Giảm thuế có đủ để hộ kinh doanh 'dám lớn'?

Nếu chính sách được thực hiện, số giảm thu ngân sách khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng trong năm 2027, tổng cộng 6.701 tỷ đồng. Ảnh :MH

Dư địa từ đề xuất giảm thuế

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Trong đó hộ, cá nhân kinh doanh cư trú có doanh thu từ 5 đến 10 tỷ đồng được đề xuất giảm 30% số thuế TNCN phải nộp, doanh nghiệp có doanh thu từng năm không quá 10 tỷ đồng cũng được đề xuất giảm 30% số thuế TNDN phải nộp trong 2 năm (2026-2027).

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu chính sách được thực hiện, số giảm thu ngân sách khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng trong năm 2027, tổng cộng 6.701 tỷ đồng.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Đinh Văn Đoàn, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Vận tải du lịch H&D đánh giá: “Đề xuất giảm 30% thuế thu nhập mang ý nghĩa như một sự trợ lực thiết thực và kịp thời”.

Ông Đoàn cho biết phần tiền giữ lại giúp giảm áp lực mặt bằng, điện nước, logistics và bổ sung vốn xoay vòng. Doanh nghiệp dự kiến duy trì việc làm, đầu tư phần mềm quản lý, chữ ký số, tiếp thị trực tuyến. Ông đề nghị tự động hóa quy trình giảm thuế trên hệ thống điện tử, hạn chế khâu xác nhận rườm rà.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, cho rằng nâng ngưỡng từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng là cần thiết. Ông phân tích, chi phí tuân thủ có thể thành gánh nặng với hộ doanh thu 3-5 tỷ đồng hoặc 5-7 tỷ đồng; trong khi hộ doanh thu 40-50 tỷ đồng thường có lợi nhuận đủ bù đắp.

Tuy nhiên, số thuế được giảm mới chỉ giải quyết một phần khó khăn của khu vực kinh doanh nhỏ. Khảo sát do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện với 1.001 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành phố cho thấy 59,3% số hộ gặp khó khăn về đầu vào, 43,8% gặp khó khăn về thị trường và 32,6% gặp khó khăn về nguồn lực. Đáng chú ý, 73,3% số hộ được khảo sát cho biết gặp khó khăn về pháp lý. Kết quả này cho thấy bên cạnh ưu đãi thuế, việc đơn giản hóa quy định và giảm chi phí tuân thủ cũng có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng duy trì, mở rộng hoạt động của hộ kinh doanh.

Công chức Thuế tỉnh Thái Nguyên tuyên truyền, hướng dẫn hộ kinh doanh về những mốc thời gian cần lưu ý khi kê khai thuế. Ảnh: Đức Thanh

Gỡ rào cản tuân thủ

Với hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang kê khai, vấn đề không chỉ là thuế mà còn là sổ sách, hóa đơn, chứng từ và chi phí thuê dịch vụ.

Bà Nguyễn Thị Hiền, chủ hộ kinh doanh tạp hóa tại phường Phúc Lợi, Hà Nội, chia sẻ: “Doanh thu khoảng 3-5 tỷ đồng nếu được tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, tôi sẽ dễ thực hiện hơn, bớt phải lo chuyện hồ sơ, chứng từ để báo cáo thuế”.

Ở khâu thực thi, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI, cho rằng vướng mắc chủ yếu nằm ở cách hiểu, áp dụng chưa thống nhất giữa các cơ quan, địa phương. Ông đề xuất cải cách cần chuyển từ giảm thủ tục sang nâng tính ổn định, thống nhất và khả năng dự báo của chính sách.

Từ phía doanh nghiệp vừa và nhỏ, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV nêu thực tế doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh hạn chế về công nghệ, phải thuê dịch vụ thuế nên phát sinh chi phí. Hiệp hội đề nghị đơn giản hóa kê khai, nộp thuế cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh, đồng thời hoàn thiện chính sách hỗ trợ.

Trước thực tế này, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, ngành thuế đang nghiên cứu công cụ kế toán số dùng chung. Trong đó, phần mềm kế toán miễn phí phải thuận tiện, an toàn, phù hợp từng nhóm người nộp thuế trong đó tích hợp hóa đơn điện tử, chữ ký số, bảo đảm an toàn dữ liệu và giảm chi phí tuân thủ. Hiện nay cơ quan thuế lấy ý kiến hiệp hội, đơn vị chuyên môn và doanh nghiệp cung cấp giải pháp để hoàn thiện phương án cung cấp phần mềm kế toán dùng chung miễn phí.

Việc minh bạch hoạt động kinh doanh còn mở ra triển vọng dài hạn, trong đó kê khai giúp chuẩn hóa quản lý thuế, tạo cơ sở để hộ kinh doanh tiếp cận tín dụng, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Khảo sát từ VCCI cho thấy, 49% hộ kinh doanh lo chi phí, thời gian quản lý hóa đơn, chứng từ tăng khi chuyển sang kê khai.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, cho rằng chuyển đổi không nhằm tạo gánh nặng mà giúp hộ kinh doanh phát triển bền vững, tiệm cận chuẩn mực quản lý hiện đại. Ông thừa nhận lo ngại về chi phí tuân thủ, công nghệ, hóa đơn điện tử và cho biết VCCI sẽ tiếp tục hỗ trợ.

Thực tế cho thấy, nếu được Quốc hội thông qua, đề xuất giảm thuế sẽ tạo thêm nguồn lực nhưng chưa đủ để khu vực kinh doanh nhỏ “dám lớn”. Chính sách chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi đi cùng việc giảm chi phí tuân thủ, hỗ trợ công cụ số và áp dụng quy định thống nhất, qua đó giúp hộ kinh doanh minh bạch hoạt động, tiếp cận nguồn lực và mở rộng bền vững.