Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới - điểm nhấn đối ngoại quốc phòng Việt Nam - Lào

Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Bô Ly Khăm Xay, Lào tổ chức tuần tra song phương. Ảnh: Hải Thượng

Quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào là tài sản vô giá của hai Đảng, hai Nhà nước, hai Quân đội và nhân dân hai nước; được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Kaysone Phomvihane, Chủ tịch Souphanouvong cùng các thế hệ lãnh đạo, nhân dân hai nước dày công vun đắp, tôi luyện qua những năm tháng đấu tranh cách mạng gian khổ và tiếp tục được khẳng định trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc của mỗi nước. Trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam, quan hệ với Lào luôn giữ vị trí đặc biệt, là ưu tiên hàng đầu.

Trong tổng thể mối quan hệ đặc biệt ấy, hợp tác quốc phòng là một trong những trụ cột chiến lược, có ý nghĩa trực tiếp trong củng cố tin cậy chính trị, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và bảo vệ thành quả cách mạng của mỗi nước. Trên cơ sở các thỏa thuận cấp cao giữa hai Đảng, hai Nhà nước, hai Quân đội, hợp tác quốc phòng Việt Nam - Lào ngày càng được triển khai toàn diện, thực chất, hiệu quả trên nhiều lĩnh vực: Trao đổi đoàn cấp cao, đối thoại chính sách quốc phòng, đào tạo cán bộ, phối hợp quản lý, bảo vệ biên giới, đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên biên giới, khắc phục hậu quả thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, giao lưu sĩ quan trẻ, giao lưu nhân dân khu vực biên giới. Các nội dung hợp tác đã trực tiếp củng cố thế trận quốc phòng, an ninh, đối ngoại; đồng thời xây dựng thế trận lòng dân vững chắc ở khu vực biên giới hai nước.

Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh, phức tạp, khó đoán định; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen; hoạt động của các loại tội phạm xuyên biên giới ngày càng tinh vi, các cơ chế hợp tác giữa Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân đội nhân dân Lào, giữa lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới hai nước càng có ý nghĩa thiết thực hơn nữa trong phối hợp xử lý các tình huống, củng cố tin cậy chiến lược và bảo vệ hòa bình, ổn định ở hai bên biên giới.

Tuyến biên giới Việt Nam - Lào giữ vị trí hết sức quan trọng về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế - xã hội. Đường biên giới giữa hai nước có tổng chiều dài hơn 2.337km. Đây không chỉ là đường phân định lãnh thổ quốc gia về mặt pháp lý, mà còn là không gian sinh sống, giao lưu, phát triển, gắn bó lâu đời của cộng đồng cư dân hai bên biên giới. Chính sự gắn bó tự nhiên ấy tạo nền tảng xã hội quan trọng để xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân và thế trận lòng dân vững chắc.

Với ý nghĩa như vậy, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai công tác đối ngoại quốc phòng, đối ngoại biên phòng theo hướng toàn diện, đồng bộ, thực chất. Trong đó, Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào là chương trình tiêu biểu, ưu tiên, kết hợp chặt chẽ giữa đối ngoại quốc phòng cấp cao với hoạt động đối ngoại biên phòng ở cơ sở.

Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ nhất được tổ chức tại khu vực biên giới tỉnh Quảng Trị của Việt Nam và tỉnh Sa Vẳn Na Khệt của Lào vào tháng 12 năm 2021, mở đầu cho một hoạt động hợp tác quốc phòng giàu ý nghĩa chính trị, nhân văn. Tiếp nối thành công đó, Giao lưu lần thứ hai được tổ chức vào tháng 10 năm 2024 tại tỉnh Sơn La của Việt Nam và tỉnh Hủa Phăn của Lào, tiếp tục khẳng định sức sống, chiều sâu và hiệu quả thực chất của chương trình.

Các hoạt động chào cột mốc, tô son cột mốc, trồng cây hữu nghị, chứng kiến tuần tra chung; khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho nhân dân khu vực biên giới; trao học bổng cho học sinh, tặng bò giống cho hộ gia đình khó khăn; xây dựng công trình hữu nghị, giao lưu công tác chính trị và sĩ quan trẻ quân đội hai nước đã tạo dấu ấn sâu đậm, lan tỏa sự gắn bó giữa lực lượng vũ trang và nhân dân hai bên biên giới.

