Giải pháp nào cho gia đình đông con khi ôtô không đủ chỗ cho ghế trẻ em?

Thực trạng nan giải trên các mẫu xe phổ thông

Trên nhiều diễn đàn ô tô thời gian gần đây, chủ đề lắp ghế trẻ em đang thu hút sự quan tâm đặc biệt. Nhiều độc giả bày tỏ sự băn khoăn khi gia đình sử dụng xe 4-5 chỗ nhưng lại có 3-4 con nhỏ, việc lắp đặt đủ số lượng ghế an toàn trên xe là điều không thể vì quy định “người lái xe không được cho trẻ em ngồi cùng hàng ghế, trừ xe ô tô chỉ có một hàng ghế”.

Dù quy định mang ý nghĩa nhân văn và bảo vệ tính mạng trẻ em, việc áp dụng vào thực tế lại gặp một số khó khăn về mặt kỹ thuật. Theo phân tích, chiều rộng lọt lòng hàng ghế sau của các dòng xe phổ thông (cỡ A, B, C như Grand i10, Vios, Accent) chỉ dao động từ 1,3m đến 1,4m. Trong khi đó, một chiếc ghế trẻ em tiêu chuẩn có chiều ngang từ 45cm đến 50cm. Để đặt ba chiếc ghế cạnh nhau, gia đình sẽ cần một khoảng không gian phẳng rộng tối thiểu 1,35m đến 1,5m, điều bất khả thi với phần lớn các dòng xe hiện nay.

Hàng ghế sau của mẫu ô tô hạng A Hyundai Grand i10. Ảnh: Vĩnh Phúc.

Không chỉ vậy, hầu hết các xe chỉ trang bị 2 bộ móc ISOFIX ở hai vị trí sát cửa, khiến vị trí giữa không có điểm neo chuẩn. Thiết kế ghế sau của xe 5 chỗ thường bo tròn, nhô cao ở 2 bên và lõm ở giữa, làm diện tích tiếp xúc phẳng bị thu hẹp. Việc cố định chiếc ghế thứ 3 bằng dây an toàn ở vị trí giữa sẽ cực kỳ lỏng lẻo và xô lệch. Sự cồng kềnh của lớp vỏ nhựa trên ghế an toàn hiện đại nhằm bảo vệ va chạm hai bên hông càng khiến việc xếp ba ghế cạnh nhau là điều không thể.

Đáng nói, hầu hết các quy định của quốc tế đều hướng tới ghế an toàn trẻ em chỉ được phép sử dụng khi tương thích với phương tiện. Do đó, việc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em hoặc bố trí 3 ghế liên tiếp trên hàng ghế sau không mặc nhiên được coi là hợp pháp hoặc an toàn nếu nhà sản xuất ghế không công bố cấu hình lắp đặt đó.

Ghế trẻ em lắp trước 1/7 cần xử lý thế nào?

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam - nhấn mạnh, từ ngày 1/7, tất cả thiết bị an toàn cho trẻ em (nhập khẩu hay sản xuất trong nước) đều bắt buộc tuân thủ Quy chuẩn 123 (QCVN 123:2024/BGTVT). Những sản phẩm không đạt chuẩn sẽ không được phép đưa ra thị trường.

Đặc biệt, trước khi QCVN 123 có hiệu lực thị trường Việt Nam đã lưu hành số lượng rất lớn từ các nguồn: Ghế trẻ em nhập khẩu xách tay; ghế mua qua thương mại điện tử; ghế không có chứng nhận hợp quy Việt Nam; ghế theo tiêu chuẩn nước ngoài nhưng chưa được chứng nhận tại Việt Nam. Nhiều sản phẩm đã được lắp đặt và sử dụng từ nhiều năm trước.

