Gia tăng các bệnh truyền nhiễm ở TP.HCM

Trẻ mắc tay chân miệng độ nặng được điều trị tích cực tại TP.HCM. Ảnh minh họa: Hoài Bảo.

Mưa nhiều, trẻ trở lại trường học cùng lúc với sự gia tăng của các bệnh truyền nhiễm khiến các bệnh viện nhi tại TP.HCM chịu áp lực tiếp nhận, điều trị. Trong đó, tay chân miệng tăng nhanh trong hai tuần gần đây, còn sốt xuất huyết tiếp tục ghi nhận những trường hợp nặng, thậm chí sốc, xuất huyết tiêu hóa và suy hô hấp.

Tay chân miệng tăng gấp đôi trong hai tuần

ThS.BS Vũ Thị Thùy Dương, Phó khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết số trẻ mắc tay chân miệng đến khám và nhập viện tại khoa trong khoảng hai tuần gần đây tăng gấp đôi. Nếu trước đây, mỗi ngày khoa tiếp nhận khoảng 20-30 bệnh nhi, hiện con số này đã lên 40-50 trường hợp.

Phần lớn trẻ nhập viện ở mức độ 2A, một tỷ lệ nhỏ ở mức độ 2B. Bệnh viện chưa ghi nhận trường hợp nhập viện ở độ 3 hoặc độ 4 tại thời điểm bác sĩ cung cấp thông tin. Khoảng 1/3 bệnh nhi điều trị nội trú tại khoa đến từ các tỉnh, thành khác.

Theo bác sĩ Dương, TP.HCM tập trung đông người dân từ các địa phương đến sinh sống, làm việc. Khi con mắc bệnh, nhiều gia đình lựa chọn đưa trẻ đến bệnh viện lớn trong thành phố.

"Một bộ phận phụ huynh cũng muốn đưa trẻ đến bệnh viện tuyến cuối để yên tâm hơn về phương tiện, kỹ thuật và khả năng xử trí khi bệnh chuyển nặng", bác sĩ Dương nói.

Thống kê gần đây của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho thấy số ca tay chân miệng tăng hơn 60%. Tuy nhiên, theo bác sĩ Dương, diễn biến bệnh năm nay nhìn chung vẫn tương tự những năm trước.

Liên tiếp bệnh nhân nặng vì sốt xuất huyết. Ảnh minh họa: Nguyễn Thuận.

Tay chân miệng thường có hai đợt gia tăng trong năm, khoảng tháng 3-5 và tháng 9-11. Đợt thứ hai trùng với thời điểm trẻ kết thúc kỳ nghỉ hè, quay lại trường học và tiếp xúc nhiều hơn với bạn bè, thầy cô. Môi trường sinh hoạt tập thể, đặc biệt tại các trường mầm non, tạo điều kiện để virus lây lan.

Trẻ mắc tay chân miệng thường sốt, nổi hồng ban, bóng nước ở tay, chân, miệng; có thể mệt mỏi, quấy khóc, ăn uống khó và cần nhập viện theo dõi.

Trẻ nội trú được theo dõi biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp. Các ca độ 2B được xử trí kịp thời khi có chỉ định; khoa chưa ghi nhận ca độ 3, độ 4.

Bác sĩ Dương cho hay khoảng 10-20% bệnh nhi kèm triệu chứng hô hấp như ho, sổ mũi, khò khè. Trẻ có thể nhiễm nhiều loại virus cùng lúc, nhưng không thể chỉ dựa vào triệu chứng để kết luận mắc cúm. Điều trị chủ yếu là theo dõi, hạ sốt, xử trí triệu chứng và bổ sung dịch, điện giải.

Vaccine phòng tay chân miệng nhắm đến EV71, chủng có thể gây bệnh nặng, nhưng không bảo vệ trẻ trước tất cả tác nhân. Trẻ dưới 5-6 tuổi cần được chú ý, đồng thời duy trì rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và hạn chế đưa trẻ nghi mắc bệnh đến trường.

Trong khi đó, số bệnh nhi sốt xuất huyết hiện khoảng 30-40 trường hợp mỗi ngày. Các ca có dấu hiệu cảnh báo chiếm khoảng 2/3 tổng số bệnh nhi sốt xuất huyết tại khoa.

Theo bác sĩ Dương, số bệnh nhi sốt xuất huyết năm nay nhìn chung tương đương cùng kỳ năm trước, trong đó, tỷ lệ trường hợp nặng có dấu hiệu giảm. Một khả năng được đề cập là vaccine phòng sốt xuất huyết ngày càng được người dân biết đến và sử dụng phổ biến hơn. Tuy nhiên, cần thêm dữ liệu để xác định mức độ đóng góp của vaccine vào xu hướng này.

