Giải phóng năng lượng và tư duy sáng tạo mới

Những thách thức đối với phát triển văn hóa, con người

Phát biểu tạiHội thảo "Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" sáng 10/10, GS. TS. Trung tướng Trần Vi Dân, nguyên Cục trưởng, thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an, thẳng thắn chỉ ra những thách thức tác động đến sự phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Nguyên Cục trưởng, thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an, GS. TS. Trung tướng Trần Vi Dân phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Hồ Long

Theo GS. TS. Trung tướng Trần Vi Dân, bối cảnh bùng nổ phương thức hoạt động số kéo theo nguy cơ xói mòn, hòa tan bản sắc trong "biển dữ liệu" trên không gian số, sự tràn ngập của trào lưu ngoại lai tạo ra nguy cơ "xâm lăng văn hóa" vô hình. Nếu con người thiếu bản lĩnh số và hệ miễn dịch tinh thần, các giá trị thuần phong mỹ tục rất dễ bị phai nhạt, dẫn đến mất gốc ngay trên quê hương.

Cùng với đó là nguy cơ đứt gãy thế hệ và khủng hoảng tâm lý do lối sống ảo, sự thay đổi phương thức giao tiếp khiến con người có xu hướng cô lập hóa bản thân trong thế giới ảo, lười tương tác thực tế. Áp lực đào thải khốc liệt và khoảng cách số, việc chuyển sang phương thức hoạt động số cũng đòi hỏi con người phải liên tục tự đào tạo lại. Những nhóm cư dân yếu thế không kịp thích ứng sẽ bị gạt ra rìa, tạo ra sự bất bình đẳng về cơ hội thụ hưởng văn hóa và tri thức.

Các đại biểu dự Hội thảo. Ảnh: Hồ Long

Tác động từ phương thức hội nhập quốc tế cũng tạo ra nhiều lực cản từ xung đột giá trị và lối sống, nguy cơ đánh mất chủ quyền văn hóa trên không gian số. Cùng với tiếp biến văn hóa, cọ xát với các nền văn hóa tạo sức ép gay gắt lên việc duy trì tính độc lập và bản sắc văn hóa của cộng đồng, nhiều nơi đang thương mại hóa vượt ngưỡng các giá trị văn hóa.

Hệ thống thể chế pháp luật về văn hóa tuy đã có chuyển biến tích cực nhưng ở một số nơi vẫn chưa theo kịp tốc độ thay đổi nhanh chóng của phương thức kinh doanh số, gây nghẽn nguồn lực sáng tạo...

Phát triển toàn diện con người Việt Nam, bảo vệ an ninh văn hóa

GS. TS. Trung tướng Trần Vi Dân cho rằng, những thách thức trên không thể cản trở sự phát triển của đất nước khi coi văn hóa và con người là nguồn lực nội sinh quan trọng. Để biến thách thức thành cơ hội, tư duy phát triển mới của Đảng đã định vị chuẩn xác vị trí trung tâm của hai nhân tố chiến lược này.

Giải phóng năng lượng, tư duy sáng tạo giờ đây là hiện thực hóa hệ giá trị vào chiều sâu đời sống, đưa các nội dung của hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời đại mới vào các hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội.

Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: Hồ Long

Chỉ ra như vậy, GS. TS. Trung tướng Trần Vi Dân nêu rõ, cần cụ thể hóa các giá trị, chuyển hóa chuẩn mực văn hóa thành nền tảng củng cố pháp quyền và đồng thuận xã hội.

Theo đó, cần chủ động xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, thực thi hiệu quả Bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng gắn liền với hệ thống giải pháp kỹ thuật tổng thể nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng liên thông từ trung ương đến cấp cơ sở. Tập trung giáo dục nâng cao "bản lĩnh số", tư duy phản biện cho người dân, giúp xã hội hình thành cơ chế "tự đề kháng" trước thông tin xấu độc, xuyên tạc.

Các đại biểu dự Hội thảo. Ảnh: Hồ Long

Bên cạnh đó, cần đặt vấn đề xây dựng văn hóa trong chính trị sâu rộng, thực chất, phát huy mối quan hệ giữa phát triển văn hóa, kinh tế du lịch, công nghiệp văn hóa và hợp tác quốc tế...

Bứt phá phát triển công nghiệp văn hóa gắn liền với kinh tế số và kinh tế đêm, quy hoạch và xây dựng các hệ sinh thái công nghiệp văn hóa trọng điểm, thúc đẩy các ngành điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, du lịch văn hóa và quảng cáo số... Khơi thông nguồn lực bằng cơ chế ưu đãi đặc thù về tín dụng, thuế và mặt bằng cho doanh nghiệp sáng tạo...

"Bằng giải pháp mạnh mẽ về đổi mới thể chế kiến tạo, đầu tư phát triển con người toàn diện và làm chủ không gian số, Việt Nam sẽ khơi thông, phát huy được mọi nguồn lực tinh thần trong lòng dân tộc. Đó là chìa khóa vàng để giữ vững bản sắc, nâng tầm sức mạnh mềm quốc gia và đưa đất nước tự tin vươn mình", GS. TS. Trung tướng Trần Vi Dân nhấn mạnh.