Giảm trừ thuế thu nhập cá nhân: Không khống chế trần học phí, viện phí

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân. Đơn vị soạn thảo đề xuất cho phép cá nhân được giảm trừ thêm chi phí y tế và giáo dục vào thu nhập trước khi tính thuế, tuy nhiên nhiều chuyên gia và người dân góp ý không nên khống chế mức tối đa mà theo thực tế chi phí với điều kiện có hóa đơn chứng từ.

Chi phí học tập, viện phí thực tế hiện rất cao

Người lao động đều bày tỏ sự phấn khởi trước đề xuất giảm trừ chi phí y tế, giáo dục này theo dự thảo của Bộ Tài chính. Chính sách được kỳ vọng sẽ trở thành một "chiếc phao" giúp san sẻ áp lực tài chính trong bối cảnh lạm phát và vật giá leo thang.

Tuy nhiên, đằng sau niềm vui chung, rất nhiều người lao động trực tiếp thụ hưởng chính sách đánh giá hạn mức giảm trừ tối đa lên đến 47 triệu đồng/năm (gồm 24 triệu cho giáo dục và 23 triệu cho y tế) vẫn còn quá ít, chưa bám sát đời sống thực tiễn.

Anh Lê Văn Hòa (ngụ phường Tân Định, TP.HCM), một phụ huynh đang chật vật gánh vác chi phí cho 2 con ăn học, bộc bạch : "Nhà nước cho phép giảm trừ thuế thu nhập cá nhân từ tiền học phí là một chủ trương vô cùng thiết thực. Dù vậy, đối với những gia đình đông con như tôi, việc dự thảo cào bằng một mức trần chung là vô tình tạo ra sự thiệt thòi lớn".

Các phụ huynh mong muốn không khống chế tối đa mức giảm trừ chi phí giáo dục mà theo hóa đơn chứng từ thực tế. Ảnh minh họa: NGUYỄN QUYÊN

Theo anh Hòa, mức 24 triệu đồng/năm chỉ đủ trang trải một phần nhỏ nếu con học ở trường công lập tuyến dưới. Hiện nay, học phí đại học đều được tính theo tín chỉ với mức giá vô cùng đắt đỏ, nhiều ngành y dược hay kỹ thuật cao học phí đã lên tới vài chục triệu đồng chỉ trong một học kỳ. Nếu cộng dồn cả tiền học phí, tài liệu và kỹ năng mềm cho ba đứa con, chi phí thực tế vượt xa con số khống chế rất nhiều.

Nỗi lo về giáo dục chưa qua, gánh nặng y tế lại ập đến. Chị Tuyết Mai (ngụ phường Thủ Đức, TP.HCM), người vừa vắt kiệt tài sản để chạy chữa cho người nhà bị bệnh hiểm nghèo, cho biết chi phí điều trị tốn kém hàng trăm triệu đến cả tỉ đồng. Tiền phẫu thuật kỹ thuật cao, tiền giường bệnh dịch vụ dài ngày, các xét nghiệm chuyên sâu và đặc biệt là tiền các loại thuốc đặc trị phải mua ngoài do không nằm trong danh mục bảo hiểm y tế chi trả, tất cả tạo nên một gánh nặng khổng lồ.

"Có những ca bệnh tốn kém hàng trăm triệu đồng chỉ trong vài tuần. Nếu dự thảo chỉ cho phép trừ tối đa 23 triệu đồng/năm cho y tế thì khoản tiền này thực sự chỉ như muối bỏ biển, chưa đủ sức làm bệ đỡ cho người dân khi không may mắc bệnh hiểm nghèo", chị Mai chia sẻ.

Chuyên gia góp ý không khống chế mức trần giảm trừ

Trao đổi với PLO, Luật sư Trần Xoa, chuyên gia thuế thẳng thắn nhìn nhận quy định đòi hỏi hóa đơn chứng từ đối với hệ thống giáo dục công lập hiện nay là một rào cản mang tính "đánh đố". Vì vào đầu năm học, phụ huynh đóng đủ các loại tiền: tiền học phí, tiền ăn bán trú, tiền đồng phục, quỹ thư viện... Hầu hết chỉ có phiếu thu nội bộ.

Điển hình nhất là suất ăn trưa bán trú, nhà trường không tự nấu mà phải thuê các công ty cung cấp suất ăn công nghiệp. Đơn vị này cuối tháng chỉ xuất duy nhất một hóa đơn tổng cho nhà trường. Vậy nhà trường lấy cơ sở pháp lý và nhân lực ở đâu để xé lẻ, xuất hàng ngàn tờ hóa đơn đầu ra cho từng học sinh? Đội ngũ kế toán trường công lập hiện nay tuyệt đối không kham nổi. Luật sư Xoa kiến nghị Bộ Tài chính cần phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để tháo gỡ điểm nghẽn này, linh hoạt chấp nhận các biên lai thu tiền nội bộ.

Chuyên gia góp ý không khống chế mức trần giảm trừ tiền học, viện phí. Ảnh: QH

Bên cạnh đó, Luật sư Xoa đặc biệt nhấn mạnh quan điểm không nên cào bằng hạn mức. Ông đề xuất mức giảm trừ giáo dục phải được tính nhân lên theo số lượng người phụ thuộc và phân chia rõ theo từng cấp học. Tại các siêu đô thị đang có tỷ lệ sinh thấp báo động như TP.HCM, việc linh hoạt giảm trừ thuế theo số con còn mang ý nghĩa vĩ mô giúp kích cầu khuyến sinh. Đồng thời, lĩnh vực y tế cần có hạn mức mở, đặc biệt ưu tiên không khống chế trần đối với các căn bệnh hiểm nghèo, bệnh mãn tính điều trị dài ngày.

Đồng thuận với góc nhìn trên, chuyên gia thuế Nguyễn Thái Sơn (nguyên Trưởng phòng Thuế thu nhập cá nhân - Cục Thuế TP.HCM) khẳng định việc khống chế mức giảm trừ tối đa bằng một con số cố định là không hợp lý.

"Y tế và giáo dục là những nhu cầu sinh tồn cơ bản của con người. Con người ốm đau hay học hành cũng vậy, trừ những khoản đã được nhà nước hoặc bảo hiểm đài thọ miễn phí, phần còn lại khi người dân đã phải tự trích tiền túi ra chi trả thì cần được khấu trừ toàn bộ theo đúng thực chi", ông Sơn góp ý.

Giải đáp những lo ngại về việc thất thu ngân sách, ông Sơn dưới góc độ của một người làm quản lý thuế lâu năm cho rằng chính sách này sẽ mang lại "lợi ích kép". Khi pháp luật cho phép giảm trừ theo thực chi, người dân sẽ kiên quyết đòi hỏi hóa đơn từ các trường học tư thục, các trung tâm ngoại ngữ và hệ thống bệnh viện, phòng khám tư nhân. Các cơ sở này phải xuất hóa đơn minh bạch.

"Qua đó, ngành thuế sẽ nắm bắt được chính xác dòng doanh thu khổng lồ bấy lâu nay vẫn còn khuất lấp, từ đó chống thất thu thuế thu nhập doanh nghiệp một cách triệt để, thừa sức bù đắp lại phần ngân sách hao hụt từ thuế thu nhập cá nhân", ông Sơn nói.

QUANG HUY