Giới hạn 10 nguyện vọng đại học: Thí sinh lo giảm cơ hội, mong có 'độ mở'

Mỗi thí sinh có thể chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển đại học. Ảnh: Lê Nguyễn.

Trong khi cơ quan quản lý cho rằng điều chỉnh này không làm giảm cơ hội trúng tuyển thực chất, nhiều thí sinh và phụ huynh lại lo ngại việc “siết” nguyện vọng sẽ khiến các em dè dặt hơn khi lựa chọn, dễ phải chấp nhận phương án an toàn thay vì ngành, trường yêu thích.

Khi “vô hạn” thu hẹp còn 10 nguyện vọng

Theo dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến, mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển, thay vì không giới hạn như những năm trước. Riêng với các chương trình đào tạo giáo viên, thí sinh chỉ được xét tuyển ở các nguyện vọng từ 1 đến 3.

Đây được xem là một trong những điểm điều chỉnh đáng chú ý nhất, tác động trực tiếp đến chiến lược đăng ký xét tuyển của hàng trăm nghìn thí sinh mỗi năm.

Lý giải về đề xuất này, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Nguyễn Tiến Thảo cho biết, phân tích dữ liệu tuyển sinh các năm gần đây cho thấy hơn 98% thí sinh trúng tuyển nằm trong nhóm 10 nguyện vọng đầu. Số thí sinh trúng tuyển ở các nguyện vọng lớn hơn 10 hoặc qua các đợt xét tuyển bổ sung chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp. Theo ông, việc cho phép đăng ký nguyện vọng không giới hạn không làm tăng đáng kể cơ hội trúng tuyển, trong khi lại tạo áp lực lớn cho hệ thống xét tuyển và phát sinh chi phí xã hội.

Tuy nhiên, từ góc nhìn của người học, việc “siết” từ vô hạn xuống còn 10 nguyện vọng khiến không ít thí sinh cảm thấy lo lắng. Nhiều em cho rằng, trong bối cảnh kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 là năm đầu áp dụng đầy đủ chương trình mới, phổ điểm và điểm chuẩn các ngành, các trường vẫn khó dự đoán. Việc được đăng ký nhiều nguyện vọng trước đây phần nào giúp thí sinh “phòng xa”, giảm áp lực tâm lý nếu kết quả không như mong đợi.

Nguyễn Trường Giang, học sinh Trường Trung học phổ thông Trương Định chia sẻ, với mức điểm dự kiến ở nhóm trung bình khá, các em thường dành nhiều nguyện vọng để “thử sức” ở những ngành, trường yêu thích có điểm chuẩn cao hơn, sau đó mới xếp các phương án an toàn. Khi số lượng nguyện vọng bị giới hạn, tâm lý e dè dễ xuất hiện, khiến thí sinh không dám đặt nguyện vọng vào ngành mơ ước, mà ưu tiên lựa chọn những ngành thấp hơn năng lực để chắc suất trúng tuyển.

Còn bà Nguyễn Thị Lan Chi, phụ huynh học sinh Trường Trung học phổ thông Trần Hưng Đạo - Thanh Xuân bày tỏ băn khoăn, cho rằng, với việc dự kiến khống chế mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển đại học trong kỳ tuyển sinh năm nay, quyền lựa chọn của các em phần nào bị thu hẹp.

Cũng theo bà Lan Chi, với những gia đình không có điều kiện cho con theo học nhiều chứng chỉ, kỳ thi riêng, việc đăng ký nhiều nguyện vọng được xem là cách tăng cơ hội vào đại học. Khi quy chế thay đổi đột ngột, phụ huynh lo con em mình sẽ phải chịu thêm áp lực trong quá trình cân nhắc, lựa chọn.

Cần lộ trình phù hợp

Từ góc độ các cơ sở đào tạo, nhiều ý kiến cho rằng chủ trương giới hạn số lượng nguyện vọng là cần thiết, song con số 10 có thể vẫn còn quá chặt trong bối cảnh hiện nay, nhất là trong kỳ tuyển sinh 2026 - năm đầu tiên áp dụng.

Thí sinh đề xuất tăng số lượng nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2026. Ảnh: Lê Nguyễn.

Theo các chuyên gia tuyển sinh, việc thí sinh đăng ký nhiều nguyện vọng không chỉ xuất phát từ tâm lý “rải đều”, mà còn phản ánh sự đa dạng ngày càng lớn của ngành học, chương trình đào tạo và phương thức xét tuyển.

Tiến sĩ Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Đại học Kinh tế quốc dân nhận định dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 có nhiều điểm tích cực, hướng tới bảo đảm công bằng và minh bạch.

Tuy nhiên, việc giới hạn mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng có thể tạo ra tác động lớn đối với cả thí sinh lẫn các trường đại học. Theo ông, với những trường có hàng trăm mã ngành, chương trình đào tạo, trước đây thí sinh có thể đăng ký nhiều nguyện vọng để tăng khả năng trúng tuyển vào trường mong muốn. Khi bị giới hạn, cơ hội đó sẽ giảm, đồng thời một số ngành có nguy cơ khó tuyển đủ chỉ tiêu.

Đồng quan điểm, Phó Trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh, Trường Đại học Thương mại Nguyễn Quang Trung cho rằng, việc giới hạn nguyện vọng là hợp lý về mặt quản lý, nhưng cần hài hòa giữa mục tiêu giảm tải hệ thống và quyền lợi của người học.

Theo ông, trong bối cảnh một ngành học có thể được đào tạo theo nhiều chương trình khác nhau, thí sinh dễ phải sử dụng nhiều nguyện vọng cho cùng một lĩnh vực. Nếu chỉ có 10 lựa chọn, các em buộc phải chọn phương án an toàn, thay vì mạnh dạn theo đuổi ngành yêu thích.

Ở chiều ngược lại, cơ quan quản lý khẳng định, việc giới hạn số lượng nguyện vọng không nhằm làm khó thí sinh, mà hướng tới nâng cao trách nhiệm lựa chọn.

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học Nguyễn Tiến Thảo, khi số nguyện vọng được kiểm soát, thí sinh buộc phải tìm hiểu kỹ hơn về ngành học, trường học, cũng như cân nhắc năng lực và sở thích của bản thân. Điều này góp phần hạn chế tình trạng đăng ký tràn lan, giảm “ảo” trong tuyển sinh và giúp các trường dự báo tốt hơn số lượng nhập học thực tế.

Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến đến ngày 6-2. Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo chốt con số 10 nguyện vọng xét tuyển đối với mỗi thí sinh hay điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn sẽ còn tiếp tục được bàn thảo.

Thống Nhất