Giáo dục Tuyên Quang nâng chất khi AI đi vào lớp học

Các em học sinh Trường THPT Tân Trào, phường Minh Xuân, Tuyên Quang.

Khi AI trở thành “trợ lý” của giáo viên

Trong lớp học hiện nay, công nghệ không còn chỉ dừng ở máy chiếu, bài giảng điện tử hay kho học liệu trực tuyến. Với sự phát triển nhanh của AI, giáo viên có thêm một công cụ hỗ trợ từ khâu chuẩn bị bài đến tổ chức hoạt động học tập.

Tại Tuyên Quang, quá trình này được triển khai từng bước. Tháng 6/2025, Sở GD&ĐT phối hợp tổ chức tập huấn ứng dụng AI trong giảng dạy cho gần 1.000 giáo viên cốt cán ở cả ba cấp học. Giáo viên được hướng dẫn khai thác những công cụ như ChatGPT, Gemini để xây dựng kế hoạch giáo dục, thiết kế bài giảng, tạo câu hỏi kiểm tra và xây dựng nội dung phù hợp với từng nhóm học sinh.

Các em học sinh Trường THCS Lê Quý Đôn sáng tạo với hoạt động STEM.

Từ những lớp tập huấn ban đầu, AI tiếp tục được đưa vào hoạt động chuyên môn ở nhiều cơ sở giáo dục. Theo thông tin ngành Giáo dục Tuyên Quang, đến cuối năm 2025, 100% giáo viên đã được tiếp cận các công cụ AI; một số trường sử dụng AI để thiết kế video, bài giảng, xây dựng kế hoạch dạy học và các hoạt động STEM.

Ở cấp mầm non, có những sản phẩm chatbot hỗ trợ giáo viên xây dựng kế hoạch, thiết kế trò chơi; ở tiểu học, AI được khai thác để hỗ trợ xây dựng đề kiểm tra; tại cấp THCS, công cụ AI giúp giáo viên rút ngắn thời gian chuẩn bị giáo án, học liệu.

Tuyên Quang không chỉ dừng ở việc hướng dẫn giáo viên sử dụng một vài công cụ. Tháng 4/2026, Sở GD&ĐT tỉnh Tuyên Quang ký kết hợp tác với STEAM for Vietnam về phát triển năng lực AI cho đội ngũ giáo viên giai đoạn 2026–2027, trong khuôn khổ sáng kiến AI Literacy do Meta tài trợ.

Mục tiêu của chương trình là giúp giáo viên nâng cao năng lực AI từ cơ bản đến nâng cao, đồng thời hình thành cộng đồng giáo viên AI để kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng những cách làm hiệu quả.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục: AI không được đặt ở vị trí thay thế giáo viên, mà trở thành công cụ để người thầy có thêm thời gian dành cho chuyên môn, tương tác và hỗ trợ học sinh.

Từ bài giảng đến khả năng tự học của học sinh

Nếu AI giúp giáo viên có thêm công cụ, học sinh cũng đang có thêm một không gian học tập mở.

Thực tế tại các trường THPT Tuyên Quang cho thấy công nghệ số và AI đã được sử dụng trong ôn tập, xây dựng ngân hàng câu hỏi, phân tích kết quả học tập. Từ dữ liệu làm bài, giáo viên có thể nhận diện những nội dung học sinh còn yếu để điều chỉnh hoạt động dạy học.

Giáo viên Trường phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Lũng Táo, xã Lũng Cú nâng cao năng lực.

Tại Trường THPT Minh Quang, trong các tiết ôn tập, học sinh có thể sử dụng thiết bị thông minh để luyện tập trên ngân hàng đề trực tuyến, nhận kết quả nhanh và xác định những phần kiến thức còn hạn chế.

Em Ma Thị Hiếu, học sinh lớp 12C2, Trường THPT Minh Quang, cho biết việc học trực tuyến và luyện đề trên mạng giúp em chủ động hơn trong quá trình ôn tập. Theo Hiếu, các thầy cô hướng dẫn học sinh lựa chọn địa chỉ học tập phù hợp, nhờ đó các em có thể xem lại bài giảng và luyện nhiều dạng đề khác nhau.

Ở Trường THCS và THPT Kháng Nhật, xã Tân Thanh, công nghệ số cũng được sử dụng để tổ chức các đợt thi thử kết hợp trực tiếp và trực tuyến. Ông Nguyễn Mạnh Hà, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết việc ứng dụng công nghệ giúp giáo viên theo dõi quá trình học tập hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tăng khả năng tự học.

“Nhà trường phân loại học sinh theo năng lực để tổ chức các ca ôn tập phù hợp. Giáo viên giao bài tập qua các nền tảng như Khan Academy, OLM… Học sinh có thể luyện tập thêm ngoài giờ, còn giáo viên dễ dàng theo dõi mức độ tiến bộ của từng em”, ông Hà chia sẻ.

Từ thực tế này, giá trị của AI không chỉ nằm ở việc tạo ra một bài giảng nhanh hơn. Quan trọng hơn, công nghệ đang góp phần thay đổi cách học: học sinh có thể tự tìm kiếm tài liệu, luyện tập, nhận phản hồi và quay lại những nội dung mình chưa nắm chắc.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là yêu cầu mới về năng lực số. Khi học sinh có thể tiếp cận AI ngày càng sớm, các em cần được hướng dẫn cách kiểm chứng thông tin, nhận diện nội dung chưa chính xác và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.

Đó cũng là lúc vai trò của giáo viên càng trở nên quan trọng.

Năm học 2026–2027, Tuyên Quang xác định chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Trong đó, ứng dụng AI trong dạy học và quản trị nhà trường được đặt cùng các nhiệm vụ về đổi mới phương pháp, giáo dục STEM, ngoại ngữ và chuyển đổi số. Tỉnh đồng thời yêu cầu việc ứng dụng AI phải theo hướng thiết thực, hiệu quả, lấy sự tiến bộ của học sinh và chất lượng thực chất làm thước đo.

Theo định hướng này, AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đặt trong một quy trình sư phạm đúng. Giáo viên vẫn là người kiểm chứng thông tin, lựa chọn nội dung, thiết kế hoạt động và quyết định cách thức tổ chức lớp học.

Đây cũng là lý do Tuyên Quang chuyển trọng tâm từ “biết sử dụng công cụ” sang “biết ứng dụng AI trong giáo dục”. Theo thông tin ngành Giáo dục, tỉnh đã đưa vào sử dụng 11 chatbot, trợ lý AI phục vụ quản lý, dạy học; cuộc thi “Sáng tạo với AI trong giáo dục” có 491 sản phẩm dự thi và 54 trường được lựa chọn xây dựng mô hình điển hình về chuyển đổi số.

Những con số này cho thấy AI đang từng bước chuyển từ một công nghệ mới thành một thành tố của hoạt động chuyên môn nhà trường.

Khi người thầy có năng lực số, biết đặt câu hỏi cho AI, kiểm chứng kết quả và kết nối công nghệ với mục tiêu bài học, AI có thể trở thành một “trợ lý” hiệu quả. Còn khi học sinh được hướng dẫn sử dụng AI đúng cách, công nghệ có thể mở rộng không gian tự học, khơi gợi khả năng tìm tòi và hỗ trợ cá nhân hóa việc học.