học cách giải quyết vấn đề, các em dễ lựa chọn con đường ngắn nhất là sao chép đáp án.

Em Mai Thùy Dương, học sinh lớp 12 Trường THPT Hoài Đức B (Hà Nội), quê ở xã Triệu Sơn cũng thẳng thắn nhìn nhận: AI chỉ nên được xem là công cụ hỗ trợ chứ không thể thay thế hoàn toàn quá trình tự học và tư duy của học sinh. “AI mang lại rất nhiều lợi ích, nhưng cũng là con dao hai lưỡi. Nếu sử dụng quá nhiều, em sợ mình sẽ dần mất đi thói quen tự suy nghĩ và tự tìm hiểu”.

Theo các chuyên gia công nghệ, dù có khả năng xử lý lượng dữ liệu khổng lồ và hỗ trợ giải đáp nhiều dạng câu hỏi khác nhau, các hệ thống AI hiện nay vẫn có thể đưa ra những thông tin chưa chính xác hoặc chưa được cập nhật đầy đủ. Vì vậy, người sử dụng cần biết kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn khác nhau thay vì tuyệt đối tin tưởng vào mọi câu trả lời do AI cung cấp.

Thầy giáo Phạm Sơn Tuấn, giáo viên Vật lí, Trường THPT Hoàng Lê Kha, xã Hà Trung cho rằng: “AI không phải lúc nào cũng đúng, có những dạng bài phức tạp hoặc nội dung chuyên sâu, AI vẫn có thể mắc lỗi. Nếu học sinh không có nền tảng kiến thức để kiểm chứng thì rất dễ tiếp nhận thông tin sai”. Trong khi đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ đánh giá kiến thức mà còn kiểm tra khả năng tư duy, phân tích và vận dụng của học sinh. Những năng lực ấy không thể hình thành nếu người học chỉ quen tiếp nhận các câu trả lời có sẵn.

Nhiều giáo viên cho rằng, AI chỉ nên được xem là công cụ hỗ trợ chứ không phải sự thay thế cho việc học tập. Khi gặp một bài toán khó, học sinh nên tự tìm hướng giải trước, sau đó mới dùng AI để kiểm tra hoặc tham khảo thêm phương pháp khác. Với các môn khoa học xã hội, AI có thể hỗ trợ xây dựng dàn ý, hệ thống hóa kiến thức và luyện tập kỹ năng phản biện. Với các môn tự nhiên, AI nên được sử dụng để phát hiện lỗi sai và gợi mở hướng tư duy.

Để sử dụng AI một cách có hiệu quả, mỗi học sinh cần được trang bị năng lực số và kỹ năng sử dụng AI có trách nhiệm. Bên cạnh đó, nhà trường cần hướng dẫn học sinh cách đặt câu hỏi hiệu quả, cách kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và cách sử dụng công nghệ một cách trung thực trong học tập, biết khai thác những mặt tích cực từ AI.

Theo thầy giáo Nguyễn Văn Chế, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Lê Văn Hưu, xã Thiệu Trung: Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, điều quan trọng là giúp học sinh biết sử dụng AI đúng mục đích. Nhà trường luôn khuyến khích học sinh khai thác AI để hỗ trợ học tập, nhưng phải biết kiểm chứng thông tin và giữ vững tinh thần tự học. Công nghệ có thể hỗ trợ quá trình học tập nhưng không thể thay thế tư duy của người học.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT rồi sẽ khép lại, nhưng hành trình học tập của mỗi học sinh vẫn còn ở phía trước. Trong thời đại số, AI có thể trở thành một người bạn đồng hành hữu ích, giúp mở rộng tri thức và hỗ trợ quá trình tự học. Tuy nhiên, không một công nghệ nào có thể thay thế sự nỗ lực, ý chí và khát vọng chinh phục tri thức của người học. Bởi cuối cùng, người quyết định kết quả của kỳ thi không phải là chiếc điện thoại hay các công cụ từ AI, mà chính là những tháng ngày miệt mài học tập của mỗi sĩ tử.