Giải mã 'pháo đài' bảo tồn di sản điện ảnh Mỹ

Thư viện Quốc hội Mỹ. Ảnh: washington.org

Tọa lạc tại thành phố Culpeper, kho lưu trữ này được thiết kế như một “pháo đài chống lửa”, nơi khoảng 145.000 cuộn phim nitrate được bảo quản trong những hầm chứa kiên cố với nhiệt độ thấp và các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Kể từ khi đi vào hoạt động năm 2007 trong một tòa nhà từng thuộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Ngân hàng trung ương - Fed), cơ sở này đã duy trì thành tích hoàn hảo khi không xảy ra bất kỳ sự cố hỏa hoạn nào - một kỳ tích đối với loại vật liệu vốn được ví như “thuốc súng” của ngành điện ảnh.

Bước qua những hành lang dài hun hút với các cánh cửa thép nặng nề, mỗi phòng lưu trữ hiện ra như một kho báu thời gian. Từng hộp phim được sắp xếp tỉ mỉ từ sàn đến trần, trong đó có cả một khu vực dành riêng cho kho lưu trữ của hãng Walt Disney. Nơi đây lưu giữ bản gốc và bản sao của nhiều kiệt tác điện ảnh bất hủ như “Casablanca”, “Mr. Smith Goes to Washington” của đạo diễn Frank Capra, hay “The Great Train Robbery” - một trong những bộ phim hành động đầu tiên trong lịch sử điện ảnh thế giới.

Không chỉ dừng lại ở việc bảo quản phim, trung tâm trên còn lưu giữ hơn 6 triệu hiện vật liên quan đến hình ảnh chuyển động và âm thanh, bao gồm kịch bản, áp phích và ảnh tư liệu.

Theo ông George Willeman, phụ trách kho lưu trữ phim nitrate, công tác bảo tồn được Thư viện Quốc hội Mỹ khởi xướng từ những năm 60 của thế kỷ trước khi nhận ra rằng vô số bộ phim đã bị thất lạc do hỏa hoạn hoặc bị các hãng phim giải thể tiêu hủy. Hợp tác với Viện Điện ảnh Mỹ, cơ quan này đã thu thập và sao chép các tác phẩm từ những hãng phim lớn như RKO Pictures, Warner Bros., Universal Pictures và Columbia Pictures, cũng như từ các bộ sưu tập cá nhân của những biểu tượng điện ảnh như Mary Pickford và nhà phát minh Thomas Edison.

Sự phát triển của công nghệ số đã mở ra một chương mới cho hành trình gìn giữ di sản điện ảnh. Nếu trước đây những thước phim quý giá chỉ phục vụ giới nghiên cứu và những người đam mê điện ảnh, thì nay việc số hóa cho phép công chúng trên toàn thế giới tiếp cận và thưởng thức chúng một cách an toàn. Đáng chú ý, các chuyên gia cho rằng phim nitrate do các nghệ nhân thời kỳ đầu sản xuất thậm chí có độ bền vượt trội và mang lại chất lượng hình ảnh giàu chiều sâu hơn so với nhiều loại phim “an toàn” ra đời sau này.

Giá trị của kho lưu trữ còn được minh chứng qua việc liên tục phát hiện những “kho báu” điện ảnh tưởng chừng đã biến mất. Gần đây, các chuyên gia đã phục hồi một số cuộn phim do một giáo viên nghỉ hưu hiến tặng, trong đó có “Gugusse and the Automaton” – tác phẩm thất lạc của nhà tiên phong điện ảnh người Pháp Georges Mélìes. Phát hiện này cho thấy lịch sử điện ảnh vẫn còn nhiều bí ẩn đang chờ được khám phá.

Không chỉ là nơi bảo quản những cuộn phim cổ, kho lưu trữ tại Culpeper còn được ví như một “cỗ máy thời gian”, kết nối hiện tại với quá khứ huy hoàng của Hollywood. Như lời ông George Willeman chia sẻ, việc đưa những tác phẩm này đến gần hơn với công chúng là “một điều kỳ diệu”, góp phần gìn giữ và lan tỏa di sản văn hóa điện ảnh cho các thế hệ mai sau.