Giải mã nguồn gốc đồng xu bạc của người Viking

Theo nghiên cứu mới, những đồng xu bạc trong kho báu thời Viking được tìm thấy ở Đan Mạch đã được tạo ra từ những đồng tiền bị nấu chảy có nguồn gốc từ thế giới Hồi giáo xa xôi.

Một số đồng tiền xu cổ nhất của người Viking được làm từ bạc có chứa vụn tiền cổ đến từ thế giới Hồi giáo. Phát hiện này khẳng định mối quan hệ giữa bạc thời kỳ đầu của người Viking và Hồi giáo, có khả năng là kết quả của hoạt động thương mại đường dài.

Những đồng xu bạc trên thuộc kho báu Damhus - một bộ sưu tập gồm 226 đồng xu thời Viking được tìm thấy gần thị trấn Ribe trên bán đảo Jutland của Đan Mạch vào năm 2018. Theo nghiên cứu được công bố ngày 5/6 trên tạp chí Archaeometry, kho báu Damhus có niên đại từ năm 830 - 850. Do đó, đây là những đồng xu bạc cổ nhất của người Viking từng được phát hiện.

Những đồng xu bạc của người Viking có trọng lượng lớn hơn bình thường nên chúng có giá trị hơn nhiều so với những đồng xu cũng được sản xuất vào thế kỷ thứ 9. Tác giả chính của nghiên cứu, nhà khảo cổ Thomas Birch tại Bảo tàng Quốc gia Đan Mạch cho biết, những đồng tiền cổ này cũng được bảo quản rất tốt dù hơn 1.000 năm nằm dưới lòng đất. Một mặt của đồng tiền khắc hình khuôn mặt được cho là tượng trưng cho Wodan hay Odin - vị thần tối cao của người dân Bắc Âu trong khi mặt còn lại có hình một con nai.

Những đồng xu bạc của người Viking có một mặt được cho là in hình thần Odin. Ảnh: Claus Feveile/Birch et al. Archeometry 2026.

Điều quan trọng là các khuôn đúc dùng để dập các mặt của đồng xu được thay thế bằng các khuôn tương tự khi chúng bị mòn. Điều này dẫn đến những thay đổi nhỏ trên những đồng tiền cổ mà các nhà khoa học hiện đại có thể phát hiện ra.

Nhóm nghiên cứu của nhà khảo cổ Birch phát hiện có ít nhất 30 khuôn đúc đã được người Viking sử dụng. Họ ước tính rằng hàng trăm nghìn đồng xu bạc của người Viking đã được tạo ra tại xưởng đúc tiền duy nhất ở Ribe - một khu định cư lớn vào thời điểm đó.

Đan Mạch vào đầu thời Trung cổ là trung tâm của khu vực Bắc Âu và những kẻ cướp biển đến từ bờ biển Scandinavia được gọi là Viking theo từ "vikingr" trong tiếng Na Uy cổ, có nghĩa tương tự như "cướp biển".

Người Viking trở nên khét tiếng vào năm 793 khi họ tấn công các tu sĩ Cơ đốc giáo trên đảo Lindisfarne của Anh. Sự kiện này đã châm ngòi cho cái gọi là "Thời đại Viking". Thời kỳ hưng thịnh của người Viking kết thúc vào năm 1066.

Nhà khảo cổ Birch cho biết, việc kiểm tra 25 đồng xu bạc của người Viking bằng phương pháp chiếu tia X và các kỹ thuật phân tích khác đã xem xét các đồng vị khác nhau - các nguyên tố có số lượng neutron khác nhau trong hạt nhân - của các nguyên tố vi lượng lẫn trong bạc. Kết quả cho thấy, trong một số trường hợp, hơn một nửa kim loại quý đến từ các đồng xu bạc của người Hồi giáo gọi là "dirham".

Theo nhà khảo cổ Birch, những đồng tiền của người Viking có lẽ được đúc từ các thỏi bạc được sản xuất bên ngoài Scandinavia, một phần bằng cách nấu chảy hàng loạt tiền xu của người Hồi giáo. Thêm nữa, những thỏi bạc này có thể đã được trao đổi với xưởng đúc tiền cổ đại ở Ribe.

Ông Birch lưu ý rằng, những đồng tiền trong kho báu Damhus có niên đại chính xác vào thời điểm bạc từ thế giới Hồi giáo trở nên phổ biến trong xã hội của người Viking. Đồ trang sức của người Hồi giáo trong giai đoạn này cũng đã được phát hiện ở Scandinavia.

Mời độc giả xem video: Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.