Giá vật liệu xây dựng tăng, ảnh hưởng tiến độ đầu tư công

Giá tăng phụ thuộc vào nhiều yếu tố

Theo Báo cáo giá thị trường quý II/2026 của Bộ Tài chính, bình quân 6 tháng đầu năm 2026, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 6,72% so với cùng kỳ năm trước. Riêng quý II, chỉ số giá nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 7,77%.

Đáng chú ý, giá thép xây dựng phục hồi mạnh nhờ hoạt động xây dựng và giải ngân đầu tư công khởi sắc. Giá thép bình quân trong quý đạt khoảng 16.575 đồng/kg, tăng 5,55% so với quý I và cao hơn 9,42% so với cùng kỳ năm 2025. Bên cạnh đó, giá cát và đá xây dựng cũng tăng tại nhiều địa phương do nguồn cung hạn chế, trong khi chi phí nhiên liệu và vận chuyển vẫn ở mức cao.

Giá vật liệu xây dựng liên tục leo thang đã tạo ra áp lực lớn đối với toàn bộ chuỗi cung ứng xây dựng. Ảnh: An Thư

Áp lực tăng giá được dự báo sẽ còn kéo dài khi tiến độ giải ngân đầu tư công bước vào giai đoạn cao điểm. Tính đến ngày 23/7/2026, cả nước giải ngân đạt 390.947 tỷ đồng, tương đương 38,5% kế hoạch năm. Như vậy, khối lượng giải ngân vốn còn lớn chủ yếu dành cho các dự án hạ tầng, dự kiến sẽ tiếp tục đẩy nhu cầu thép, xi măng, cát và đá lên cao.

Đánh giá về thị trường vật liệu xây dựng, TS. Thái Duy Sâm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam cho hay, từ đầu quý II/2026 đến nay, giá nhiều loại vật liệu xây dựng tiếp tục tăng. Trong đó, nguyên nhân tăng giá phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Thứ nhất là giá trên thị trường theo quy luật cung - cầu, những vật liệu khan hiếm, cung nhỏ hơn cầu thì giá sẽ tăng. Thứ hai, phụ thuộc vào giá của các nguyên liệu đầu vào như điện, than, quặng sắt… cùng tỷ giá, chi phí logistics và ảnh hưởng xung đột tại Trung Đông.

Đối với thị trường vật liệu xây dựng ở Việt Nam thời gian qua, một số vật liệu tăng giá mạnh là đất san lấp, đá, cát phục vụ cho các công trình, dự án bất động sản, đặc biệt là hạ tầng giao thông phát triển mạnh trên cả nước. Trong khi đó, tại nhiều khu vực khan hiếm vật liệu, cung không đáp ứng cầu như miền Nam và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, dẫn đến giá vật liệu xây dựng tăng cao.

Bên cạnh đó, đối với đá và cát, còn chịu tác động trực tiếp từ chính sách quản lý tài nguyên. Việc tăng cường xử lý khai thác cát trái phép, siết chặt cấp phép khai thác mới và kiểm soát hoạt động của các mỏ đá khiến nguồn cung tại nhiều địa phương giảm đáng kể. Cùng với đó, chi phí vận chuyển từ mỏ khai thác về đến công trường tăng cao, nên giá cũng tăng lên tương ứng.

Nhìn chung, giá vật liệu xây dựng liên tục leo thang đã tạo ra áp lực lớn đối với toàn bộ chuỗi cung ứng xây dựng, từ chủ đầu tư, nhà thầu đến người dân. Nhiều nhà thầu phải rà soát lại dự toán, cắt giảm biên lợi nhuận hoặc thương lượng điều chỉnh giá hợp đồng nhằm hạn chế thua lỗ. Không ít nhà thầu buộc phải chia nhỏ tiến độ thi công hoặc tìm kiếm nguồn cung thay thế để đảm bảo tiến độ công trình.

Kiểm soát chặt giá, mở rộng điểm khai thác mới

Để khắc phục tình trạng này, TS. Thái Duy Sâm khuyến nghị, cơ quan quản lý Nhà nước cần có các giải pháp kiểm soát chặt giá cả vật liệu xây dựng nói riêng, cũng như giá cả trên thị trường nói chung để ổn định thị trường. Trong đó, những vật liệu nào cung chưa đáp ứng cầu, kéo giá tăng lên thì phải đẩy mạnh đáp ứng nguồn cung như tạo điều kiện cho các nhà thầu, chủ khai thác mỏ vật liệu hoàn thiện thủ tục pháp lý để tăng khối lượng cho phép tại các mỏ cũ, hoặc mở rộng những điểm khai thác mới nếu đảm bảo điều kiện môi trường, nhằm đảm bảo khai thác được nhiều hơn trong thời gian tới.

Đồng thời, cơ quan quản lý các địa phương nắm bắt tình hình thực tế để có những thông báo giá sát hơn, từ đó có những điều chỉnh để các nhà thầu, dự án trọng điểm không bị ảnh hưởng nhiều.

Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng (VACC), ngành xây dựng đang đối mặt nhiều thách thức trong bối cảnh đầu tư công được đẩy mạnh. Trước hết là chi phí vật liệu xây dựng tăng cao nhưng đơn giá thực hiện không được điều chỉnh kịp thời. Trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang được triển khai trên cả nước, việc kiểm soát biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng và có cơ chế hỗ trợ phù hợp cho nhà thầu sẽ là yếu tố quan trọng để bảo đảm tiến độ các công trình trọng điểm quốc gia. Vì vậy, VACC đã kiến nghị Bộ Xây dựng sớm điều chỉnh hệ thống định mức, đơn giá xây dựng để bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Cùng với đó, cần có cơ chế phù hợp để ổn định giá các khâu vận chuyển liên quan đến chi phí xăng dầu, giúp nhà thầu ổn định chi phí đầu vào. Về dài hạn, Nhà nước cần có chương trình phát triển nguồn nhân lực cho ngành xây dựng, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ, tự động hóa nhằm giảm phụ thuộc lao động thủ công.