Giảng viên 8X chia sẻ hành trình ứng dụng công nghệ địa vật lý tìm hài cốt liệt sĩ

Nhóm thành viên Bộ môn Vật lý địa cầu (Khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐHQG TPHCM) đang đo đạc ra đa xuyên đất trong nhiệm vụ tìm kiếm vị trí mộ Liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng, TPHCM, tháng 7/2026. Người sử dụng máy đo ra đa: PGS-TS Lê Văn Anh Cường.

- Điều gì thôi thúc anh và các thành viên tham gia tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng?

- PGS-TS LÊ VĂN ANH CƯỜNG: Tôi nghĩ chúng tôi cũng như bất kỳ công dân Việt Nam nào, khi có cơ hội thể hiện lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ đều sẵn sàng góp sức. Đặc biệt, nhóm có chuyên môn có thể hỗ trợ cơ quan chức năng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Dù chỉ góp phần tìm được một liệt sĩ, chúng tôi cũng sẵn sàng tham gia.

Cuộc sống hòa bình và những điều kiện sống hôm nay có được nhờ sự hy sinh, xương máu của các thế hệ đi trước. Vì vậy, khi có cơ hội đóng góp bằng chính chuyên môn của mình, chúng tôi xem đó là việc cần làm để bày tỏ lòng tri ân.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Giám đốc ĐHQG TPHCM Nguyễn Thị Thanh Mai trao quà tặng cho các cá nhân tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm tại Lễ Khai khóa ĐHQG TPHCM năm 2026. PGS-TS Lê Văn Anh Cường (thứ 8 từ trái qua).

- Khi thông tin, sơ đồ ban đầu chưa đầy đủ, nhóm xác định khu vực khảo sát như thế nào?

- Việc lựa chọn khu vực khảo sát dựa trên yêu cầu của cơ quan chức năng. Khi được đề nghị khảo sát khu vực A, B hay C, chúng tôi xây dựng kế hoạch và sử dụng kiến thức, thiết bị chuyên môn để thực hiện tại khu vực đó.

Các thông tin có trước, như bản đồ và lời kể của nhân chứng, rất hữu ích. Đó là những dữ liệu bổ sung giúp chúng tôi phân tích, minh giải kết quả đo địa vật lý thu được tại hiện trường. Nhóm thực hiện phần việc chuyên môn theo yêu cầu khảo sát, cung cấp dữ liệu để cơ quan chức năng có thêm căn cứ triển khai các bước tìm kiếm.

PGS-TS Lê Văn Anh Cường

- Bài toán đặt ra tại Công viên Lê Thị Riêng là gì? Điều gì khiến nhóm lo lắng nhất?

- Cơ quan chức năng đặt ra cho nhóm bài toán xác định những vị trí dị thường có dạng hố, rãnh, nghi liên quan đến nơi chôn cất liệt sĩ.

Thực sự, khi bắt đầu công việc, chúng tôi rất lo. Điều lo nhất là máy móc, thiết bị có thể không ghi nhận được những dấu hiệu liên quan đến mộ liệt sĩ bên dưới, khiến việc tìm kiếm bỏ sót vị trí cần kiểm tra.

Chính nỗi lo tìm không ra, bỏ sót ấy khiến nhóm quyết tâm huy động hết khả năng chuyên môn và thiết bị đang có. Chúng tôi sử dụng radar xuyên đất, vốn là thiết bị dùng để khảo sát các cấu trúc địa chất ngầm.

Để bổ sung thông tin ở độ sâu lớn hơn, nhóm huy động thêm một phương pháp khảo sát khác, với sự tham gia của một cựu người học của bộ môn đang làm việc bên ngoài. Dữ liệu đo được chuyển về bộ môn để chúng tôi xử lý, tổng hợp và phân tích.

- Nhóm làm gì để hạn chế nhận định nhầm hoặc bỏ sót dấu hiệu bất thường?

- Chúng tôi áp dụng quy trình chuyên môn đã sử dụng trong thăm dò khoáng sản và khảo sát các cấu trúc ngầm. Quy trình này cũng được nhóm vận dụng trong những nghiên cứu công bố quốc tế và các dự án khảo sát thực tế.

Với nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, nhóm tuân thủ quy trình ấy, đồng thời xử lý dữ liệu hết sức tỉ mỉ, cẩn thận. Mục tiêu là nhận diện những vị trí dị thường có thể liên quan đến mộ liệt sĩ, nên chúng tôi ý thức rất rõ tính chất thiêng liêng của công việc.

Trong đợt khảo sát này, nhóm không phải đo lại mà thực hiện các bước theo quy trình đã xác định. Chúng tôi sử dụng những phần mềm tốt nhất có thể và dành nhiều thời gian xem xét dữ liệu, đánh giá từng vị trí có hay không có dấu hiệu dị thường.

- Khoảnh khắc nào khiến anh cảm nhận sâu sắc nhất ý nghĩa của hành trình này?

- Tôi không nhớ chính xác ngày nhận cuộc gọi, nhưng nhớ rất rõ thời khắc cơ quan chức năng báo đã tìm thấy hài cốt liệt sĩ. Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh TPHCM, gọi trực tiếp cho tôi ngay khi có phát hiện để báo tin mừng.

Đó là khoảnh khắc rất xúc động. Tôi mừng vì những người đi trước đã được tìm thấy. Cảm xúc ấy khiến tôi cảm nhận sâu sắc ý nghĩa của công việc mà nhóm đang góp sức thực hiện.

Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn (Phó Chính Ủy Bộ Tư lệnh TPHCM, bìa phải) trao đổi công việc khảo sát dò tìm mộ Liệt sĩ với nhóm đo đạc ra đa xuyên đất (Bộ môn Vật lý địa cầu, Khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐHQG TPHCM) ở công viên Lê Thị Riêng, tháng 7/2026.

- Nhóm sẽ tiếp tục tham gia tìm kiếm tại những địa bàn khác như thế nào?

- Chúng tôi là giảng viên, thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng. Đồng thời, chúng tôi xem việc tham gia tìm kiếm hài cốt liệt sĩ là một nhiệm vụ chính trị thiêng liêng, một công việc chung mà mỗi người có thể góp sức.

Khi cơ quan chức năng gửi văn bản đề nghị hỗ trợ đến trường và nhà trường giao nhiệm vụ, nhóm sẽ bố trí thời gian, nhân lực, máy móc, thiết bị để tham gia. Mỗi lần thực hiện cũng là một lần học hỏi, nghiên cứu và biết thêm điều mới.