Giải phóng mặt bằng ở Phú Quốc nhằm thông luồng hạ tầng APEC 2027: Những rào cản cần tháo gỡ

Giữa bối cảnh Phú Quốc đang chạy đua với thời gian để đăng cai Hội nghị Cấp cao APEC 2027, những "điểm nghẽn" về giải phóng mặt bằng đang được đặt lên bàn nghị sự với tinh thần xử lý dứt điểm, “không lãng phí một ngày”.

Mệnh lệnh từ công trường: "Không lãng phí một ngày"

Đứng trên công trường dự án sân bay Phú Quốc mở rộng, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra những chỉ đạo mang tính "xương sống" cho chiến dịch giải phóng mặt bằng (GPMB) giai đoạn nước rút. Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần điều hành là "vừa chạy vừa xếp hàng"; việc nào đủ điều kiện thì làm trước, việc nào chưa hoàn thiện thì vừa giải quyết pháp lý, vừa đẩy mạnh thi công.

Cốt lõi của công tác bồi thường được Thủ tướng định vị qua bộ nguyên tắc: đúng luật nhưng phải hướng tới người dân. Với những người dân tuân thủ, có đầy đủ giấy tờ, việc xử lý phải tuyệt đối thuận lợi và minh bạch. Về công tác GPMB và vấn đề vật liệu xây dựng, Thủ tướng chỉ đạo quyết liệt không để xảy ra tiêu cực, lãng phí: "Tuyệt đối không lãng phí một ngày, không chậm một tuần và không để mất cơ hội trong một tháng". Đây không chỉ là khẩu hiệu, mà là mệnh lệnh hành động để bảo vệ uy tín quốc gia trước thềm sự kiện đối ngoại trọng đại.

Nguyên tắc hành động xoay quanh ba trụ cột: mặt bằng, nguyên vật liệu và các nhà thầu thi công. Bất kỳ khó khăn, vướng mắc nào phát sinh đều phải báo cáo ngay để giải quyết ngay, không để tồn đọng

Những rào cản phải gỡ

Nhìn vào thực tế tại Phú Quốc, công tác GPMB đang vấp phải không ít rào cản. Tình trạng đất đai không nguồn gốc, mua bán sang tay bằng giấy viết tay trong quá khứ khiến việc xác lập hồ sơ bồi thường không thể nhanh. Đáng ngại hơn, một bộ phận không nhỏ các đối tượng "đầu cơ" đã lợi dụng sự thông thoáng của chính sách để bao chiếm đất đai, xây dựng trái phép nhằm "đón đầu" đền bù.

Bên cạnh hành vi bao chiếm đất rừng, tình trạng xây dựng nhà ở kiên cố, thậm chí nhà nhiều tầng trên đất nông nghiệp diễn ra công khai, để lại hệ lụy lớn khi triển khai các dự án hạ tầng và phát triển đô thị phục vụ APEC. Những công trình “mọc” sai mục đích sử dụng đất không chỉ phá vỡ quy hoạch, gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn dẫn đến sự lãng phí đáng kể trong khâu đền bù, giải phóng mặt bằng.

Con số thống kê tính cuối năm 2025 là một minh chứng. Theo đó, chỉ trong 1 đợt ra quân kiểm tra, lực lượng chức năng đã phát hiện tới 41 vụ bao chiếm đất rừng phòng hộ với diện tích lên tới gần 220.000 m². Sự kiên quyết của Đặc khu Phú Quốc đã được thể hiện qua việc ban hành 63 quyết định cưỡng chế thu hồi đất và chuyển 130 hồ sơ vi phạm hành chính sang cơ quan Công an. Mỗi đợt ra quân cuối năm 2025, thu hồi hàng chục ngàn m2.

Những con số này cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị đặc khu trong việc tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng cho các dự án APEC.

Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ, trong khi người dân bản địa sống lâu năm đa phần ủng hộ bàn giao đất vì lợi ích chung, thì các thành phần mua bán đầu cơ lại là những người cố tình gây khó khăn nhất để trục lợi. Đặc khu Phú Quốc đang quyết liệt vào cuộc xử lý.

Các dự án APEC vẫn gặp vướng mắc khi chưa được giao đủ "mặt bằng sạch"

Theo TS Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Du lịch, một trong các giải pháp để tái định vị hình ảnh và thương hiệu Phú Quốc thời gian tới là quy hoạch hạ tầng và quản trị điểm đến. “Đây là thời điểm cần rà soát, cập nhật quy hoạch không gian Phú Quốc đến năm 2030–2045 gắn với phục vụ APEC, tránh phát triển manh mún, chồng chéo. Ưu tiên hoàn thiện hạ tầng then chốt: sân bay, cảng biển, giao thông, cấp nước, xử lý rác thải và nước thải – những vấn đề đang rất cấp bách khi lượng khách tăng mạnh. Cùng với đó là phát triển năng lượng tái tạo, nâng cao năng lực y tế, cứu hộ và an ninh mạng”, TS Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh.

Áp lực đè nặng các siêu dự án APEC

Tình trạng "mặt bằng không sạch" sẽ ảnh hưởng tiến độ của 21 dự án trọng điểm phục vụ APEC 2027. Điển hình là Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, Đại lộ APEC, Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ và Khu đô thị hỗn hợp du lịch sinh thái Núi Ông Quán….

Theo kế hoạch, hai siêu dự án này sẽ cung ứng khoảng 12.000 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ tiêu chuẩn quốc tế cho sự kiện đối ngoại cấp cao. Thế nhưng, thực tế triển khai chưa đạt kì vọng Tại Bãi Đất Đỏ, diện tích bàn giao mới đạt 17,65 ha trên tổng số 88,5 ha. Tại Núi Ông Quán, con số này còn khiêm tốn hơn với 6,83 ha trên 22 ha. Nếu không có sự bứt phá trong công tác bồi thường và sớm giao đất cho nhà đầu tư triển khai, mục tiêu đưa dự án vào hoạt động trước ngày 30/6/2027 sẽ trở nên xa vời.

Trong chuyến khảo sát, làm việc ngày 28/1, Thủ tướng cũng nêu rõ, chúng ta đã 2 lần tổ chức thành công Tuần lễ Cấp cao APEC ở Hà Nội và Đà Nẵng. Một trong những trụ cột làm nên thành công của sự kiện là hạ tầng chiến lược. Đây là công việc hết sức quan trọng của các bộ, ngành, cơ quan, doanh nghiệp, người dân. Thủ tướng cho rằng số công trình trọng điểm phục vụ APEC 2027 không chỉ dừng lại ở con số 21 mà sẽ còn tăng lên nữa, qua đó nâng cao vị thế, uy tín của đất nước trên trường quốc tế cũng như góp phần phát triển kinh tế-xã hội địa phương.

Giải pháp "5 hóa" và tầm nhìn 100 năm

Để hóa giải những xung đột này, Thủ tướng yêu cầu Phú Quốc phải quán triệt thực hiện "5 hóa": Xanh hóa; Số hóa; Tối ưu hóa tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh; Thông minh hóa quản lý và quản trị; Hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước, nhân dân và doanh nghiệp. “4 không”: Không lãng phí một ngày; Không chậm trễ 1 tuần; Không bỏ lỡ cơ hội trong 1 tháng; Không để bị động trong 1 năm. “3 có”: Có sự đóng góp của Nhà nước; Có sự đóng góp của doanh nghiệp; Có sự đóng góp của nhân dân.

Việc phát triển Phú Quốc không chỉ gói gọn trong Hội nghị APEC mà phải mang tầm nhìn chiến lược trên 100 năm. Do đó, công tác GPMB hiện nay chính là bước đệm quan trọng để kiến tạo bộ mặt đô thị mới.

Nguyên Anh