Giấy tờ trên VNeID có thay được bản giấy?

VNeID có thể thay thế việc xuất trình nhiều giấy tờ bản giấy, nhưng không thay thế toàn bộ yêu cầu pháp lý của từng thủ tục. Ảnh: Lê Duy.

Từ ngày 28/9, người dân có thêm cơ sở pháp lý để sử dụng giấy tờ tích hợp trên VNeID thay bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công và giao dịch dân sự.

Theo Nghị định 320/2026/NĐ-CP, cơ quan, tổ chức và cá nhân có trách nhiệm khai thác, sử dụng thông tin, giấy tờ đã tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia, không được yêu cầu người dân nộp hoặc xuất trình lại bản chính, bản sao tương ứng.

Quy định mở rộng khả năng sử dụng giấy tờ điện tử trong đời sống. Tuy nhiên, việc tích hợp không đồng nghĩa mọi thủ tục đều có thể hoàn tất chỉ bằng VNeID.

Những giấy tờ có thể thay thế bản giấy

Trong các giao dịch cần xác minh danh tính, căn cước điện tử trên VNeID có thể được sử dụng thay thẻ vật lý. Thông tin được khai thác, đối chiếu khi người dân thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công và các giao dịch dân sự theo quy định.

Việc sử dụng giấy tờ điện tử cũng được áp dụng trong hoạt động chứng thực. Theo Nghị định 280/2025/NĐ-CP, người thực hiện chứng thực không được yêu cầu nộp hoặc xuất trình bản chính, bản sao của giấy tờ đã tích hợp khi người dân xuất trình thông tin tương ứng trên VNeID.

Với người tham gia giao thông, giấy phép lái xe và giấy đăng ký phương tiện đã tích hợp có thể được xuất trình trên ứng dụng khi cảnh sát giao thông kiểm tra, theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Trong lĩnh vực hàng không, hành khách có tài khoản VNeID mức độ 2 đáp ứng điều kiện có thể làm thủ tục trên chuyến bay nội địa, kết hợp xác thực sinh trắc học tại khu vực kiểm soát an ninh và cửa lên máy bay.

Tương tự, người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) có thể sử dụng tài khoản VNeID mức độ 2 đã tích hợp thông tin thẻ khi khám chữa bệnh, thay cho việc xuất trình thẻ BHYT giấy.

Phạm vi sử dụng còn được mở rộng sang Sổ sức khỏe điện tử. Theo Quyết định 31/QĐ-BYT ban hành tháng 1/2026, dữ liệu y tế đã liên thông, tích hợp và hiển thị đầy đủ trên VNeID có giá trị tương đương bản giấy trong thành phần hồ sơ thủ tục hành chính.

Khách hàng cần có VNeID định danh mức 2 để làm các thủ tục khi di chuyển bằng được hàng không. Ảnh: Khương Nguyễn.

Với thông tin cư trú, người dân có thể sử dụng dữ liệu thường trú, tạm trú trên ứng dụng để phục vụ các thủ tục cần xác minh nơi ở. Trước đó, sổ hộ khẩu và sổ tạm trú giấy đã hết giá trị sử dụng từ ngày 1/1/2023.

Theo Nghị định 320/2026/NĐ-CP, danh mục tích hợp trên VNeID được mở rộng lên 66 loại giấy tờ cấp cho cá nhân và 140 loại cấp cho cơ quan, tổ chức.

Ngoài những giấy tờ phổ biến, danh mục còn có giấy khai sinh, hộ chiếu phổ thông, giấy đăng ký kết hôn, phiếu lý lịch tư pháp, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cùng nhiều văn bằng, chứng chỉ.

Các trường hợp vẫn cần giấy tờ vật lý

Dù có giá trị pháp lý trong nhiều giao dịch, VNeID chưa thể thay thế giấy tờ vật lý trong mọi tình huống.

Trường hợp rõ nhất là xuất nhập cảnh quốc tế. Hộ chiếu phổ thông có thể được tích hợp trên VNeID, nhưng thông tin hiển thị không mặc nhiên thay thế hộ chiếu hoặc giấy tờ đi lại quốc tế theo yêu cầu của cơ quan xuất nhập cảnh và quốc gia đến.

Với các giao dịch bất động sản, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng thuộc danh mục tích hợp. Tuy nhiên, việc mua bán, thế chấp hoặc tặng cho nhà đất vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về hợp đồng, công chứng và đăng ký biến động. Thông tin trên VNeID không thay thế toàn bộ hồ sơ pháp lý của giao dịch.

Trong nhiều tình huống khác, trở ngại đến từ dữ liệu chưa được đồng bộ hoặc xác thực thành công. Một số giấy phép lái xe mẫu cũ từng gặp khó khăn khi tích hợp do thiếu thông tin ngày, tháng sinh hoặc dữ liệu căn cước không trùng khớp.

Hộ chiếu trên VNeID không thay thế bản cứng khi xuất nhập cảnh. Ảnh: Việt Linh.

Khi giấy tờ chưa xuất hiện trên ứng dụng hoặc đang chờ xác minh, người dân cần sử dụng phương thức chứng minh hợp lệ khác theo quy định. Ảnh chụp căn cước, giấy phép lái xe hay đăng ký xe lưu trong điện thoại cũng không mặc nhiên có giá trị như dữ liệu đã được xác thực trên VNeID.

Đối với lĩnh vực y tế, Sổ sức khỏe điện tử chỉ có thể thay giấy tờ tương ứng trong phạm vi dữ liệu đã được cập nhật đầy đủ. Người bệnh vẫn có thể cần cung cấp kết quả xét nghiệm hoặc hồ sơ điều trị chưa được đồng bộ để phục vụ khám chữa bệnh.

Ngoài ra, điện thoại hết pin, mất kết nối hoặc hệ thống xác thực gặp sự cố có thể khiến người dân không truy cập được VNeID. Khi đó, mang theo giấy tờ vật lý là phương án dự phòng, dù bản điện tử đã tích hợp hợp lệ vẫn có giá trị pháp lý.

Theo Nghị định 320/2026/NĐ-CP, người dân có thể gửi yêu cầu tích hợp giấy tờ trên VNeID nếu dữ liệu chưa được tự động đồng bộ do hệ thống của cơ quan cấp chưa kết nối.

Như vậy, VNeID có thể thay thế việc xuất trình nhiều giấy tờ bản giấy, nhưng không thay thế toàn bộ yêu cầu pháp lý của từng thủ tục. Người dân cần kiểm tra tình trạng tích hợp, xác thực thông tin trước khi thực hiện các giao dịch quan trọng.