Sốt xuất huyết có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và lưu hành quanh năm, dù số ca thường tăng vào mùa mưa. Môi trường ẩm ướt, nhiều nơi đọng nước tạo điều kiện cho muỗi sinh sôi, làm tăng nguy cơ lây truyền bệnh.

Bệnh nhi thường nhập viện ở hai giai đoạn. Nhóm thứ nhất đến viện trong ngày đầu hoặc ngày thứ hai, với biểu hiện sốt cao liên tục, dữ dội; một số trẻ có thể co giật do sốt cao. Nhóm thứ hai nhập viện từ ngày thứ ba đến ngày thứ sáu, thời điểm có thể xảy ra thất thoát huyết tương và xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.

Trẻ có thể nôn ói nhiều, nôn ra máu, chảy máu mũi, đi ngoài ra máu, đau bụng dữ dội hoặc đau vùng gan, hạ sườn phải. Một số trường hợp có biểu hiện tiểu ra máu; trẻ đã có kinh nguyệt có thể bị hành kinh kéo dài.

Trẻ thừa cân, béo phì cũng có thể gặp thêm khó khăn trong quá trình điều trị. Bác sĩ phải tính toán cẩn thận lượng dịch truyền và liều thuốc, bởi nguy cơ quá tải dịch có thể dẫn đến ứ dịch, suy hô hấp. Việc điều trị cần được điều chỉnh theo thể trạng và diễn biến của từng bệnh nhi.

Trẻ có thể nguy kịch dù đã hạ sốt

Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, PGS.TS Phạm Văn Quang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, cho biết trong khoảng hai tuần gần đây, số ca sốt xuất huyết bắt đầu tăng khi thời tiết mưa nhiều. Mỗi ngày, khoa có thể tiếp nhận 3-4 ca nặng; hiện có 6 bệnh nhân sốt xuất huyết nặng điều trị.

"Những trường hợp chuyển đến khoa hồi sức đôi khi đã nhập viện muộn, trong tình trạng sốc hoặc xuất huyết nghiêm trọng, khiến việc điều trị khó khăn hơn", bác sĩ Quang chia sẻ.

Bên trong phòng cấp cứu của khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), nơi điều trị nhiều ca bệnh tay chân miệng độ nặng, hồi tháng 4. Ảnh: Hoài Bảo.

Khoảng một tuần trước, bệnh viện tiếp nhận bệnh nhi người Campuchia được chuyển từ bệnh viện tuyến tỉnh ở Tây Ninh. Trẻ nhập viện trong tình trạng sốc rất nặng, suy hô hấp và xuất huyết tiêu hóa ồ ạt. Chỉ số hematocrit (HCT) khi đó chỉ còn 18%.

Ê-kíp khẩn trương hồi sức, đặt nội khí quản, hỗ trợ thở máy và truyền máu, đồng thời tiếp tục điều trị chống sốc. Sau quá trình can thiệp tích cực, trẻ đã qua cơn nguy hiểm, dù thời gian điều trị kéo dài và gặp nhiều khó khăn.

Bác sĩ Quang nhấn mạnh phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi sốt cao từ 2-3 ngày trở lên, đặc biệt nếu không kèm ho, sổ mũi. Khi trẻ được chẩn đoán sốt xuất huyết, gia đình cần tuân thủ hướng dẫn điều trị và theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo.

Đáng lưu ý, vào khoảng ngày thứ tư hoặc thứ năm, trẻ có thể giảm sốt nhưng bệnh vẫn diễn tiến nặng. Nếu trẻ hết sốt nhưng mệt nhiều, đau bụng, nôn ói liên tục, tiểu ít, tay chân lạnh hoặc có biểu hiện chảy máu, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện.

Trong bối cảnh nhiều bệnh truyền nhiễm cùng gia tăng, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết đã chuẩn bị giường bệnh, thuốc và phương tiện điều trị cho các trường hợp nặng. Khoa Nhiễm và Khoa Hồi sức nhiễm là hai đơn vị trọng tâm tiếp nhận, điều trị bệnh nhi; các phương tiện như thở máy, lọc máu và thuốc điều trị đặc hiệu được chuẩn bị để đáp ứng khi cần.

Bên cạnh năng lực điều trị, việc phụ huynh nhận biết sớm dấu hiệu bất thường, đưa trẻ đi khám đúng thời điểm và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế vẫn giữ vai trò quan trọng trong hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của trẻ.