Giải mã tâm lý 'cha mẹ càng cấm, con càng làm'

Đằng sau những đứa trẻ không nghe lời thường ẩn chưa những nguyên nhân từ gia đình. (Ảnh: ITN).

Nguyên nhân sâu xa

Đại học California ở Mỹ có một vị Giáo sư tên George Lakoff, ông từng thực hiện một thí nghiệm tâm lý nổi tiếng gọi là "Đừng nghĩ về con voi màu hồng".

Để thực hiện thí nghiệm này, ông đã mời 1.000 sinh viên làm người tham khảo, để mỗi người ở một căn phòng riêng. Sau đó, ông nói với họ: "Bây giờ, các em hãy tĩnh tâm và đừng tưởng tượng một con voi màu hồng".

Trong suốt quá trình, Giáo sư liên tục nhắc nhở các sinh viên đừng nghĩ về con voi màu hồng. Giống như cha mẹ thường nhắc nhở con cái của mình: "Đừng làm cái này, đừng làm cái kia". Sau một giờ, Giáo sư hỏi các sinh viên: “Các em vừa nghĩ gì vậy?”.

Qua cuộc phỏng vấn của Giáo sư, cả 1.000 sinh viên đều đã tưởng tượng về con voi màu hồng trong suốt một giờ đó, không ai ngoại lệ. Bởi lời của Giáo sư khiến các sinh viên cực kỳ tò mò về con voi màu hồng, càng cấm họ thì họ càng muốn nghĩ về nó, và họ không thể kiểm soát được việc nghĩ về nó.

Não bộ của con người được chia thành não trái và não phải, não trái thường chịu trách nhiệm tiếp nhận ngôn ngữ, não phải thường dùng để tạo ra hình ảnh. Khi cha mẹ liên tục nhắc nhở trước mặt con, não của trẻ cũng sẽ tự động lọc bỏ những từ mang nghĩa phủ định, lúc này cảm giác hình ảnh ở não phải cũng sẽ rất mạnh, từ đó tạo ra gợi ý tâm lý.

Thực ra cha mẹ mới là người đưa hình ảnh "con voi màu hồng" vào não trẻ, từ đó tạo ra gợi ý tâm lý cho trẻ. Đây cũng là lý do càng cấm con, con càng muốn làm, vì vậy trẻ bị cha mẹ gán nhãn "không nghe lời".

Cách làm sai của cha mẹ và tác động

Các huyên gia nuôi dạy trẻ cho biết, khi trẻ không nghe lời hoặc nổi loạn, cách cha mẹ dọa nạt, đánh mắng hay gán cho trẻ những nhãn tiêu cực... sẽ gây tổn hại đến tâm lý và tính cách của trẻ.

Những đứa trẻ được nuôi dạy như vậy không những không ngoan ngoãn hơn mà còn trở nên phản kháng hơn nữa.

Dọa nạt trẻ

Khi đối mặt với “tiểu quỷ” trong nhà không chịu nghe lời, cha mẹ thường lặp đi lặp lại những lời nhắc nhở trước mặt trẻ, khuyên nhủ trẻ đừng làm điều gì đó, nhưng càng khuyên ngăn, trẻ càng muốn làm.

Nhiều cha mẹ cuối cùng sẽ dọa nạt trẻ, ví dụ nói: “Nếu con không ngoan, mẹ sẽ vứt con đi”, “Nếu con không nghe lời mẹ, mẹ sẽ ném con xuống biển”... Việc cha mẹ dọa nạt trẻ chỉ phá vỡ cảm giác an toàn của trẻ, khiến trẻ trở nên nhạy cảm hơn.

Không cho trẻ cơ hội giải thích

Đôi khi trẻ không nghe lời chỉ vì cha mẹ nhắc đi nhắc lại quá nhiều khiến trẻ bị ám thị tâm lý, hành vi của trẻ chỉ là phản xạ vô thức. Bộ não của trẻ dưới sự nhắc nhở liên tục của cha mẹ đã mất khả năng suy nghĩ, lúc này hành vi của trẻ dễ bị chi phối bởi bán cầu não phải. Khi trẻ muốn giải thích với cha mẹ, nhiều bậc phụ huynh lại không tin trẻ, không cho trẻ cơ hội giải thích, nghĩ rằng trẻ chỉ đang tìm cớ cho việc không nghe lời.

Phương pháp giúp trẻ nghe lời

Không lặp lại nhắc nhở

Khi giao tiếp với con, phụ huynh cần tránh việc nhắc đi nhắc lại. Muốn giao tiếp với con, cha mẹ nên dùng ngôn ngữ mà trẻ có thể hiểu, nói ngắn gọn, súc tích. Giúp trẻ hiểu lý do tại sao cha mẹ không cho phép làm điều đó, như vậy sẽ không gây ra gợi ý tâm lý và cũng không khơi dậy sự tò mò của trẻ.

Dùng lời nói tích cực để hướng dẫn trẻ

Cha mẹ nên dùng nhiều lời nói tích cực để hướng dẫn con, ví dụ thay "Không được làm như vậy" thành "Con có thể làm như thế này"; thay "Đừng băng qua đường" thành "Chúng ta cùng chờ để đi chậm qua đường nhé".

Lắng nghe nhiều hơn ý kiến của trẻ

Khi trẻ không nghe lời, trẻ muốn giải thích với cha mẹ, nhưng lúc này cha mẹ lại thường phủ định lời nói của trẻ, nghi ngờ những gì trẻ nói. Điều này chỉ khiến trẻ không muốn giao tiếp với cha mẹ, cũng không muốn mở lòng để cho cha mẹ hiểu mình.

Đằng sau nhiều đứa trẻ không nghe lời đều là những bậc cha mẹ không tin tưởng con. Chỉ những bậc cha mẹ sẵn sàng lắng nghe và tiếp thu ý kiến của con mới có thể nuôi dạy con ngoan ngoãn, hiểu chuyện.

Theo 163.com