Giá trị đặc biệt của tòa tháp Phật giáo cổ xưa đẹp nhất Việt Nam

Tháp Bình Sơn là một trong những tháp gạch cổ nhất còn tồn tại ở miền Bắc. Di tích được các nhà nghiên cứu xác định xây dựng vào giai đoạn cuối thời Lý – đầu thời Trần, khoảng thế kỷ 13–14, khi Phật giáo vẫn giữ vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần Đại Việt.

Ngôi tháp gắn liền với chùa Vĩnh Khánh cổ. Tháp Bình Sơn vốn là bảo tháp của chùa Vĩnh Khánh, một ngôi chùa lớn xưa kia ở vùng trung du Vĩnh Phúc. Hầu hết các công trình cổ của chùa đã bị hủy hoại theo thời gian, chỉ còn tòa tháp đứng vững như dấu tích linh thiêng.

Tháp được xây hoàn toàn bằng gạch nung thủ công. Toàn bộ công trình sử dụng gạch đất nung xếp khít mà không cần vữa kết dính, thể hiện trình độ kỹ thuật và kinh nghiệm xây dựng rất cao của thợ thủ công thời trung đại.

Hiện nay tháp còn 11 tầng nhưng có thể từng cao hơn. Nhiều ý kiến cho rằng ban đầu tháp có 13 tầng, theo quan niệm Phật giáo về vũ trụ, song qua thời gian và thiên tai, hai tầng trên cùng đã bị sụp đổ.

Kết cấu tháp hài hòa, nhỏ dần theo chiều cao. Mỗi tầng tháp thu nhỏ dần tạo dáng vươn cao thanh thoát, giúp công trình vừa bền vững vừa mang tính biểu tượng tâm linh hướng thượng.

Hoa văn trang trí mang đậm phong cách thời Trần. Trên thân tháp xuất hiện các họa tiết rồng, lá đề, cánh sen và hoa văn hình học, vừa giản dị vừa khỏe khoắn, phản ánh tinh thần mỹ thuật đặc trưng của triều Trần.

Tháp Bình Sơn từng là biểu tượng tín ngưỡng quan trọng của vùng. Trong quá khứ, bảo tháp không chỉ là nơi lưu giữ xá lợi hay kinh kệ mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của cư dân quanh vùng sông Lô.

Di tích phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa Phật giáo và văn hóa truyền thống Đại Việt. Tháp Bình Sơn kết hợp hài hòa tư tưởng Phật giáo, mỹ thuật dân gian và kỹ thuật xây dựng bản địa, tạo nên bản sắc riêng độc đáo.

Tháp đã nhiều lần được trùng tu nhưng vẫn giữ dáng vẻ nguyên gốc. Các đợt bảo tồn chủ yếu gia cố nền móng và thân tháp, hạn chế can thiệp sâu để giữ nguyên hình thức kiến trúc cổ xưa.

Ngày nay, tháp Bình Sơn là biểu tượng lịch sử – văn hóa quan trọng. Di tích không chỉ có giá trị khảo cổ và kiến trúc mà còn góp phần kể lại câu chuyện về Phật giáo, nghệ thuật và con người Đại Việt thời trung đại.

Mời quý độc giả xem video: Vịnh Hạ Long - Di sản thiên nhiên thế giới kỳ vĩ / Quảng Ninh TV

Quốc Lê