Giải pháp chống gian lận ngân sách nhà nước

Trong bối cảnh các hoạt động xuất khẩu không ngừng mở rộng, việc hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) vừa hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, mở rộng sản xuất, kinh doanh vừa góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để gian lận, chiếm đoạt ngân sách. Do đó, việc giải quyết hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau tại Thuế thành phố Đồng Nai cho thấy công tác quản lý hoàn thuế không chỉ dừng ở việc đối chiếu hồ sơ, hóa đơn, mà phải truy vết dòng hàng, dòng tiền và các “mắt xích” trong chuỗi cung ứng nhiều tầng.

Kiểm soát hồ sơ hoàn thuế

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Thuế thành phố Đồng Nai tiếp nhận và giải quyết gần 4 ngàn hồ sơ hoàn thuế, với tổng số tiền thuế đề nghị hoàn hơn 29,4 ngàn tỷ đồng. Trong đó, 83,7% số hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước, kiểm tra sau và hơn 16% hồ sơ yêu cầu hoàn thuế thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau (650 hồ sơ, số tiền đề nghị hoàn hơn 4,5 ngàn tỷ đồng).

Các đại biểu tham gia Hội nghị đối thoại doanh nghiệp năm 2026 tại Thuế thành phố Đồng Nai.

Đánh giá việc thực hiện công tác hoàn thuế và quản lý rủi ro thời gian qua, ông Trầm Thiện Ân, Trưởng phòng Kiểm tra thuế số 2 (thuộc Thuế thành phố Đồng Nai) cho biết: Kiểm tra trước, hoàn thuế sau thường được áp dụng cho các hồ sơ có mức độ rủi ro cao, doanh nghiệp mới thành lập, hoặc hoàn thuế xuất khẩu mặt hàng có giá trị rủi ro cao. Thời gian qua, tỷ lệ hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau được các cơ quan thuế kiểm soát chặt chẽ để phòng ngừa rủi ro.

Theo đó, Thuế thành phố Đồng Nai đã áp dụng triệt để hệ thống ứng dụng quản lý rủi ro, phân tích và phân tích chuyên sâu các hồ sơ hoàn thuế GTGT (tiền kiểm) nhằm xác định các trường hợp thuộc diện rủi ro cao và quy định rõ thời hạn trách nhiệm của công chức thuế trong quá trình giải quyết hồ sơ trước khi ban hành quyết định thực hiện công tác kiểm tra. Công tác đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử được thực hiện liên tục, giúp phát hiện các sai lệch trong kê khai của người nộp thuế. Đồng thời, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích chuỗi để truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng hỗ trợ đắc lực trong việc nhận diện gian lận hoàn thuế hoặc các giao dịch bất thường (mua - bán hóa đơn). Ngoài ra, ngành thuế cũng thực hiện rà soát, xác minh kỹ lưỡng đối tác và tính hợp pháp của hóa đơn đầu vào, tránh tình trạng bị liên đới do nhà cung cấp bỏ trốn hoặc vi phạm pháp luật.

Nâng cao hiệu quả quản lý hoàn thuế

Mặc dù công tác hoàn thuế GTGT thời gian qua được triển khai đồng bộ và đạt được những kết quả khả quan. Tuy nhiên, theo ông Trầm Thiện Ân, bên cạnh những thuận lợi, công tác kiểm tra trước, hoàn thuế sau vẫn đang đối mặt với một số thách thức như: Thủ đoạn gian lận hóa đơn ngày càng tinh vi khi các đối tượng thành lập chuỗi “doanh nghiệp ma” liên tỉnh qua nhiều tầng nấc trung gian. Khi cơ quan thuế thực hiện xác minh, các doanh nghiệp ở mắt xích cuối thường đã bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh, gây khó khăn cho việc truy tìm nguồn gốc dòng hàng; áp lực lớn về thời hạn xử lý cũng gây khó khăn cho công tác kiểm soát hồ sơ…

Để đảm bảo thời gian xử lý hồ sơ hoàn thuế đúng hạn theo quy định (thường tối đa 6 ngày làm việc đối với hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước và 40 ngày làm việc đối với hồ sơ kiểm tra trước), Trưởng Thuế thành phố Đồng Nai Nguyễn Toàn Thắng cho biết: Ngành thuế sẽ tập trung nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ thuế thông qua các chương trình bồi dưỡng phân tích báo cáo tài chính chuyên sâu và kỹ năng khai thác dữ liệu trên các ứng dụng…

Ông Nguyễn Toàn Thắng nhấn mạnh: Trong những tháng cuối năm 2026, nhiệm vụ thu NSNN yêu cầu ngành thuế phải tiếp tục siết chặt kỷ cương, tập trung thực hiện các giải pháp để đảm bảo hoàn thành và phấn đấu vượt dự toán thu NSNN được giao, tăng thu tối thiểu 10% so với thực hiện năm 2025.

Để đạt được mục tiêu nêu trên, ngành thuế tiếp tục đẩy mạnh chống thất thu, gian lận thuế; tăng cường quản lý thuế đối với thương mại điện tử, kinh doanh số, bất động sản, chuyển nhượng vốn, hộ kinh doanh và các lĩnh vực rủi ro cao. Đồng thời thực hiện tiếp nhận, phân loại và giải quyết hồ sơ hoàn thuế đúng quy định của pháp luật và giải quyết kịp thời phản ánh kiến nghị của người dân và doanh nghiệp.

Ngoài ra, lãnh đạo ngành thuế cũng chỉ đạo các đơn vị, phòng ban phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định và quy trình thanh tra, kiểm tra thuế. Lập kế hoạch triển khai thực hiện công tác kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế. Kiểm tra, rà soát chặt chẽ, hồ sơ khai thuế của người nộp thuế, trong đó tập trung thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế, hóa đơn.