Gìn giữ di sản, dựng xây văn hóa nhìn từ lễ hội điểm tại xã Thiên Lộc

Người dân cùng sáng tạo, cùng thụ hưởng

Cứ mỗi dịp tháng 2 âm lịch hằng năm, nhân dân thôn Mạch Lũng, xã Thiên Lộc lại thành kính tổ chức lễ hội tại Miếu Mạch Lũng-di tích lịch sử linh thiêng của địa phương.

Trong không khí trang nghiêm, đoàn rước lễ quy tụ đầy đủ các thành phần từ các bậc cao niên, đại diện chính quyền, các tổ chức đoàn thể đến đông đảo nhân dân và con em xa quê. Những bước chân đồng đều, những nghi thức được thực hành trang nghiêm cùng chung một tấm lòng hướng về cội nguồn, tạo nên bức tranh sinh động của đời sống văn hóa cộng đồng.

Khai mạc Lễ hội truyền thống Miếu Mạch Lũng Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh Hy Ninh

Một điểm nhấn đặc sắc của Lễ hội truyền thống Miếu Mạch Lũng là sự tham gia tích cực của người dân trong các hoạt động văn hóa truyền thống. Năm nay là năm đầu tiên, chị Vương Thị Tuyết, giáo viên Trường Mầm non Đại Mạch tham gia đội trống dâng lễ.

Chị Tuyết chia sẻ: "Chúng tôi đã tập luyện trong khoảng 10 ngày. Với giáo viên mầm non, việc tiếp thu khá thuận lợi bởi trước đó chúng tôi đã được học về các nhịp trống, phách. Thời gian tập cùng nhau không nhiều nên mỗi người đều tự chủ động luyện tập thêm tại nhà để hoàn thiện tiết mục".

Chị Tuyết cho biết thêm: "Đối với người dân chúng tôi, lễ hội làng là niềm tự hào sâu sắc. Vì vậy, việc được góp sức trong lễ hội là niềm vinh dự lớn, thể hiện lòng tri ân với các bậc tiền nhân và trách nhiệm gìn giữ truyền thống".

Đông đảo lãnh đạo địa phương và người dân tham dự phần lễ tại Lễ hội truyền thống Miếu Mạch Lũng. Ảnh: Hy Ninh

Không chỉ trong cộng đồng dân cư tại địa phương mà trong lòng những người con xa quê, lễ hội truyền thống chính là “sợi dây” kết nối bền chặt với quê hương. Anh Trần Văn Minh, người dân thôn Mạch Lũng, hiện đang sinh sống và làm việc tại tỉnh Hưng Yên chia sẻ: “Dù đi đâu, làm gì, cứ đến ngày hội là tôi lại thu xếp công việc để trở về. Đó như một lời hẹn thiêng liêng với quê hương”.

Anh Minh cho biết, điểm ấn tượng nhất của lễ hội chính là công tác tổ chức ngày càng bài bản, quy củ, đặc biệt là nghi thức cung nghinh rước kiệu.

“Không khí đoàn rước vừa trang nghiêm, thanh tịnh, vừa hào hùng, rộn ràng. Khi hòa mình vào dòng người ấy, tôi cảm nhận rất rõ niềm tự hào và sự linh thiêng của lễ hội quê hương. Đó là điều mà ở nơi đô thị khó có thể tìm thấy”, anh Minh chia sẻ thêm.

Ngoài phần lễ, phần hội với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao dân gian đã mang đến không khí vui tươi, phấn khởi chính là điểm nhấn giúp lễ hội trở thành không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng toàn diện, nơi mọi thế hệ cùng tham gia, cùng hưởng thụ và cùng sáng tạo.

Các nghi thức được thực hiện trang nghiêm với sự tham gia của đông đảo các người dân thôn Mạch Lũng. Ảnh: Nam Lộc

Chung tay lan tỏa giá trị các di sản

Ông Nguyễn Công Đoàn, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Mạch Lũng cho biết: Miếu Mạch Lũng là nơi hội tụ những giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của vùng đất Thiên Lộc. Không chỉ mang giá trị tín ngưỡng, Miếu còn là công trình kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu với nhiều mảng chạm khắc tinh xảo mang phong cách thế kỷ XVII–XVIII. Đặc biệt, nơi đây từng là cơ sở hoạt động cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, góp phần làm phong phú thêm giá trị lịch sử.

Năm 2024, Miếu được khởi công tôn tạo và đến đầu năm 2026 đã hoàn thành giai đoạn I, mang diện mạo khang trang, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng và văn hóa của nhân dân.

Lễ hội năm nay càng thêm ý nghĩa khi được tổ chức trong không gian di tích vừa được tôn tạo. Các nghi lễ truyền thống được phục dựng bài bản, kết hợp hài hòa với các hoạt động văn hóa hiện đại, tạo nên sức hấp dẫn đối với người dân và du khách.

Một điểm nhấn đặc sắc của Lễ hội truyền thống Miếu Mạch Lũng là sự tham gia tích cực của người dân trong các hoạt động văn hóa truyền thống. Ảnh: Hy Ninh

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc Nguyễn Hùng Dũng, Lễ hội truyền thống Miếu Mạch Lũng là lễ hội điểm của xã Thiên Lộc và được xã tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, hỗ trợ công tác tổ chức để lễ hội diễn ra quy mô, bài bản, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tinh thần của nhân dân và thu hút du khách.

Việc duy trì lễ hội thường niên không chỉ là sự tiếp nối truyền thống mà còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử, văn hóa địa phương. Đồng thời, đây cũng là dịp để quảng bá hình ảnh quê hương, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Cùng với lễ hội này, trong dịp đầu xuân năm 2026, địa phương đã tổ chức thành công các Lễ hội truyền thống gồm: Đình Chài, Đình Đền Bầu, Đình Đại Độ, Đình Nhuế... Các lễ hội được chuẩn bị chu đáo, thành lập Ban Tổ chức, xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm vụ rõ ràng, bảo đảm đúng quy định, an toàn, tiết kiệm, văn minh. Phần lễ được thực hiện trang nghiêm với các nghi thức tế lễ, dâng hương, rước kiệu đúng truyền thống, thể hiện lòng tri ân các bậc tiền nhân. Phần hội diễn ra sôi nổi với 19 buổi giao lưu văn nghệ, dân ca, trống hội và các hoạt động thể thao như bóng đá, bóng chuyền hơi, cờ tướng, trò chơi dân gian… thu hút đông đảo Nhân dân tham gia.

Các lễ hội đã tạo không khí vui tươi, phấn khởi, thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng, hướng tới mục tiêu chung là bảo tồn di sản, xây dựng nếp sống văn minh, phát huy tinh thần đoàn kết tại cơ sở...

Hy Ninh