Giải mật 'pháo đài hạt nhân' dưới lòng núi của Iran: Thách thức lớn với bom xuyên hầm GBU-57 của Mỹ

Khu phức hợp hạt nhân ngầm bên dưới núi Pickaxe (hay còn gọi là Kuh-e Kolang Gaz La) được đánh giá là một trong những cơ sở được bảo vệ nghiêm ngặt nhất của Iran. Không chỉ được xây dựng sâu trong lòng núi, công trình còn được che chắn bởi cấu trúc địa chất đặc biệt khiến việc tấn công từ trên không trở nên vô cùng khó khăn.

Núi Pickaxe nằm cách thủ đô Tehran khoảng 220 km về phía nam, cao gần 1.610 m so với mực nước biển và được hình thành từ hoạt động kiến tạo cách đây hàng triệu năm.

Theo các nghiên cứu địa chất, lớp đá của ngọn núi không chỉ gồm đá vôi mà còn được gia cố bởi andesit - một loại đá núi lửa có độ cứng rất cao, có khả năng chịu áp suất khoảng 145-296 MPa (tương đương hơn 1.400-2.900 atm). Đây cũng là loại vật liệu địa chất tương tự từng được ghi nhận tại khu vực núi lửa St. Helens của Mỹ.

Theo ước tính của Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS), khu phức hợp dưới núi Pickaxe nằm ở độ sâu ít nhất 100 m dưới bề mặt.

Hình ảnh vệ tinh Vantor chụp vào tháng 6/2025 cho thấy hoạt động xây dựng đường hầm gần cơ sở hạt nhân Natanz và khu phức hợp ngầm ở núi Pickaxe.

Trong khi đó, bom xuyên hầm GBU-57 - loại bom phi hạt nhân mạnh nhất của Mỹ dùng để tấn công các mục tiêu ngầm nặng hơn 12 tấn và được cho là chỉ có thể xuyên khoảng 7,9 m đá có độ bền trung bình.

Nếu các máy ly tâm làm giàu uranium thực sự được đặt ở độ sâu như các ước tính hiện nay và nằm phía dưới lớp đá andesit cứng, hiệu quả của GBU-57 sẽ bị đặt dấu hỏi lớn.

Các nguồn phân tích cho rằng công trình dưới núi Pickaxe bắt đầu được xây dựng từ khoảng năm 2020 nhằm thay thế cơ sở lắp ráp máy ly tâm tại Natanz sau khi địa điểm này bị hư hại trong một vụ tấn công.

Chuyên gia Farzin Nadimi nhận định Tehran nhiều khả năng muốn tập trung các hoạt động làm giàu uranium cũng như những chương trình phát triển hạt nhân trong tương lai vào một địa điểm duy nhất có mức độ bảo vệ cao nhất, và núi Pickaxe là lựa chọn phù hợp.

Tuy nhiên, Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) cho biết hiện vẫn chưa thể xác định chính xác thời điểm cơ sở này sẽ đi vào hoạt động.

Nhiều chuyên gia quân sự cho rằng nếu cơ sở thực sự được xây dựng ở độ sâu và trong điều kiện địa chất như các phân tích hiện nay, việc phá hủy hoàn toàn bằng các cuộc không kích thông thường sẽ là nhiệm vụ hết sức khó khăn.

Phần lớn các đánh giá về độ sâu, cấu trúc và mức độ hoàn thiện của cơ sở vẫn dựa trên ảnh vệ tinh và chưa được Iran xác nhận chính thức. Vì vậy, khả năng tác chiến thực tế đối với mục tiêu này vẫn còn là vấn đề đang được giới chuyên gia tiếp tục theo dõi và đánh giá.