Sự tham dự, chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hai nước trong các kỳ giao lưu tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của hợp tác quốc phòng trong quan hệ Việt Nam - Lào. Thông qua chương trình, nhiều nội dung hợp tác được cụ thể hóa bằng hoạt động thiết thực trên thực địa, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp, xử lý các vấn đề an ninh từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ.

Thành công của các kỳ giao lưu còn được thể hiện qua việc hai bên ký kết các văn kiện hợp tác quan trọng. Nghị định thư hợp tác quốc phòng song phương Việt Nam - Lào giai đoạn 2025-2029 và Kế hoạch hợp tác năm 2025 giữa Bộ Quốc phòng hai nước được ký kết trong dịp Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ hai đã tạo cơ sở chính trị, pháp lý để hợp tác quốc phòng tiếp tục phát triển sâu rộng, hiệu quả, thực chất. Từ những hoạt động cụ thể trên thực địa, quan hệ giữa lực lượng bảo vệ biên giới hai nước ngày càng được củng cố, tạo nền tảng vững chắc cho phối hợp lâu dài.

Hiệu quả của Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới không chỉ thể hiện trong khuôn khổ từng chương trình, mà còn qua kết quả cụ thể trong phối hợp hằng ngày trên tuyến biên giới. Là lực lượng nòng cốt, chuyên trách, Bộ đội Biên phòng Việt Nam xác định đối ngoại biên phòng là một nội dung quan trọng của biện pháp ngoại giao nhằm quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia.

Hiện nay, lực lượng bảo vệ biên giới hai nước duy trì nền nếp cơ chế hợp tác ở ba cấp. Ở cấp Bộ Tư lệnh, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng Việt Nam phối hợp với Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Quân đội nhân dân Lào trong quản lý, bảo vệ biên giới; phối hợp với Tổng cục An ninh, Bộ An ninh Lào trong bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới, kiểm soát xuất nhập cảnh tại cửa khẩu; phối hợp với Tổng cục Cảnh sát, Bộ An ninh Lào trong đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xuyên biên giới. Ở cấp tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng 9 tỉnh của Việt Nam duy trì quan hệ phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Ty An ninh 10 tỉnh biên giới của Lào. Ở cấp cơ sở, 95 đồn Biên phòng Việt Nam thường xuyên phối hợp với 39 đại đội Bộ đội Biên phòng và 10 đồn Công an cửa khẩu quốc tế của Lào.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, hai bên phối hợp tổ chức 47 đợt tuần tra song phương bảo vệ đường biên, mốc quốc giới với 1.336 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia; lồng ghép tuyên truyền, phổ biến các văn kiện pháp lý về biên giới, quy chế quản lý biên giới, cửa khẩu và vận động nhân dân hai bên chấp hành nghiêm pháp luật, không tiếp tay cho các hành vi vi phạm quy chế biên giới. Những kết quả đó cho thấy cơ chế phối hợp giữa lực lượng bảo vệ biên giới hai nước ngày càng nền nếp, hiệu quả, không chỉ tạo cơ sở quan trọng để giữ vững chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, mà còn củng cố nhận thức, trách nhiệm của nhân dân trong xây dựng tuyến biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển.

Công tác bồi dưỡng, tập huấn tiếp tục là nội dung quan trọng trong hợp tác giữa hai bên. 6 tháng đầu năm 2026, Bộ đội Biên phòng Việt Nam đã tổ chức tiếp nhận, đào tạo, tập huấn cho 42 học viên thuộc Quân đội nhân dân Lào. Thông qua các lớp bồi dưỡng, học viên được trang bị thêm kiến thức, kỹ năng công tác biên phòng, quản lý cửa khẩu, kiểm soát xuất nhập cảnh và phối hợp xử lý các tình huống phát sinh trên biên giới.

Trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, nhất là tội phạm ma túy, mua bán người, buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép, sự phối hợp giữa hai bên tiếp tục được triển khai quyết liệt. Từ đầu năm 2026 đến nay, các đơn vị Bộ đội Biên phòng Việt Nam đã chủ trì phối hợp với lực lượng bảo vệ biên giới Lào phát hiện, bắt giữ, xử lý 383 vụ/1.704 đối tượng vi phạm pháp luật. Trong đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, Bộ đội Biên phòng Việt Nam hỗ trợ nghiệp vụ, phối hợp với lực lượng chức năng của nước bạn Lào bắt giữ 10 vụ/17 đối tượng; thu giữ 45.916 viên ma túy tổng hợp, 1kg ma túy đá cùng nhiều tang vật khác. Công tác đấu tranh với hoạt động xuất nhập cảnh trái phép cũng được tăng cường. Hai bên duy trì việc trao trả công dân vi phạm đúng quy định pháp luật và các thỏa thuận song phương.

Tính đến nay, hai bên đã kết nghĩa được 89 cặp đồn - đại đội, 7 cặp đồn - đồn và 4 cặp đồn - trạm; 108 cặp cụm dân cư hai bên biên giới. Thông qua kết nghĩa, các đơn vị, địa phương và nhân dân hai bên thường xuyên trao đổi thông tin, hỗ trợ nhau phát triển sản xuất, phòng, chống thiên tai, giữ gìn an ninh, trật tự, bảo tồn bản sắc văn hóa, xây dựng đời sống văn minh ở khu vực biên giới. Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” tiếp tục hỗ trợ 69 học sinh Lào có hoàn cảnh khó khăn, với mức học bổng 500.000 đồng/em/tháng. Những việc làm cụ thể, nhân văn ấy góp phần củng cố nền tảng xã hội, tăng cường sự đồng thuận của nhân dân hai bên trong tham gia quản lý, bảo vệ biên giới.

Trước tình hình khu vực biên giới tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức như di cư tự do, tội phạm xuyên biên giới, tội phạm ma túy, buôn lậu, mua bán người, thiên tai, dịch bệnh, công tác đối ngoại quốc phòng, đối ngoại biên phòng đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao. Vì vậy, việc tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào có ý nghĩa quan trọng, góp phần củng cố lòng tin, tăng cường phối hợp, xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

Thời gian tới, xác định quan hệ phối hợp với lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới Lào có vị trí, ý nghĩa quan trọng trong công tác đối ngoại biên phòng, đối ngoại quốc phòng, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối đối ngoại, chính sách quốc phòng của Việt Nam; cụ thể hóa các quan điểm đối ngoại của Đảng, Nhà nước, sự chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và các thỏa thuận cấp cao, chương trình hợp tác giữa Quân đội hai nước. Trên cơ sở đó, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng chủ động tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và cấp ủy, chính quyền địa phương khu vực biên giới triển khai đồng bộ các biện pháp nâng cao hiệu quả hợp tác với lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới Lào. Trong đó, tập trung thực hiện tốt một số nội dung trọng tâm sau:

Một là, tổ chức triển khai nghiêm túc, hiệu quả các nghị định thư, kế hoạch hợp tác hằng năm giữa Bộ Quốc phòng hai nước, gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng công tác đối ngoại quốc phòng và đối ngoại biên phòng. Trọng tâm là thực hiện có hiệu quả Hiệp định về quy chế quản lý biên giới và cửa khẩu biên giới trên đất liền giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Nghị định thư về đường biên giới và mốc quốc giới giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào; duy trì thường xuyên hoạt động tuần tra song phương, phối hợp quản lý, bảo vệ đường biên, mốc quốc giới, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới.

Hai là, duy trì nền nếp trao đổi thông tin, giao ban định kỳ, hội đàm, gặp gỡ, trao đổi tình hình giữa lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới hai nước; tăng cường hợp tác chặt chẽ nhằm xây dựng tuyến biên giới Việt Nam - Lào ổn định, phát triển toàn diện. Hai bên tiếp tục phối hợp kiểm tra, giám sát tại các cửa khẩu; tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu theo Hiệp định về quy chế quản lý biên giới và cửa khẩu biên giới trên đất liền giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào cũng như quy định pháp luật mỗi nước; trao đổi kinh nghiệm, nâng cao hiệu quả phối hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, buôn lậu, mua bán, vận chuyển trái phép các chất ma túy, mua bán người, khai thác tài nguyên thiên nhiên trái phép và các hành vi vi phạm pháp luật khác trên tuyến biên giới.

