'Giảm nhanh' đi cùng 'giảm bền vững'

Phải bắt đầu từ “vùng lõi” miền núi

- Từ thực tiễn theo dõi, giám sát tại cơ sở, bà đánh giá thế nào về kết quả triển khai Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 trênđịa bàn tỉnh Nghệ An, nhất là tại các xã miền núi, vùng đồng bào DTTS?

- Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm của tỉnh Nghệ An. Qua hoạt động giám sát thường niên và giám sát chuyên đề, chúng tôi đánh giá cao sự nỗ lực, quyết liệt của UBND tỉnh và các cấp chính quyền trong tổ chức thực hiện Chương trình. Các kết quả đạt được nhìn chung rất tích cực, bám sát mục tiêu nghị quyết của Quốc hội, quyết định của Chính phủ và các nghị quyết của HĐND tỉnh Nghệ An đề ra.

Phó Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Lục Thị Liên phát biểu. Ảnh: H.Phong

Việc triển khai chương trình phù hợp với Nghị quyết số 24/2021/QH15 của Quốc hội về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025; Quyết định số 90/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình và Quyết định số 934/QĐ-TTg ngày 6/9/2024 điều chỉnh chỉ tiêu, nhiệm vụ giảm nghèo giai đoạn cuối 2022 - 2025, cũng như các nghị quyết liên quan của HĐND tỉnh trong nhiệm kỳ.

Minh chứng rõ nét nhất là tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm rõ rệt. Đặc biệt, tại khu vực miền núi và vùng đồng bào DTTS, tốc độ giảm nghèo khá ấn tượng, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 8,66%, giảm 4,64% so với đầu kỳ. Điều này cho thấy, nguồn lực Nhà nước được phân bổ đúng trọng tâm và đang phát huy hiệu quả.

- Chuyển biến tích cực nổi bật nhất trong quá trình triển khai Chương trình thời gian qua là gì, thưa bà?

- Qua thực tiễn giám sát Chương trình giai đoạn 2021 - 2025, có thể thấy, việc thực hiện Chương trình đã tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng lõi nghèo của tỉnh. Nhiều địa phương không chỉ đạt và vượt mục tiêu giảm nghèo chung, mà còn có tốc độ giảm nghèo nhanh hơn mức bình quân cả tỉnh.

Kết quả đó được minh chứng rõ nét qua những chuyển biến trọng tâm, đó là chuyển biến về tư duy sản xuất và sinh kế. Người dân tại nhiều địa bàn khó khăn đã từng bước chuyển từ sản xuất tự cung, tự cấp sang tư duy sản xuất hàng hóa gắn với thị trường. Hàng trăm mô hình sinh kế và sản phẩm OCOP được hình thành thông qua sự lồng ghép giữa Chương trình giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới. Qua đó, góp phần cải thiện thu nhập thực chất cho người dân các địa bàn. Diện mạo các địa phương miền núi, vùng nông thôn nghèo thay đổi rõ nét nhờ đầu tư đồng bộ vào điện, đường, trường, trạm; giao thông nông thôn được bê tông hóa đến các bản làng vùng sâu, vùng xa…

Các chính sách xã hội trên địa bàn tỉnh được triển khai đồng bộ, giải quyết căn cơ các chiều thiếu hụt của người nghèo. Nổi bật là đã hỗ trợ nhà ở cho hơn 6.100 hộ gia đình, giúp bà con "an cư lạc nghiệp”.

Gỡ “điểm nghẽn” để tránh tái nghèo sau thiên tai

- Thực tiễn triển khai cũng cho thấy, công tác giảm nghèo trên địa bàn tỉnh còn không ít khó khăn. Theo bà, đâu là những hạn chế lớn nhất cần nhìn nhận thẳng thắn?

- Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động giám sát của HĐND tỉnh năm 2025 cũng chỉ ra một số hạn chế, “điểm nghẽn” cần tiếp tục tháo gỡ.

Đoàn giám sát HĐND tỉnh giám sát việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh. Ảnh: H.Phong

Trước hết là tiến độ giải ngân của một số dự án, tiểu dự án còn chậm do vướng mắc thủ tục hành chính, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn và tiến độ triển khai các nội dung hỗ trợ. Kết quả giảm nghèo chưa thật sự vững chắc; nguy cơ tái nghèo vẫn cao khi người dân gặp thiên tai, dịch bệnh. Ngoài ra, còn tình trạng chồng chéo, trùng lặp về nội dung và nguồn lực giữa các Chương trình MTQG, như chương trình xây dựng nông thôn mới và chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS, gây khó khăn cho cơ sở trong tổ chức thực hiện...

-Để công tác giảm nghèo đạt hiệu quả bền vững hơn, bà có đề xuất, kiến nghị gì cho giai đoạn tới?

- Tại Kỳ họp thứ 35, HĐND tỉnh Nghệ An đã ban hành Nghị quyết số 79/NQ-HĐND ngày 12/12/2025, trong đó xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm giao UBND tỉnh tổ chức thực hiện, từ việc đẩy nhanh giải ngân, tháo gỡ vướng mắc các chương trình, dự án đến tăng cường bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ cán bộ cấp xã.

Từ thực tiễn giám sát, tôi cho rằng, để có thể tạo ra sự thúc đẩy giảm nghèo bền vững, cần có chính sách đặc thù “hậu thiên tai” kịp thời, nhằm hỗ trợ khôi phục sản xuất kịp thời cho các vùng “lõi nghèo” bị tác động nặng nề bởi thiên tai, như miền Tây Nghệ An năm 2025.

Bên cạnh đó, cần chuyển từ cách làm dàn trải sang tập trung theo quy mô, ưu tiên đầu tư các cơ sở, nhà máy chế biến tại chỗ gắn với vùng nguyên liệu và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, qua đó tạo việc làm ổn định và giữ thu nhập cho người dân ngay tại địa phương. Mặt khác, tăng cường đầu tư đột phá về hạ tầng kết nối, ưu tiên nâng cấp trọng điểm; đổi mới tư duy hỗ trợ, từng bước chuyển từ “cho không, cấp phát” sang “hỗ trợ có điều kiện, cho vay ưu đãi”, qua đó khuyến khích tinh thần chủ động vươn lên, giảm dần tâm lý trông chờ, ỷ lại trong một bộ phận người dân.

- Trân trọng cảm ơn bà!

Diệp Anh thực hiện