Giám sát 'đến cùng' lời hứa sau chất vấn bằng dữ liệu số
Tại buổi họp báo công bố kết quả Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI diễn ra chiều 21/11, đại diện các cơ quan của Quốc hội đã giải đáp thấu đáo nhiều vấn đề thời sự được cử tri quan tâm.

Ông Hoàng Nam Hải, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội phát biểu tại buổi họp báo.
Gắn trách nhiệm người đứng đầu và công khai trên dữ liệu số
Trả lời câu hỏi của phóng viên về cơ chế theo dõi, giám sát việc thực hiện các nghị quyết chất vấn, ông Hoàng Nam Hải, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho biết, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Nghị quyết xác định rõ ràng từng nhóm nội dung, thời hạn hoàn thành và chủ thể chịu trách nhiệm thực hiện, tập trung trọng tâm vào lĩnh vực tài chính, khoa học công nghệ và các bộ, ngành liên quan.
Nhắc lại tinh thần phát biểu bế mạc phiên chất vấn của Chủ tịch Quốc hội, ông Hoàng Nam Hải nhấn mạnh, yêu cầu Chính phủ, các bộ trưởng, trưởng ngành khẩn trương cụ thể hóa cam kết thành giải pháp, lộ trình hành động cụ thể, bảo đảm tiến độ và hiệu quả thực chất. Quốc hội khẳng định sẽ theo dõi, giám sát đến cùng việc thực hiện các lời hứa.
Về phương thức giám sát thời gian tới, bên cạnh việc duy trì chặt chẽ các hình thức truyền thống như giám sát chuyên đề, chất vấn lại và giải trình tại Hội đồng Dân tộc cùng các Ủy ban của Quốc hội, điểm mới quan trọng là Cơ sở dữ liệu số về hoạt động giám sát của Quốc hội sẽ chính thức vận hành vào đầu năm 2027. Toàn bộ kết quả thực hiện các nghị quyết chất vấn và giám sát sẽ được cập nhật thường xuyên trên hệ thống này để các cơ quan chức năng theo dõi và Nhân dân trực tiếp giám sát.
Bên cạnh đó, thực hiện Kết luận số 96-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội, công tác này sẽ gắn chặt hơn nữa trách nhiệm của người đứng đầu và trách nhiệm giải trình; kết hợp kết quả thực hiện nghị quyết giám sát với công tác đánh giá, xếp loại cán bộ, tổ chức đảng.
"Trường hợp cơ quan, cá nhân chậm trễ, thiếu trách nhiệm hoặc không thực hiện nghiêm túc các cam kết, Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ xem xét, áp dụng các chế tài theo đúng thẩm quyền và quy định của pháp luật, kể cả việc chuyển cơ quan kiểm tra, thanh tra xem xét xử lý nếu có dấu hiệu vi phạm", ông Hoàng Nam Hải khẳng định.
Qua theo dõi thực tiễn, Chính phủ và các bộ, ngành thời gian qua đã nỗ lực thực hiện nghiêm túc các nghị quyết chất vấn, tiếp tục triển khai quyết liệt những vấn đề mang tính dài hạn theo đúng lộ trình. Định kỳ tại hai kỳ họp Quốc hội trong năm và các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, báo cáo tổng hợp kết quả thực hiện lời hứa sau chất vấn sẽ được trình Quốc hội xem xét, thảo luận công khai, bảo đảm mọi cam kết trước cử tri đều được thực hiện đến cùng.
Hoàn thiện hành lang pháp lý và giám sát ứng dụng AI trong giáo dục
Trao đổi về định hướng hoàn thiện hành lang pháp lý và giám sát ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục, ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho biết, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Quốc hội đã khẩn trương thể chế hóa bằng hàng loạt đạo luật quan trọng. Riêng Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã chủ trì thẩm tra khoảng 10 dự án luật liên quan trực tiếp, trong đó có Luật Trí tuệ nhân tạo – đạo luật vừa được thông qua và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026.
Tinh thần xuyên suốt của Luật Trí tuệ nhân tạo là vừa kiến tạo hành lang pháp lý thuận lợi để thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI vào mọi mặt đời sống kinh tế xã hội, vừa đặt con người ở vị trí trung tâm, bảo đảm an toàn, đạo đức, quyền riêng tư và chủ quyền số quốc gia.
Trước những băn khoăn của cử tri và đại biểu Quốc hội về nguy cơ học sinh lạm dụng AI làm suy giảm tư duy độc lập, Luật Trí tuệ nhân tạo và hệ thống pháp luật liên quan đã xác định ba nhóm giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất là thiết lập cơ chế quản lý rủi ro đối với các hệ thống AI ứng dụng trong giáo dục, yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực đạo đức, tính minh bạch, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn cho người học, đặc biệt là trẻ em và học sinh.
Trong Chương trình quốc gia về phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo được quy định trong Luật, Nhà nước yêu cầu xây dựng và công nhận các chương trình đào tạo, bồi dưỡng năng lực số và kỹ năng sử dụng AI phù hợp với từng cấp học, lứa tuổi. Mục tiêu là trang bị cho cả người dạy và người học kỹ năng sử dụng AI thông minh, có trách nhiệm, coi AI là công cụ hỗ trợ tư duy và sáng tạo chứ không phải công cụ làm thay, học thay.
Thứ hai là đẩy mạnh vai trò giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội cùng các bộ, ngành chức năng trong quá trình Chính phủ ban hành văn bản hướng dẫn và tổ chức triển khai Luật Trí tuệ nhân tạo cũng như chiến lược chuyển đổi số trong giáo dục. Tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội cũng đã giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội chủ trì giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về chuyển đổi số quốc gia, trong đó ứng dụng AI an toàn, hiệu quả trong giáo dục sẽ là một trọng tâm theo dõi sát sao.
Phát biểu tại buổi họp báo Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh khẳng định sẽ tiếp tục duy trì kênh thông tin thường xuyên để cung cấp đầy đủ tài liệu cho báo chí; đồng thời bày tỏ mong muốn các cơ quan thông tấn, báo chí tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng, giúp cử tri và nhân dân hiểu rõ tinh thần cốt lõi của các luật, nghị quyết vừa thông qua, sớm đưa các quyết sách của Quốc hội vào cuộc sống.
