Giáo hội Phật giáo Việt Nam tinh gọn bộ máy còn 3 cấp, giảm ban chuyên môn

Chiều 7/11, tại phiên bế mạc Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 10, nhiệm kỳ 2026-2031, 100% đại biểu tham dự đã biểu quyết thông qua Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) tu chỉnh lần thứ 8.

Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự, cho biết bản tu chỉnh kế thừa Hiến chương năm 1981 và các lần sửa đổi trước, đồng thời điều chỉnh cơ cấu tổ chức GHPGVN phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và Luật Tín ngưỡng, tôn giáo có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Toàn cảnh phiên bế mạc Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 10, nhiệm kỳ 2026-2031

Hiến chương GHPGVN sửa đổi gồm lời nói đầu, 12 chương và 70 điều, giảm 2 chương, 17 điều so với lần thứ 7. Dự thảo được lấy ý kiến qua 6 lần, từ Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, tăng ni tại các văn phòng đến các ban, viện Trung ương, trước khi Ban Chỉ đạo Đại hội hoàn thiện.

Chuyển từ 4 cấp xuống 3 cấp, bổ sung Ban Đại diện Phật giáo

Thay đổi đáng chú ý nhất là cơ cấu tổ chức GHPGVN chuyển từ 4 cấp xuống còn 3 cấp, gồm Trung ương, tỉnh, thành và cơ sở. Theo Điều 13, Ban Quản trị cơ sở tự viện là bộ phận ở cấp cơ sở; cấp huyện không còn trong hệ thống tổ chức.

Trước đó, từ ngày 1/7/2025, Giáo hội đã dừng hoạt động Ban Trị sự Phật giáo cấp huyện, chuyển nhiệm vụ lên Ban Trị sự cấp tỉnh.

Để duy trì hoạt động Phật sự tại địa bàn, Điều 39 và 40 bổ sung quy định thành lập Ban Đại diện Phật giáo liên xã, phường, đặc khu. Đây là bộ phận đại diện công tác của Ban Trị sự cấp tỉnh, không phải một cấp GHPG độc lập, thực hiện nhiệm vụ theo phân công hoặc ủy quyền bằng văn bản.

Ban Đại diện có nhiệm vụ triển khai Phật sự, đề xuất bổ nhiệm trụ trì, thành viên Ban Quản trị và làm đầu mối phối hợp với chính quyền địa phương. Điều 7 cũng quy định mẫu con dấu của Ban Đại diện.

Các đại biểu tham dự Đại hội chiều 7/11

Một điểm mới khác là Điều 14 lần đầu quy định trách nhiệm của GHPGVN, các tổ chức trực thuộc, cơ sở tự viện, tăng ni và cá nhân liên quan khi hoạt động tôn giáo trên không gian mạng.

Theo đó, Hội đồng Trị sự thống nhất quản lý, hướng dẫn, kiểm tra; người đứng đầu các tổ chức trực thuộc chịu trách nhiệm về nội dung thông tin và nền tảng số chính thức. Việc phát ngôn nhân danh GHPGVN phải đúng thẩm quyền hoặc được ủy quyền. Hiến chương cũng quy định không sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số vào mục đích trái pháp luật.

Điều 15 bổ sung quy định về quan hệ, phối hợp giữa GHPGVN với các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức tôn giáo và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Sắp xếp bộ máy, phân định rõ thẩm quyền

Hiến chương tu chỉnh cũng làm rõ thẩm quyền giữa Hội đồng Chứng minh và Hội đồng Trị sự, giữa Hội đồng Trị sự và Ban Thường trực.

Theo Điều 19, Hội đồng Chứng minh là cơ quan lãnh đạo tối cao về đạo pháp và giới luật, không trực tiếp điều hành công việc hành chính thường xuyên của Hội đồng Trị sự.

Về bộ máy chuyên môn, Điều 28 quy định Hội đồng Trị sự giảm từ 12 ban và một viện xuống còn 7 ban và một viện, gồm: Ban Tăng sự; Ban Giáo dục Phật giáo; Ban Hoằng pháp và Hướng dẫn Phật tử; Ban Văn hóa - Nghi lễ Phật giáo; Ban Kinh tế Tài chính và Từ thiện xã hội; Ban Phật giáo Quốc tế; Ban Pháp chế - Kiểm soát và Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam. Các ban chuyên môn thuộc Ban Trị sự tỉnh, thành cũng được thành lập tương ứng.

Đối với hoạt động hội thảo khoa học, Điều 52 quy định Hội đồng Trị sự quyết định chủ trương tổ chức hội thảo cấp toàn quốc và hội thảo quốc tế do GHPGVN chủ trì, đồng thời phân cấp cho các đơn vị.

Toàn cảnh họp báo diễn ra ngay sau khi bế mạc Đại hội

Tại họp báo sau Đại hội chiều cùng ngày, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Thông tin Truyền thông Trung ương GHPGVN giải thích thêm việc tu chỉnh Hiến chương nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, sau khi GHPGVN dừng hoạt động Phật giáo cấp huyện.

Theo Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, những nội dung sửa đổi nêu trên nhằm bảo đảm Hiến chương đồng bộ với quy định pháp luật, tạo thuận lợi và nâng cao hiệu quả hoạt động của GHPGVN, hướng dẫn tăng ni, Phật tử thực hiện đúng quy định về tín ngưỡng, tôn giáo.

Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Thông tin Truyền thông Trung ương GHPGVN thông tin tại họp báo sau Đại hội

“Đây là những nội dung rất cơ bản được bổ sung trong lần này, nhằm đồng bộ với luật, tạo nên những hoạt động thuận lợi, hiệu quả”, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn nói.

Quá trình tu chỉnh Hiến chương cũng được GHPGVN lấy ý kiến rộng rãi qua 7 lần, từ Ban Trị sự Phật giáo các tỉnh, thành đến các chuyên gia và cơ quan hữu quan, trước khi hoàn thiện, trình Đại hội thông qua.