Giám sát phải đi đến cùng trách nhiệm, kết quả

Từ phát hiện vấn đề đến kiến nghị có địa chỉ

Giám sát là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn quan trọng của đại biểu HĐND. Tuy nhiên, hoạt động này không đồng nhất với thanh tra, kiểm tra, kiểm toán hay điều tra. Đại biểu không làm thay cơ quan quản lý nhà nước, không kết luận thay cơ quan chuyên môn, mà thực hiện quyền theo dõi, xem xét, yêu cầu cung cấp thông tin, kiến nghị xử lý và đôn đốc việc thực hiện theo thẩm quyền.

Các đại biểu dự Hội nghị tập huấn do Thường trực HĐND tỉnh Hà Tĩnh tổ chức. Ảnh: H.P

Bản chất của giám sát là kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua cơ chế đại diện dân cử; đồng thời góp phần thúc đẩy cơ quan nhà nước thực hiện tốt hơn chức trách, nhiệm vụ được giao. Giám sát không nhằm “tìm lỗi”, mà hướng tới phát hiện bất cập, làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và thúc đẩy giải pháp.

Muốn giám sát hiệu quả, trước hết phải lựa chọn đúng vấn đề. Nội dung giám sát cần xuất phát từ thực tiễn, có căn cứ, có đối tượng chịu trách nhiệm và khả năng tạo chuyển biến. Vấn đề càng cụ thể càng thuận lợi cho việc thu thập thông tin, đánh giá kết quả và theo dõi sau giám sát.

Bên cạnh đó, đại biểu cần biết thu thập, xử lý và kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn như: báo cáo của cơ quan chịu sự giám sát, tiếp xúc cử tri, khảo sát thực tế, phản ánh của công dân, ý kiến chuyên gia, MTTQ và dữ liệu quản lý nhà nước. Quan trọng không chỉ là có thông tin, mà là biết đối chiếu, kiểm chứng và sử dụng thông tin đúng mục đích.

Một yêu cầu mang tính quyết định khác là xác định đúng thẩm quyền và trách nhiệm. Trước mỗi nội dung giám sát, đại biểu cần làm rõ cơ quan nào quyết định, cơ quan nào tham mưu, cơ quan nào tổ chức thực hiện và trách nhiệm của người đứng đầu đến đâu. Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu này càng trở nên quan trọng bởi nếu xác định đúng vấn đề nhưng chưa đúng chủ thể chịu trách nhiệm thì hiệu quả giám sát khó đi đến cùng.

Điểm then chốt của giám sát là chuyển kết quả giám sát thành những kiến nghị khả thi, với chủ thể thực hiện, nội dung công việc, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm báo cáo cụ thể. Giám sát chỉ thực sự có giá trị khi các kiến nghị được thực hiện và tạo chuyển biến trong thực tế. “Giám sát chỉ có giá trị thực sự khi kiến nghị sau giám sát được thực hiện và tạo chuyển biến trên thực tế” - Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Nguyễn Thị Thúy Nga nhấn mạnh.

Đưa vấn đề vào nghị trường, theo đến cùng sau chất vấn

Nếu giám sát giúp đại biểu phát hiện vấn đề thì thảo luận là cách đưa vấn đề đó vào nghị trường bằng lập luận và chính kiến. Thảo luận tại kỳ họp là khâu quan trọng để đại biểu thực hiện trách nhiệm trước cử tri và HĐND.

Trưởng Ban Kinh tế – Ngân sách HĐND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Thúy Nga truyền đạt chuyên đề. Ảnh: H.P

Muốn thảo luận có chất lượng, đại biểu phải chuẩn bị kỹ tài liệu, xem xét căn cứ pháp lý, tính khả thi của mục tiêu, nguồn lực thực hiện, trách nhiệm của cơ quan liên quan và tác động đối với người dân. Một ý kiến thảo luận hiệu quả cần có trọng tâm, căn cứ rõ ràng, thể hiện chính kiến và kèm theo kiến nghị cụ thể.

Từ thảo luận đến chất vấn là bước chuyển từ nêu vấn đề sang yêu cầu làm rõ trách nhiệm. Chất vấn không phải để hỏi thêm thông tin mà nhằm xác định nguyên nhân, trách nhiệm, giải pháp và thời hạn khắc phục đối với những nội dung cử tri và xã hội quan tâm. Vì vậy, câu hỏi chất vấn cần ngắn gọn, cụ thể, có căn cứ và đúng người chịu trách nhiệm. Đai biểu cần tiếp tục theo dõi việc thực hiện các cam kết, đôn đốc những nội dung chậm chuyển biến hoặc chưa được giải quyết thỏa đáng.

Qua giám sát, thảo luận và chất vấn, yêu cầu xuyên suốt đối với đại biểu HĐND là phát hiện đúng vấn đề, xác định đúng thẩm quyền, đúng trách nhiệm và theo dõi đến cùng kết quả thực hiện... Điều quan trọng không phải là phát biểu nhiều hay chất vấn nhiều, mà là mỗi ý kiến, mỗi câu hỏi, mỗi kiến nghị đều hướng tới giải quyết những vấn đề thực tiễn và tạo chuyển biến cụ thể.

Khi đại biểu làm tốt điều đó, giám sát sẽ không dừng ở nhận xét; thảo luận không dừng ở góp ý; chất vấn không dừng ở hỏi - đáp tại kỳ họp, mà trở thành công cụ thúc đẩy trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương và hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương; góp phần để HĐND hoạt động thực chất, hiệu quả, xứng đáng với niềm tin của cử tri và Nhân dân.