Giải pháp đưa nông sản Đắk Lắk vượt rào cản kỹ thuật để xuất khẩu bền vững

Sự cố gần 2.000 container sầu riêng tại Đắk Lắk bị đình trệ vận chuyển sang Trung Quốc do các trung tâm kiểm nghiệm đóng cửa bảo trì đã trở thành lời cảnh báo về năng lực tuân thủ rào cản kỹ thuật. Trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng khắt khe, việc minh bạch nguồn gốc và đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm là yếu tố sống còn cho nông sản Việt Nam.

Thực trạng và áp lực từ các tiêu chuẩn kỹ thuật mới

Đắk Lắk hiện sở hữu tiềm năng nông nghiệp to lớn với tổng diện tích gieo trồng ước đạt 800.000 ha. Tuy nhiên, hiệu quả xuất khẩu vẫn chưa tương xứng với quy mô sản xuất. Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc từ phía đối tác nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc.

Thị trường Trung Quốc hiện tiêu thụ đến 90% sản lượng sầu riêng quả tươi của Việt Nam. Tuy nhiên, nước này đã siết chặt các quy định về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và đặc biệt là kiểm soát dư lượng kim loại nặng Cadimi (Cd) cùng chất vàng Ô (Auramine O). Việc không đáp ứng các tiêu chuẩn này đã khiến giá sầu riêng sụt giảm và kim ngạch xuất khẩu của nhiều đơn vị chỉ đạt khoảng 30% so với cùng kỳ năm trước.

Nông dân xã Ea Knuếch (Đắk Lắk) thu hoạch sầu riêng

Nỗ lực của địa phương trong việc kiểm soát chất lượng

Trước những thách thức trên, ngành nông nghiệp tỉnh Đắk Lắk đã triển khai nhiều biện pháp quyết liệt. Trong năm 2024, Chi cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản đã thực hiện kiểm tra 42 mẫu sầu riêng và ghi nhận tất cả đều nằm trong ngưỡng cho phép về an toàn thực phẩm. Để chuẩn bị cho vụ mùa 2025, tỉnh đã phê duyệt đề tài nghiên cứu về khả năng tích lũy kim loại nặng trên trái sầu riêng nhằm tìm ra giải pháp khắc phục triệt để.

Bên cạnh đó, Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk đang phối hợp với Viện Khoa học Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) tiến hành lấy mẫu đánh giá và xác nhận các vùng sản xuất an toàn. Đây là bước đi quan trọng nhằm xây dựng "luồng xanh" cho chuỗi giá trị sầu riêng xuất khẩu bền vững.

Một kho đóng gói sầu riêng xuất khẩu tại xã Krông Pắk (Đắk Lắk)

5 giải pháp căn cơ để vượt rào cản xuất khẩu

Để nông sản vượt qua các rào cản kỹ thuật một cách bền vững, ông Đỗ Tuấn Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản tỉnh Đắk Lắk, đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm:

Sản xuất theo quy trình chuẩn: Khuyến khích hộ dân và hợp tác xã áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp tốt (GAP) để đảm bảo chất lượng ngay từ khâu đầu vào.
Xây dựng chuỗi liên kết: Thắt chặt mối quan hệ giữa vùng trồng, cơ sở đóng gói và doanh nghiệp xuất khẩu để chấm dứt tình trạng tranh mua, tranh bán và đảm bảo uy tín thương hiệu.
Tăng cường giám sát tại vườn: Thực hiện lấy mẫu kiểm tra dư lượng hóa chất ngay trước khi thu hoạch tại các mã số vùng trồng đã được cấp phép.
Nâng cao trách nhiệm truy xuất nguồn gốc: Áp dụng các công cụ kỹ thuật số để minh bạch thông tin sản phẩm, bảo vệ chỉ dẫn địa lý nông sản Việt.
Đầu tư hạ tầng kiểm nghiệm: Xây dựng các trung tâm kiểm định đạt chuẩn quốc tế ngay tại vùng nguyên liệu Tây Nguyên để tối ưu hóa quy trình thủ tục hải quan và giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp.

Việc chủ động thích ứng với các quy định khắt khe của thị trường quốc tế không chỉ giúp bảo vệ lợi ích kinh tế cho người nông dân mà còn khẳng định vị thế của nông sản Đắk Lắk trên bản đồ xuất khẩu thế giới.

Tuệ Nhân