Điều này dẫn tới khó khăn cho lực lượng Cảnh sát giao thông trong công tác kiểm tra, xử lý trong thực tế như: khi có ghế trên xe nhưng không thể nhận biết ghế đã được thử nghiệm, chứng nhận hay chưa; chưa có dữ liệu để truy suất nguồn gốc ghế; không có căn cứ xác định ghế được lắp đúng khuyến cáo của nhà sản xuất; không đủ căn cứ xác định ghế được trang bị trước hay sau ngày 1/7.

Một số mẫu ghế trẻ em trên thị trường hiện nay. Ảnh: CMH.

Đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho rằng, việc bảo vệ an toàn cho trẻ nhỏ trên ô tô là điều không thể thỏa hiệp. Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào đời sống, bên cạnh việc hướng dẫn các gia đình có nhiều con (3 - 4 con) trong việc lựa chọn phương tiện, lựa chọn ghế phù hợp, lắp đặt ghế lên xe đúng khuyến cáo của nhà sản xuất, cơ quan quản lý cũng cần sớm ban hành hướng dẫn chuyển tiếp đối với các ghế trẻ em đã được sử dụng trước ngày 1/7; đồng thời xây dựng cơ chế nhận diện, truy xuất và kiểm tra phù hợp đối với thiết bị đã được chứng nhận theo QCVN 123.

Nếu không có quy định chuyển tiếp trong việc thực thi rõ ràng (đặc biệt trong công tác xử phạt theo Nghị định 168 liên quan đến hành vi vi phạm quy định trên), việc thực thi trên thực tế sẽ gặp nhiều khó khăn, cả đối với người dân lẫn lực lượng kiểm tra, xử lý vi phạm.

Bên cạnh các hoạt động xử lý vi phạm, cần thiết thúc đẩy các biện pháp tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn người dân và doanh nghiệp, và phổ biến kiến thức sử dụng ghế trẻ em trên các kênh truyền thông (truyền thanh, truyền hình, học đường, trường học, internet, dưới các hình thức tuyên truyền công cộng) để thực hiện sử dụng ghế an toàn cho trẻ em theo lộ trình đã ban hành là hết sức quan trọng và hiệu quả.

Kinh nghiệm quốc tế cho gia đình Việt

Theo Multimac, tại các quốc gia châu Âu và Anh, trẻ em bắt buộc phải dùng ghế an toàn đến khi 12 tuổi hoặc cao 135cm. Để giải bài toán "đất chật người đông" trên xe, thay vì phải chi hàng nghìn USD để đổi sang xe 7 chỗ, các gia đình tại đây có xu hướng sử dụng "hệ thống ghế an toàn cho trẻ em đa chỗ ngồi". Đây là hệ thống đúc nguyên khối bằng khung nhôm đặc biệt gắn trực tiếp vào xe, thay thế hoàn toàn vỏ nhựa cồng kềnh, giúp tạo ra 3 - 4 chỗ ngồi vừa vặn, an toàn cho trẻ ở hàng ghế sau.

Hệ thống đúc nguyên khối bằng khung nhôm đặc biệt gắn trực tiếp vào xe, giúp tạo ra 3 - 4 chỗ ngồi vừa vặn, an toàn cho trẻ ở hàng ghế sau. Ảnh: Multimac.

Đối với các gia đình Việt Nam hiện chưa có điều kiện nâng cấp lên xe 7 chỗ hoặc MPV cỡ lớn, các chuyên gia gợi ý một số giải pháp cứu cánh. Thứ nhất, phụ huynh có thể dùng đệm nâng nhỏ gọn ở vị trí giữa dành cho trẻ lớn (bé đã đủ chiều cao thắt dây an toàn), kết hợp với 2 ghế hai bên. Thứ hai, có thể phối hợp lắp đặt: Sử dụng 2 ghế dùng chốt ISOFIX ở hai cửa, và chọn mua dòng ghế "Slim-fit" (thiết kế mỏng gọn với chiều ngang chỉ 42-43cm) cố định bằng dây đai 3 điểm ở giữa.