Giải bài toán AI và Net Zero trong ngành xây dựng

Chiều 14-5, trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm 35 năm thành lập, Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) tổ chức hội thảo “Khoa học Công nghệ và Phát triển bền vững”.

Tại đây, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp trình bày các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản trị doanh nghiệp xây dựng.

Các doanh nghiệp cũng thảo luận kinh nghiệm triển khai mô hình nhà máy Zero Carbon trong ngành vật liệu. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải ròng trong tương lai gần.

Bên cạnh đó, các đơn vị đưa ra định hướng phát triển giải pháp panel theo tiêu chuẩn ESG nhằm tối ưu hiệu quả thi công và đảm bảo yêu cầu bền vững.

Thách thức của nhà máy xi măng "Zero Carbon"

Ông Huỳnh Nhật Linh, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư Nhất Nghệ, chia sẻ về vai trò của AI trong việc tối ưu hóa quy trình.

Dẫn số liệu từ báo cáo RICS AI Construction 2025, ông Linh cho biết dù tiềm năng rất lớn nhưng 45% doanh nghiệp xây dựng toàn cầu chưa triển khai AI. Tỉ lệ tích hợp AI trên quy mô toàn hệ thống hiện chưa đến 1%.

Theo ông Linh, rào cản lớn nhất không nằm ở công nghệ mà là sự thiếu hụt nhân sự phù hợp và tư duy quản trị. Ông nhấn mạnh: “Nếu muốn sẽ tìm cách, không muốn sẽ tìm lý do. Tầm nhìn của lãnh đạo và mindset quản trị chính là thứ mở ra mọi cánh cửa cho công nghệ”.

Doanh nghiệp tương lai sẽ quyết định dựa trên số liệu minh bạch thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm.

Ông Nguyễn Công Bảo, Giám đốc Điều hành Fico-YTL, cho biết xi măng là vật liệu phổ biến thứ nhì thế giới sau nước. Với khối lượng 30 tỉ tấn mỗi năm, ngành này tác động lớn đến môi trường khi phát thải CO2 chiếm khoảng 8% toàn cầu.

Hiện nay, ngành xi măng khó giảm phát thải nhất, chiếm 28-30% tổng phát thải khí nhà kính quốc gia.

Đơn vị đặt mục tiêu giảm 33% phát thải CO2 trực tiếp tại công trình và 16% trên toàn chuỗi giá trị. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong việc duy trì sản xuất ổn định khi lắp đặt công nghệ mới, đồng bộ hóa thiết bị cũ - mới và đảm bảo nguồn cung nhiên liệu thay thế (nhiên liệu sinh khối) nhằm dần loại bỏ nhiên liệu hóa thạch.

Mặc dù gặp khó khăn, theo lãnh đạo công ty Fico-YTL, đơn vị này đã bắt đầu hành trình chuyển đổi xanh từ năm 2019.

Để thành công, doanh nghiệp đã thực hiện nhiều giải pháp từ ngắn đến trung hạn. Truyền thống nhất là đầu tư thiết bị điện, duy tu bảo dưỡng, sử dụng biến tần để giảm tiêu thụ điện.

Đáng chú ý là hệ thống phát điện tận dụng nhiệt thừa khí thải lò nung, giúp giảm khoảng 25-30% lượng điện tiêu thụ của nhà máy.

Hai trụ cột quan trọng được nhấn mạnh là nghiên cứu các loại xi măng ít clinker và sử dụng nguyên nhiên liệu thay thế. Nếu không nung clinker, lượng phát thải sẽ giảm đáng kể.

Bên cạnh đó, việc sử dụng các loại nhiên liệu thay thế như sinh khối, dầu thải, vỏ xe cũng là hướng đi đang được đẩy mạnh.

Các doanh nghiệp trao đổi tại hội thảo. Ảnh: TÚ UYÊN

Vật liệu xanh và rào cản tâm lý "xây cho chắc”

Liên quan đến vật liệu mới, ông Giáp Văn Thanh, Tổng Giám đốc Phương Nam Panel, cho biết tấm sandwich panel giúp giảm 50% thời gian thi công. Tuy nhiên, rào cản hiện nay là tâm lý ưu tiên "xây cho chắc" bằng gạch đá truyền thống của người Việt.

Việc thiếu hụt bộ tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia cho vật liệu mới cũng khiến ứng dụng diện rộng gặp khó khăn. Ông Thanh kiến nghị cơ quan chức năng sớm ban hành bộ tiêu chuẩn để tạo hành lang pháp lý cho vật liệu xanh.

Kết thúc thảo luận, các chuyên gia thống nhất rằng ngành xây dựng Việt Nam đang bước vào một kỷ nguyên mới. Các từ khóa quan trọng như AI, ESG, Net Zero và năng lượng xanh sẽ định hình diện mạo mới của ngành.

Trong hành trình đó, sự kết nối, hợp tác giữa các doanh nghiệp trong hệ sinh thái xây dựng được kỳ vọng sẽ tạo nên những cộng đồng vững mạnh, qua đó đưa ngành xây dựng Việt Nam vươn tầm quốc tế.

Ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch SACA, nhận định ngành xây dựng hiện nay không chỉ là câu chuyện của công trình hay vật liệu, mà là câu chuyện của đô thị thông minh, công trình xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Trong thời đại mới, doanh nghiệp không thể chỉ cạnh tranh bằng quy mô, mà phải cạnh tranh bằng đổi mới, công nghệ và năng lực thích ứng. Đó cũng là lý do SACA đã xác định bốn giá trị cốt lõi “Bền vững - Khát vọng - Hợp tác và Tiên phong”, đồng thời cũng là định hướng hành động của hội trong giai đoạn mới.

Theo ông Kỳ, hiệp hội đã sáng lập Diễn đàn Phát triển bền vững ngành xây dựng nhằm mục tiêu thúc đẩy lộ trình chuyển đổi xanh cho toàn ngành tại Việt Nam.

"Giai đoạn mới, hiệp hội tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, thúc đẩy chuyển đổi số, công nghệ xanh, kết nối giao thương và hội nhập quốc tế nhằm kiến tạo hệ sinh thái xây dựng hiện đại và bền vững cho Việt Nam", ông Kỳ nhấn mạnh.