Gian nan hành trình tìm nguồn hiến tặng 'tinh binh' để làm mẹ đơn thân

Nhiều lần nhờ người hiến nhưng bất thành

Chị N.H.A (36 tuổi, trú tại TPHCM) từng trải qua một cuộc hôn nhân đổ vỡ nhưng chưa có con. Không muốn kết hôn lần nữa, chị quyết định lựa chọn làm mẹ đơn thân.

Hơn 2 năm trước, chị bắt đầu đến các cơ sở y tế kiểm tra sức khỏe. Bác sĩ khuyên chị nên sinh con sớm vì tuổi sinh sản không còn nhiều thời gian. Trở về, chị chia sẻ nguyện vọng với mẹ và nhận được sự ủng hộ của gia đình.

Hai mẹ con tìm đến cơ sở hỗ trợ sinh sản để đăng ký xin tinh trùng hiến tặng, chuẩn bị thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất lại nằm ở việc tìm người hiến tinh trùng.

Theo quy định, người hiến và người nhận tinh trùng phải vô danh. Người phụ nữ có nhu cầu nhận tinh trùng cần tìm một nam giới phù hợp để người này đến cơ sở y tế làm thủ tục hiến. Sau khi mẫu được xét nghiệm và đủ điều kiện, tinh trùng sẽ được mã hóa, lưu trữ trong ngân hàng. Người nhận sau đó được cấp một mẫu tinh trùng khác theo quy định, không phải mẫu của người đã đi hiến.

Chị H.A. nhiều lần nhờ người quen giúp đỡ. Có người ban đầu đồng ý nhưng khi cần đến bệnh viện làm xét nghiệm lại thay đổi quyết định.

Mẫu tinh trùng trong ngân hàng. Ảnh: P.Thúy.

Thấy em gái gian nan tìm người thay thế, anh trai của chị H.A đồng ý hiến tinh trùng. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm mẫu không đạt yêu cầu nên không thể đưa vào ngân hàng.

Hy vọng rồi lại thất vọng. Mỗi lần mở lời nhờ người quen, người phụ nữ này đều nhận được sự đồng ý ban đầu, nhưng khi phải trực tiếp đến cơ sở y tế làm xét nghiệm, nhiều người lại e ngại.

Có thời điểm, chị nghĩ đến việc tìm nguồn tinh trùng bên ngoài nhưng lo ngại những rủi ro về sức khỏe, nguồn gốc mẫu và các vấn đề pháp lý nên không thực hiện. Hành trình tìm kiếm vì thế kéo dài hơn 2 năm.

Cuối cùng, chị mạnh dạn hỏi một người đồng nghiệp trong cộng đồng LGBT. May mắn, người này đồng ý hỗ trợ. Mẫu tinh trùng sau đó được kiểm tra và đáp ứng các điều kiện để đưa vào ngân hàng.

Với chị H.A., đó là bước ngoặt để hành trình làm mẹ đơn thân tiếp tục.

Trên cộng đồng hỗ trợ sinh sản, nhiều phụ nữ chia sẻ lại hành trình này vô vàn khó khăn. Chị N.M.L (31 tuổi, Hà Nội) cũng tương tự. Chị mất hơn 3 năm mới có thể tìm được nguồn hiến để xin mẫu làm IVF. May mắn, lần cấy phôi đầu thành công, chị đón em bé khỏe mạnh.

Khan hiếm nguồn hiến tinh trùng 

TS.BS Nguyễn Hữu Trung - chuyên gia sản phụ khoa, Trường Đại học Y Dược TPHCM, cho biết nhu cầu sử dụng tinh trùng hiến tặng hiện khá lớn, trong khi nguồn hiến không dồi dào.

“Mẫu tinh trùng phải đạt yêu cầu về chất lượng để lưu trữ. Người cho tinh trùng phải khỏe mạnh, sẽ được xét nghiệm để loại trừ các bệnh lý lây nhiễm, trong đó có HIV. Một số cơ sở có thể thực hiện thêm sàng lọc để đánh giá nguy cơ bệnh lý di truyền”, bác sĩ Trung nói.

Sau khi đủ điều kiện, mẫu tinh trùng được mã hóa và lưu trữ. Khi có người cần sử dụng, ngân hàng tinh trùng cung cấp mẫu theo quy định, bảo đảm người hiến và người nhận không biết danh tính của nhau.

Bác sĩ Nguyễn Hữu Trung thực hiện một ca mổ sinh. Ảnh: BSCC.

“Rất ít người chủ động hiến tinh trùng nên việc vận động người hiến không dễ. Khi có nguồn mẫu, ngân hàng phải quản lý và sử dụng theo quy định để phục vụ những trường hợp có nhu cầu sau này”, bác sĩ Trung nói.

Theo ông, nhu cầu sử dụng tinh trùng hiến tặng không chỉ đến từ phụ nữ lựa chọn làm mẹ đơn thân mà còn có các cặp đồng tính nữ mong muốn có con.

Số lượng phụ nữ muốn làm mẹ đơn thân ngày càng tăng nhưng nam giới Việt Nam còn e ngại hiến tinh trùng vì đây là vấn đề nhạy cảm, dễ bị đánh giá hoặc lo ngại về quan hệ huyết thống. Bên cạnh đó, quy trình xét nghiệm, kiểm tra sức khỏe và ký cam kết khá chặt chẽ khiến nhiều người nản chí. 

Bác sĩ Trung cảnh báo, việc mua tinh trùng trên mạng tiềm ẩn nguy cơ bệnh di truyền, dị tật và rủi ro pháp lý nếu người hiến không được sàng lọc đúng quy trình. Vì vậy, bác sĩ cho rằng cần nâng cao nhận thức, đơn giản hóa thủ tục và có chính sách hỗ trợ người hiến.