Giáo dục vùng khó đổi mới từ chuyển động trong từng lớp học

Cô giáo Trần Thị Thu Khuyên với học trò Trường THPT Hàm Yên.

Đồng bộ quản trị, ưu tiên nguồn lực tạo nền tảng đổi mới

Từ các chủ trương, cơ chế quản lý đến hoạt động cụ thể trong từng lớp học, tinh thần đổi mới không còn dừng ở khẩu hiệu mà trở thành hành động thường nhật của đội ngũ nhà giáo.

Sở GD&ĐT Tuyên Quang xác định rõ mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục trên nền tảng công bằng và bền vững, đặc biệt quan tâm đến khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tuyên Quang tập trung nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên.

Từ định hướng đó, công tác rà soát, sắp xếp mạng lưới trường lớp được triển khai khoa học, phù hợp điều kiện địa phương. Các trường phổ thông dân tộc bán trú, nội trú tiếp tục được củng cố; cơ sở vật chất, thiết bị dạy học từng bước được bổ sung theo hướng đồng bộ, hiện đại. Nhiều phòng học bộ môn, thư viện, khu sinh hoạt bán trú được cải tạo, nâng cấp, giúp học sinh có môi trường học tập an toàn, thân thiện.

Song song với đầu tư cơ sở vật chất là nâng cao năng lực đội ngũ. Các lớp tập huấn thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, bồi dưỡng phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh được tổ chức thường xuyên. Sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, dự giờ – rút kinh nghiệm trở thành nền nếp ở nhiều đơn vị.

Đáng chú ý, ngành giáo dục Tuyên Quang đẩy mạnh phân cấp, trao quyền chủ động cho nhà trường trong xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp thực tiễn.

Thay vì áp dụng máy móc, các cơ sở giáo dục linh hoạt điều chỉnh nội dung, thời lượng dạy học, tăng cường hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp gắn với điều kiện địa phương. Chính sự chủ động này đã tạo động lực đổi mới từ cơ sở.

Tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS & THPT Chiêm Hóa, nơi phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, việc nâng cao chất lượng giáo dục gắn liền với việc tạo cơ hội phát triển lâu dài cho các em.

Theo bà Tô Thị Tấm, Hiệu trưởng nhà trường, yêu cầu đổi mới hiện nay không chỉ là nâng cao kết quả học tập, mà quan trọng hơn là giúp học sinh hình thành phẩm chất, năng lực và khát vọng vươn lên. Với mô hình nội trú, nhà trường không chỉ thực hiện nhiệm vụ giảng dạy mà còn đồng hành cùng học sinh trong sinh hoạt, rèn luyện và hình thành nhân cách.

"Việc nâng cao chất lượng đội ngũ, đổi mới quản lý và xây dựng nền nếp học tập, sinh hoạt được xác định là những yếu tố nền tảng, quyết định chất lượng giáo dục một cách bền vững", bà Tô Thị Tấm cho biết.

Chuyển động thực chất trong từng giờ dạy

Nếu trước đây, hình ảnh quen thuộc trong lớp học là giáo viên giảng bài một chiều, học sinh chép bài thụ động, thì nay nhiều tiết học tại Tuyên Quang đã thay đổi rõ rệt.

Cô giáo Trần Thị Thu Khuyên, giáo viên môn Toán của Trường THPT Hàm Yên khiến học trò tự tin với môn Toán bằng niềm đam mê.

Cô không chỉ là người truyền thụ kiến thức, mà còn là "kiến trúc sư" của những ước mơ đại học, biến những giờ học Toán được cho là khô khan thành một diễn đàn sôi nổi, hấp dẫn, nơi học sinh vùng cao vượt qua mọi thách thức để chạm tới tương lai tươi sáng.

Cô Trần Thị Thu Khuyên cho rằng, để kiến thức thực sự bén rễ, giáo viên và học sinh phải là những người bạn đồng hành, cùng trao đổi và khám phá. Chính sự thay đổi tư duy sư phạm này đã nâng cao độ tiếp thu của học sinh, giúp các em tiến bộ không chỉ theo ngày mà theo từng giờ học.

Các em học sinh lớp 9 Tuyên Quang dự lễ khai mạc Kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp cụm.

Chuyển đổi số đang góp phần tạo nên diện mạo mới cho lớp học. Nhiều trường đưa vào sử dụng bảng tương tác, máy chiếu, học liệu điện tử. Giáo viên khai thác video, hình ảnh trực quan, thiết kế bài giảng số để tăng tính hấp dẫn. Ứng dụng công nghệ giúp việc kiểm tra, đánh giá trở nên linh hoạt hơn, hỗ trợ phân hóa đối tượng học sinh.

Mô hình “cụm chuyên môn” liên trường cũng phát huy hiệu quả. Giáo viên các trường trong cùng địa bàn luân phiên dự giờ, chia sẻ kinh nghiệm, tháo gỡ khó khăn trong giảng dạy. Qua mỗi buổi sinh hoạt chuyên môn, cách tổ chức hoạt động học được điều chỉnh theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh.

Không chỉ đổi mới phương pháp, các trường còn chú trọng giáo dục toàn diện. Dạy học hai buổi/ngày gắn với câu lạc bộ STEM, tiếng Anh, thể thao, nghệ thuật được triển khai ở nhiều nơi. Học sinh vùng bán trú tham gia trồng rau, chăm sóc cảnh quan, rèn kỹ năng tự phục vụ và tinh thần trách nhiệm. Giáo dục vì thế gắn với thực tiễn đời sống, giúp các em hình thành kỹ năng sống cần thiết.

Những chuyển biến ấy đã mang lại kết quả tích cực: tỷ lệ chuyên cần được duy trì ổn định; chất lượng học tập từng bước nâng lên; học sinh tự tin hơn trong giao tiếp, thuyết trình. Dù vẫn còn khó khăn về đội ngũ ở một số môn học đặc thù và điều kiện kinh tế – xã hội chưa đồng đều, nhưng tinh thần đổi mới đã lan tỏa sâu rộng.

Từ chủ trương đến hành động, từ quản lý đến lớp học, giáo dục Tuyên Quang đang cho thấy một hướng đi rõ ràng: lấy người học làm trung tâm, lấy chất lượng làm thước đo và lấy sự đổi mới thực chất làm động lực phát triển. Chính những thay đổi bền bỉ trong từng giờ dạy hôm nay sẽ tạo nền tảng vững chắc cho tương lai của học sinh miền núi ngày mai.

Đức Hạnh