Giải mã áp lực 'sell-on-news' và kịch bản VN-Index tháng 10

Giao dịch viên tại Công ty Cổ phần chứng khoán Nhất Việt (VFS). Ảnh: Trần Trung/Bnews/vnanet.vn

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại tháng 9/2026 với diễn biến trái ngược kỳ vọng, sau khi áp sát vùng đỉnh lịch sử, VN-Index quay đầu giảm ngay sau thời điểm FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, trong khi khối ngoại trở lại bán ròng với quy mô lớn.

Theo phân tích của Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS), VN-Index kết thúc phiên 30/9 tại 1.768,62 điểm, giảm 63,5 điểm, tương đương 3,47% so với cuối tháng 8.

Trước đó, chỉ số tiếp tục đà tăng trong nửa đầu tháng 9, lấy lại mốc 1.800 điểm và đạt mức cao nhất tháng 1.837,20 điểm khi mở cửa phiên 18/9. Tuy nhiên, áp lực bán gia tăng, đặc biệt từ hoạt động tái cơ cấu danh mục của các quỹ ETF vào cuối phiên, khiến VN-Index đóng cửa phiên này tại 1.815,66 điểm.

Đáng chú ý, ngay trong ngày 21/9, thời điểm Việt Nam chính thức được FTSE Russell đưa lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, VN-Index lại giảm 15,99 điểm, xuống 1.799,67 điểm. Diễn biến này cho thấy hiệu ứng “sell-on-news” xuất hiện khá rõ sau khi sự kiện nâng hạng chính thức có hiệu lực.

Áp lực bán tiếp tục duy trì trong tuần sau nâng hạng, phiên 24/9, VN-Index giảm sâu 26,56 điểm xuống 1.775,09 điểm, với nhóm Vingroup, dầu khí và bất động sản đồng loạt chịu sức ép. Tính chung tuần 21-25/9, chỉ số giảm 1,68%, đảo chiều so với mức tăng 1,14% của tuần trước đó.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của thị trường tháng 9 là diễn biến dòng vốn ngoại, theo VFS khối ngoại bán ròng 751 tỷ đồng ngay trong phiên 21/9 và bán ròng tổng cộng 4.341 tỷ đồng trong tuần 21-25/9. Từ đầu năm 2026, giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài đã lên tới khoảng 95.000 tỷ đồng, tương đương 3,6 tỷ USD, theo số liệu trong thông cáo.

Diễn biến này trái ngược với kỳ vọng về khả năng dòng vốn ngoại đảo chiều sau sự kiện nâng hạng, trước đó trong tháng 8, khối ngoại chỉ bán ròng khoảng 1.357 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể mức bình quân khoảng 13.600 tỷ đồng/tháng của quý trước.

Ở chiều thanh khoản, dòng tiền trên thị trường có dấu hiệu thu hẹp, giá trị giao dịch bình quân giữa tháng dao động 13.600-14.900 tỷ đồng/phiên, thấp hơn 15-19% so với bình quân 20 phiên, trong tuần hậu nâng hạng, thanh khoản bình quân trên HOSE đạt 16.002 tỷ đồng/phiên, giảm 16% so với tuần trước.

Đáng chú ý, phiên VN-Index hồi phục mạnh 22/9 với mức tăng 17,26 điểm lại là phiên có thanh khoản thấp nhất tuần, theo VFS diễn biến này cho thấy nhịp hồi phục chưa đi kèm sự cải thiện tương xứng của dòng tiền.

Trong phiên cuối tháng 30/9, VN-Index có thời điểm giảm sâu dưới mốc 1.800 điểm, trước khi lực cầu bắt đáy xuất hiện tại vùng hỗ trợ kỹ thuật EMA200 quanh 1.760 điểm. Chỉ số sau đó thu hẹp đà giảm và đóng cửa tại 1.768,62 điểm, giảm 9,11 điểm, tương đương 0,51%. Thanh khoản đạt 650,4 triệu đơn vị, tương ứng giá trị 15.230,5 tỷ đồng.

Về kỹ thuật, VN-Index đã đánh mất các đường MA20 và MA200, trong khi MACD duy trì trạng thái âm và RSI lùi về khoảng 42,4. Theo VFS, các tín hiệu này cho thấy xu hướng ngắn hạn vẫn nghiêng về tiêu cực, dù đà giảm có dấu hiệu thu hẹp khi chỉ số tiến vào vùng hỗ trợ 1.715-1.760 điểm.

Bước sang tháng 10, VFS cho rằng thị trường sẽ tập trung vào hai biến số chính là khả năng tạo đáy tại vùng hỗ trợ kỹ thuật và diễn biến dòng vốn ngoại sau nâng hạng.

Ở kịch bản tích cực, nếu VN-Index bảo vệ thành công vùng 1.715-1.760 điểm, thanh khoản cải thiện, kết quả kinh doanh quý III/2026 khả quan và áp lực bán ròng của khối ngoại hạ nhiệt, chỉ số có thể phục hồi về vùng 1.800-1.850 điểm.

Ngược lại, nếu khối ngoại tiếp tục bán ròng mạnh, áp lực tỷ giá và chi phí vốn toàn cầu chưa giảm trong khi thanh khoản trong nước không cải thiện, VN-Index có thể xuyên thủng vùng hỗ trợ hiện tại và bước vào giai đoạn tích lũy kéo dài 3-6 tháng quanh vùng 1.680-1.780 điểm, theo kịch bản của VFS.

Trong ngắn hạn, VFS khuyến nghị nhà đầu tư duy trì tỷ trọng thận trọng, tránh mua đuổi và theo dõi phản ứng của VN-Index tại vùng EMA200 quanh 1.760-1.770 điểm và vùng đáy tháng 8 khoảng 1.715-1.726 điểm. Việc gia tăng tỷ trọng, theo báo cáo, nên được cân nhắc khi xuất hiện tín hiệu tạo đáy rõ hơn, đi kèm thanh khoản cải thiện và độ rộng thị trường tích cực.