Giáo dục đại học cần đổi mới để thích ứng và dẫn dắt kỷ nguyên AI

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu tham quan triển lãm thành tựu giáo dục trực tuyến tại Đại học Quốc gia Hà Nội.

Ngày 3/11, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đồng đăng cai tổ chức hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu - GMC 2026 với chủ đề “Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người và trí tuệ nhân tạo (AI)”.

Tham dự hội thảo có lãnh đạo các bộ, cơ quan Trung ương; các đại sứ, trưởng cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam; Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân cùng gần 400 đại biểu là lãnh đạo các trường đại học, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các tổ chức giáo dục quốc tế.

Hội thảo tập trung thảo luận những chuyển biến của giáo dục đại học trong kỷ nguyên AI, đặc biệt là việc xác lập vai trò và phương thức phối hợp giữa con người với công nghệ trong giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học.

Con người giữ vai trò chủ thể trong kỷ nguyên AI

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: chinhphu.vn/Thu Sa.

Phát biểu tại phiên khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, khi AI đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ, câu hỏi đặt ra đối với giáo dục không còn là có nên sử dụng công nghệ này hay không, mà là sử dụng vào mục đích gì và con người cần tập trung phát triển những năng lực nào.

Theo Phó Thủ tướng, con người phải luôn là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ. Thành công của giáo dục trong thời đại AI không được đo bằng số lượng công nghệ được đưa vào lớp học, mà bằng sự tiến bộ thực chất về năng lực, phẩm chất và khả năng sáng tạo của mỗi người.

Đối với Việt Nam, Phó Thủ tướng khẳng định, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, có vai trò quyết định đối với tương lai phát triển đất nước. Hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy con người làm trung tâm, chủ thể và động lực phát triển.

Trong định hướng đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều quyết sách chiến lược, nổi bật là Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Việt Nam chủ trương xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại, công bằng và hội nhập quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI để đổi mới phương thức dạy học, nghiên cứu và quản trị giáo dục. Giáo dục đại học giữ vai trò tiên phong trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, sáng tạo tri thức và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu và các đại biểu dự Hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu 2026 (Global MOOC and Online Education Conference - GMC 2026) tại Hà Nội - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Sa.

Phó Thủ tướng yêu cầu các trường đại học chủ động đổi mới mô hình giáo dục để thích ứng và dẫn dắt sự phát triển của AI. Trọng tâm là điều chỉnh chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và quản trị nhà trường; phát triển học liệu số, năng lực số và năng lực sử dụng AI có chuẩn mực.

Cùng với đó, cần chú trọng bồi dưỡng tư duy phản biện, năng lực sáng tạo, khả năng hợp tác liên ngành và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Phát triển toàn diện năng lực con người, nhất là người học và đội ngũ giảng viên, phải được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi.

Đội ngũ nhà giáo cần vừa làm chủ công nghệ mới, vừa giữ vai trò định hướng giá trị, giáo dục nhân cách, truyền thống văn hóa, lịch sử dân tộc và truyền cảm hứng sáng tạo. Người học cần phát huy năng lực tự học, nâng cao tinh thần trách nhiệm và đạo đức trong sử dụng AI.

Một yêu cầu quan trọng khác là bảo đảm ứng dụng AI an toàn, minh bạch, có trách nhiệm và nhân văn. Phó Thủ tướng đề nghị sớm hoàn thiện hệ thống chuẩn mực ứng dụng AI trong giảng dạy, nghiên cứu và đánh giá học thuật tiệm cận thông lệ quốc tế; bảo vệ dữ liệu, quyền lợi của giáo viên, người học và hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình, công nghệ giáo dục mới.

Xây dựng hệ sinh thái giáo dục số

GS.TS Lý Lộ Minh - Giám đốc Đại học Thanh Hoa phát biểu. Ảnh: chinhphu.vn/Thu Sa.

Nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho rằng, không một quốc gia, chủ thể hay cá nhân nào có thể tự mình giải quyết tất cả thách thức do AI đặt ra, nhất là trong giáo dục và đào tạo.

Thời gian tới, các bên cần tăng cường chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi mô hình giáo dục đại học; phát triển học liệu mở, mô hình học tập thông minh, cơ sở dữ liệu lớn về giáo dục; thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng các sản phẩm AI phục vụ lĩnh vực này.

Đặc biệt, cần quan tâm hỗ trợ các nước đang phát triển và những nhóm người học còn khó khăn, để AI góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức công bằng, bình đẳng.

Phó Thủ tướng cho biết, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực và thế giới. Để hiện thực hóa khát vọng đó, Phó Thủ tướng đề nghị Đại học Quốc gia Hà Nội tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, cùng các đối tác cụ thể hóa kết quả hội thảo thành những chương trình, dự án hợp tác có sản phẩm và thời hạn cụ thể.

“Chính phủ Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng mở, minh bạch, ổn định và mong muốn các nhà khoa học, nhà giáo dục, nhà trí thức, đối tác quốc tế đến Việt Nam để cùng chúng tôi kiến tạo sự thịnh vượng chung trong kỷ nguyên mới”- Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Ông Bùi Thế Duy - Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: chinhphu.vn/Thu Sa.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Bùi Thế Duy - Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác với các thành viên Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu trong phát triển giáo dục số, ứng dụng AI.

Trọng tâm là xây dựng, chia sẻ các khóa học trực tuyến mở, học liệu số chất lượng cao; phát triển chương trình đào tạo, đồng giảng dạy và nghiên cứu chung về AI trong giáo dục.

Đại học Quốc gia Hà Nội cam kết là thành viên tích cực, có trách nhiệm của Liên minh, đóng góp vào các sáng kiến chung, nâng cao vai trò của Việt Nam trong hợp tác giáo dục số toàn cầu.

Về triển khai thực tiễn, ông Bùi Thế Duy cho biết, từ khóa tuyển sinh năm 2025, Đại học Quốc gia Hà Nội đã đưa học phần “Nhập môn công nghệ số và ứng dụng AI” thành học phần bắt buộc đối với sinh viên đại học chính quy ở tất cả các khối ngành. Nhà trường đồng thời đẩy mạnh ứng dụng AI trong xây dựng học liệu, cá nhân hóa việc học và nâng cao hiệu quả giảng dạy.

Trong nghiên cứu khoa học, AI vừa là lĩnh vực công nghệ cần tập trung phát triển, vừa là công cụ hỗ trợ các nhà khoa học đẩy nhanh quá trình nghiên cứu, khám phá tri thức mới. Với lợi thế đa ngành, Đại học Quốc gia Hà Nội thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng AI trong y tế, giáo dục, khoa học xã hội, nhân văn và nhiều lĩnh vực khác, hướng tới giải quyết các vấn đề thực tiễn của Việt Nam.

Nhà trường cũng chú trọng nghiên cứu đạo đức, pháp lý và sử dụng AI có trách nhiệm. Từ năm 2023, Trường Đại học Luật đã phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu xây dựng Bộ nguyên tắc và một số hướng dẫn về AI có trách nhiệm tại Việt Nam, đề xuất các nguyên tắc về an toàn, minh bạch, công bằng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm giải trình.

Trong quản trị, Đại học Quốc gia Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi số, quản trị dựa trên dữ liệu, từng bước phát triển khu đô thị đại học Hòa Lạc theo mô hình đại học thông minh.