Tiết mục văn nghệ tại Hội nghị sơ kết 12 năm thực hiện Chương trình kết nghĩa giữa Đồn Biên phòng cửa khẩu Thanh Thủy, Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An và Đại đội Biên phòng 252, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Bô Ly Khăm Xay (Lào) giai đoạn 2014-2026, được tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ 3, ngày 5/7, tại xã Kim Bảng, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Lê Thạch

Ba là, phối hợp với phía bạn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung cơ bản của các văn bản pháp lý về biên giới Việt Nam - Lào đã ký kết cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân hai bên biên giới. Phát huy hiệu quả vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín, phụ nữ, đoàn viên, thanh niên trong tuyên truyền, vận động nhân dân tích cực tham gia quản lý, bảo vệ biên giới, giữ gìn an ninh, trật tự ở địa bàn cơ sở. Đồng thời, tăng cường phối hợp nắm tình hình, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý hiệu quả các hoạt động vượt biên trái phép, di cư tự do, xâm canh, xâm cư và các hành vi vi phạm quy chế biên giới.

Bốn là, chủ động phối hợp với phía bạn thúc đẩy mô hình kết nghĩa giữa các đơn vị Bộ đội Biên phòng Việt Nam và lực lượng bảo vệ biên giới Lào; tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương đẩy mạnh hoạt động kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới. Thông qua các mô hình kết nghĩa, tiếp tục triển khai thiết thực, hiệu quả các chương trình giao lưu, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, tham gia tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả thiên tai, bão lũ; ổn định và nâng cao đời sống nhân dân khu vực biên giới, củng cố thế trận lòng dân, bảo đảm quốc phòng - an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Năm là, tiếp tục đẩy mạnh hợp tác, giúp đỡ lực lượng bảo vệ biên giới Lào trong đào tạo, tập huấn cán bộ quản lý, bảo vệ biên giới theo nghị định thư và kế hoạch hợp tác hằng năm giữa Bộ Quốc phòng hai nước; chú trọng trang bị kiến thức về pháp luật, nghiệp vụ biên phòng, kiểm soát cửa khẩu, đấu tranh phòng, chống tội phạm và kỹ năng xử lý các tình huống phát sinh trên biên giới. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ ở khu vực biên giới, tăng cường khả năng phối hợp giữa hai bên trong quản lý, bảo vệ đường biên, mốc quốc giới. Cùng với đó, tiếp tục tổ chức linh hoạt, hiệu quả các hoạt động giao lưu sĩ quan trẻ, diễn tập liên hợp, bồi dưỡng nghiệp vụ, hỗ trợ trang thiết bị, chia sẻ kinh nghiệm quản lý biên giới; nâng cao năng lực phối hợp, đóng góp vào việc vun đắp mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai Nhà nước, hai Quân đội và nhân dân hai nước.

Thực tiễn cho thấy, Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào là biểu tượng sinh động của mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện giữa hai nước. Chương trình không chỉ mang ý nghĩa chính trị sâu sắc, mà còn tạo hiệu quả thiết thực trong đối ngoại quốc phòng, trực tiếp cụ thể hóa các thỏa thuận cấp cao thành hoạt động cụ thể trên tuyến biên giới; tăng cường tin cậy chiến lược, làm sâu sắc hơn cơ chế phối hợp giữa Quân đội, lực lượng bảo vệ biên giới hai nước. Thông qua các hoạt động giao lưu, tuần tra chung, giúp dân, kết nghĩa, hợp tác quốc phòng Việt Nam - Lào được triển khai đồng bộ hơn, gắn kết chặt chẽ giữa đối ngoại cấp cao với phối hợp ở cơ sở, giữa nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới với xây dựng nền tảng xã hội vững chắc ở khu vực biên giới. Qua đó, chương trình khẳng định hiệu quả và sức lan tỏa của đối ngoại quốc phòng Việt Nam, góp phần xây dựng biên giới Việt Nam - Lào hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.

Trung tướng Vũ Trung Kiên, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Tư lệnh Bộ đội Biên phòng