Giải ngân Chương trình mục tiêu quốc gia: Cần đi liền và xem trọng hiệu quả đầu tư

Sáng 8/7, Thứ trưởng Nông Thị Hà cùng đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã làm việc với UBND TP Đà Nẵng nhằm kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025 (Chương trình MTQG 1719); nắm tình hình triển khai Hợp phần II Chương trình MTQG về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026-2030 (Chương trình MTQG 417).

Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà phát biểu tại buổi làm việc với UBND TP Đà Nẵng. Ảnh: Huy Trường

Vùng đồng bào DTTS của Đà Nẵng vẫn còn nhiều khó khăn
Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Mạnh Hà - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Đà Nẵng cho biết: sau khi hợp nhất, thành phố có 94 đơn vị hành chính cấp xã.

Trong đó, có 37 xã vùng đồng bào DTTS và miền núi cùng 4 xã có thôn thuộc vùng DTTS. Toàn vùng có 420 thôn, gồm 230 thôn đặc biệt khó khăn, chiếm khoảng 65,4% diện tích tự nhiên của thành phố.

Ông Nguyễn Mạnh Hà - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Đà Nẵng báo cáo với Đoàn công tác về kết quả triển khai Chương trình MTQG. Ảnh: Huy Trường

Hiện khu vực này có khoảng 352.500 người sinh sống. Trong đó, hơn 164.000 người là đồng bào DTTS, chiếm khoảng 5,3% dân số toàn thành phố. Trên địa bàn có 39 dân tộc cùng sinh sống, đông nhất là các dân tộc Cơ Tu, Xơ Đăng, Gié Triêng và Co.Những năm qua, nhờ triển khai đồng bộ các chính sách dân tộc và các chương trình đầu tư, diện mạo vùng cao từng bước khởi sắc. Hệ thống giao thông, điện, nước và nhiều công trình hạ tầng thiết yếu được quan tâm đầu tư.

Các mô hình phát triển sản xuất phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của người dân.

Quang cảnh buổi làm việc. Ảnh: Huy Trường

Tuy vậy, vùng đồng bào DTTS và miền núi vẫn là khu vực còn nhiều khó khăn. Địa hình chia cắt, thiên tai diễn biến phức tạp, dân cư phân tán và chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế khiến việc phát triển kinh tế - xã hội chưa đạt như kỳ vọng. Việc tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân còn nhiều trở ngại, tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức cao.

Theo kết quả rà soát đầu năm 2026, toàn vùng còn 25.515 hộ nghèo và cận nghèo, chiếm 27,85% tổng số hộ. Trong số này, có hơn 20.200 hộ là đồng bào DTTS.

Đề xuất hỗ trợ khoảng 2.000 tỷ đồng triển khai Chương trình MTQG 417

Theo lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Đà Nẵng, Chương trình MTQG 1719 đã tạo chuyển biến rõ nét tại vùng đồng bào DTTS và miền núi. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân trên 3% mỗi năm. Thu nhập bình quân của người DTTS tăng gấp hai lần so với thời điểm bắt đầu chương trình.

Các chỉ tiêu về y tế và chăm sóc sức khỏe đều hoàn thành. Tỷ lệ lao động DTTS qua đào tạo nghề đạt trên 51%. Công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực.

Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Trần Nam Hưng phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Huy Trường

Trong giai đoạn 2026-2030, Đà Nẵng đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào DTTS và miền núi bình quân khoảng 3% mỗi năm. Đến năm 2030, tỷ lệ hộ nghèo phấn đấu giảm còn khoảng 14%. Thành phố cũng hướng tới giảm 18 xã đặc biệt khó khăn và không còn thôn đặc biệt khó khăn.

Để đạt mục tiêu này, Chương trình MTQG 417 dự kiến đầu tư 91 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, 83 công trình điện sinh hoạt, hỗ trợ xây dựng nhà ở cho khoảng 1.686 hộ và hỗ trợ đất ở cho 773 hộ, cùng nhiều công trình hạ tầng thiết yếu khác.

Tuy nhiên, theo cơ chế phân bổ hiện hành, trong giai đoạn 2026-2030, TP Đà Nẵng không thuộc nhóm địa phương được ngân sách Trung ương hỗ trợ thực hiện Chương trình MTQG 417. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư tại 37 xã vùng đồng bào DTTS và miền núi vẫn rất lớn.

Đại diện đoàn công tác giải đáp một số vướng mắc trong quá trình triển khai Chương trình MTQG. Ảnh: Huy Trường

Từ thực tế này, UBND TP Đà Nẵng kiến nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với các bộ, ngành Trung ương tham mưu Chính phủ xem xét hỗ trợ có mục tiêu khoảng 2.000 tỷ đồng để địa phương có thêm nguồn lực triển khai Chương trình MTQG 417.

Nguồn lực này sẽ góp phần đầu tư hạ tầng, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội và từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng núi với khu vực đồng bằng.

Phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động của TP Đà Nẵng trong lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Chương trình MTQG. Địa phương đã ban hành kế hoạch kịp thời, phân công nhiệm vụ rõ ràng và đạt nhiều kết quả tích cực trong phát triển hạ tầng, giảm nghèo và nâng cao đời sống đồng bào DTTS.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng cho rằng địa phương vẫn còn một số tồn tại, vướng mắc đã được Đoàn công tác chỉ ra trong quá trình kiểm tra thực tế. Vì vậy, thành phố cần sớm rà soát, khắc phục những chỉ tiêu còn thấp và có giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình MTQG trong thời gian tới.

Đối với nguồn vốn chuyển tiếp từ giai đoạn trước, Thứ trưởng đề nghị Đà Nẵng đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án để người dân sớm được thụ hưởng chính sách. Nguồn vốn sự nghiệp hiện vẫn còn khá lớn nên cần được khai thác và sử dụng hiệu quả trong những tháng cuối năm 2026.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đà Nẵng nêu một số vướng mắc trong thực hiện Chương trình MTQG trên địa bàn. Ảnh: Huy Trường

Theo Thứ trưởng, việc giải ngân phải đi đôi với hiệu quả đầu tư. Những nội dung không còn đối tượng thụ hưởng cần được điều chỉnh sang nhiệm vụ khác theo đúng quy định. Mục tiêu cuối cùng là các nguồn vốn đầu tư phải mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Nhấn mạnh năm 2026 là năm đầu triển khai Chương trình MTQG 417, Thứ trưởng Nông Thị Hà đề nghị TP Đà Nẵng chủ động chuẩn bị đầy đủ nguồn lực, tập trung giải quyết những vấn đề cốt lõi về công tác dân tộc, tôn giáo và tổ chức triển khai chương trình ngay từ đầu với quyết tâm cao. Qua đó, tạo nền tảng để vùng đồng bào DTTS và miền núi phát triển nhanh hơn, bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Tại buổi làm việc, nhiều kiến nghị của TP Đà Nẵng đã được các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng đại diện các bộ, ngành Trung ương giải đáp theo thẩm quyền.

Những kiến nghị còn lại được đoàn công tác ghi nhận, tổng hợp báo cáo Chính phủ, đồng thời phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, tháo gỡ để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho địa phương trong quá trình triển khai Chương trình MTQG.