Giải đáp về dữ liệu và thủ tục hành chính liên quan đến đất đai

Một góc đô thị Hà Nội. (Ảnh DUY LINH)

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản số 2240/BNNMT-QLĐĐ ngày 12/3/2026 về việc trả lời kiến nghị của cử tri gửi đến Quốc hội sau Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.

Cụ thể, cơ quan này nhận được kiến nghị của cử tri thành phố Hà Nội do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến tại Văn bản số 2517/UBDNGS15 ngày 16/1/2026 về việc chuyển kiến nghị của cử tri gửi tới sau Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.

Theo đó, cử tri phản ánh thời gian qua thực hiện chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trên phạm vi toàn quốc, tuy nhiên, diện tích đất dưới 30m2 chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chưa được cập nhật. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành chức năng nghiên cứu, thống nhất phương thức quản lý.

Về kiến nghị này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xin báo cáo như sau:

Chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trên phạm vi toàn quốc trong năm 2025 (sau đây gọi tắt là Chiến dịch) được thực hiện với nhiệm vụ: (1) rà soát, làm sạch toàn bộ Cơ sở dữ liệu đất đai đã được xây dựng qua các thời kỳ; và (2) thu thập, số hóa, tạo lập dữ liệu đối với Giấy chứng nhận (đất ở, nhà ở) đã cấp nhưng chưa xây dựng Cơ sở dữ liệu.

Ngay sau khi kết thúc Chiến dịch, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản 10741/BNNMT-QLĐĐ ngày 23/12/2025 về việc duy trì và mở rộng kết quả đạt được từ Chiến dịch làm giàu, làm sạch Cơ sở dữ liệu đất đai, trong đó có chỉ đạo các địa phương xây dựng kế hoạch, tập trung ưu tiên nguồn nhân lực và kinh phí để đo đạc, lập chỉnh lý bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính, xây dựng Cơ sở dữ liệu đất đai tại những khu vực chưa đo đạc, chưa xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, bảo đảm hoàn thành trong năm 2026.

Theo đó, đối với các thửa đất chưa cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (trong đó gồm cả những thửa đất có diện tích dưới 30m2) sẽ được rà soát, xây dựng, cập nhật trong Cơ sở dữ liệu đất đai năm 2026.

Ngoài ra, cử tri còn phản ánh, liên quan đến thủ tục hành chính về đất đai (tặng, mua bán) hiện nay còn rườm rà (thí dụ: trường hợp vợ chồng người già cao tuổi không còn lưu giữ giấy đăng ký kết hôn phải làm lại thủ đăng ký kết hôn khi tặng, bán tài sản…). Đề nghị rà soát, nghiên cứu giảm bớt các thủ tục hành chính về đất đai, hạn chế thủ tục hành chính phức tạp, gây khó khăn cho người dân.

Về kiến nghị này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin như sau:

Thứ nhất, tại khoản 1 Điều 45 của Luật Đất đai năm 2024 đã quy định điều kiện thực hiện các quyền chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất.

Thực hiện quy định nêu trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu để Chính phủ ban hành Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai, theo đó đã quy định hồ sơ và trình tự, thủ tục đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất khi người sử dụng đất chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất thì không phải nộp giấy đăng ký kết hôn.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu để Chính phủ ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/12/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai.

Theo đó, tại Điều 14 và Điều 15 của Nghị định số 49/2026/NĐ-CP đã phân cấp thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện trong lĩnh vực đất đai, quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để thực hiện chậm nhất đến ngày 1/7/2026, bảo đảm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo quy định, quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong các bước thực hiện trình tự, thủ tục, thời gian tối đa thực hiện trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ phải nộp; trong thời gian chưa ban hành quy định về trình tự, thủ tục hành chính về đất đai quy định tại khoản này thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định việc áp dụng trình tự, thủ tục hành chính về đất đai theo quy định của pháp luật trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành hoặc quyết định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai đối với từng trường hợp cụ thể.

Do đó, trường hợp địa phương quyết định việc áp dụng trình tự, thủ tục hành chính về đất đai theo quy định của pháp luật trước ngày Nghị định số 49/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, đối với trường hợp người sử dụng đất chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất thì không phải nộp giấy đăng ký kết hôn; trong thời gian địa phương chưa ban hành quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai, đề nghị cử tri kịp thời gửi kiến nghị nêu trên tới Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội để cùng đồng hành xây dựng, hoàn thiện quy định pháp luật ở địa phương bảo đảm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

Thứ hai, việc xác định tài sản chung và việc định đoạt tài sản chung của vợ và chồng thực hiện theo quy định của pháp luật về dân sự, pháp luật về hôn nhân và gia đình. Do đó, trường hợp có vướng mắc về việc yêu cầu phải làm lại thủ tục đăng ký kết hôn khi tặng cho, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đề nghị cử tri gửi kiến nghị đến Bộ Tư pháp để được hướng dẫn.

XUÂN ĐỨC