Giáo dục giúp người học làm chủ AI

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn trao đổi tại chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026. Ảnh: Chinhphu.vn/Nhật Bắc

Chiều 15/10, chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026 diễn ra tại Hà Nội, với chủ đề “Phát huy vai trò thanh niên Việt Nam trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm”. Chương trình do Bộ Nội vụ, Văn phòng Chính phủ và Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì buổi đối thoại.

Tại buổi đối thoại, trước câu hỏi "giáo dục Việt Nam cần thay đổi những gì để người học được trang bị đúng những năng lực mà thị trường lao động tương lai cần?", Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho rằng, thế giới đang thay đổi rất nhanh, AI đang và sẽ tác động mạnh mẽ đến toàn nhân loại, đặc biệt là ngành Giáo dục và Đào tạo. Hai câu hỏi đặt ra là: Học gì và học như thế nào trong bối cảnh mới?

Bộ trưởng cho biết, cách đây một tuần, Bộ GD&ĐT đã tổ chức hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục và đào tạo trong kỷ nguyên số, với gần 1.000 đại biểu đến từ 40 quốc gia. Các đại biểu tập trung thảo luận vấn đề này. Bộ GD&ĐT cũng đã nghiên cứu và đang triển khai các giải pháp, đồng thời hợp tác với các nước trên thế giới để cùng giải quyết những yêu cầu đặt ra.

Về câu hỏi người học cần học gì, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu giúp người học hiểu rõ AI có thể làm gì, không thể làm gì, hoạt động như thế nào và hành xử ra sao. Qua đó, người học có thể làm chủ, tận dụng AI và cùng AI dẫn dắt sự phát triển.

Từ đó, Bộ trưởng cho rằng chương trình giáo dục và đào tạo cần thay đổi cả về nội dung lẫn mục tiêu, nhằm trang bị cho người học kiến thức, năng lực và kỹ năng phù hợp. Bên cạnh kiến thức, kỹ năng về khoa học, kỹ thuật và công nghệ, người học cần được trang bị đạo đức và trách nhiệm trong kỷ nguyên AI.

Theo Bộ trưởng, AI có thể là công cụ mạnh mẽ nhưng cũng tiềm ẩn những nguy cơ nghiêm trọng. Nếu không được trang bị đạo đức và trách nhiệm khi sử dụng công nghệ, người học có thể tạo ra những tác động tiêu cực. Mặt trái của AI có thể gây ra hậu quả lớn, không chỉ đối với ngành giáo dục mà còn với toàn xã hội.

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn: không nên chỉ sử dụng AI để hỏi và biết thông tin, mà cần dùng công nghệ này để hướng dẫn từng bước trong quá trình học tập, qua đó phát triển tư duy và năng lực của người học. Ảnh: Chinhphu.vn/Nhật Bắc

Về vấn đề học như thế nào, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhận định AI có thể hỗ trợ công việc, xử lý thông tin và giải quyết bài toán rất nhanh. Tuy nhiên, khả năng xử lý thông tin vượt trội của AI cũng đặt ra thách thức đối với quá trình học tập, bởi bản chất của học tập là quá trình xử lý thông tin.

AI có thể giúp người học phát triển tư duy, học nhanh hơn và hiệu quả hơn, nhưng cũng có thể làm chậm quá trình học hỏi, khiến giới trẻ phụ thuộc vào công nghệ. Việc sử dụng AI quá nhiều có thể cản trở sự phát triển tư duy, thậm chí khiến quá trình học tập không đạt được mục tiêu giáo dục như mong muốn.

Vì vậy, cần phải đưa vào chương trình giáo dục để học sinh, nhà trường hiểu được những tác động này, từ đó thiết kế phương pháp dạy và học phù hợp. Mục tiêu là tận dụng AI để học nhanh hơn, sâu hơn, tiết kiệm chi phí hơn và cá thể hóa việc học, đồng thời hạn chế tối đa những tác động tiêu cực đối với quá trình tư duy.

Bộ trưởng nhấn mạnh, không nên chỉ sử dụng AI để hỏi và biết thông tin, mà cần dùng công nghệ này để hướng dẫn từng bước trong quá trình học tập, qua đó phát triển tư duy và năng lực của người học.

Cùng với đổi mới chương trình đào tạo, cần đổi mới phương pháp dạy học, đồng thời đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo để có thể dẫn dắt học sinh, sinh viên học tập và phát triển cùng AI. Phương pháp giáo dục cần gắn với tự học, học qua trải nghiệm, học đi đôi với hành, học gắn với nghiên cứu và sáng tạo.

Theo Bộ trưởng, đây là cách để người học hình thành những năng lực cần thiết, có đạo đức và trách nhiệm trong cuộc sống mới, đồng thời đủ khả năng làm chủ, phát triển và dẫn dắt sự phát triển cùng AI.

Bộ GD&ĐT đang xây dựng nhiều chương trình, chính sách mới nhằm đưa giáo dục AI vào trường học, đồng thời đổi mới chương trình các môn học để thích ứng với AI và làm chủ công nghệ trong bối cảnh mới.