Giới hạn phương thức xét tuyển đại học: Cơ hội lựa chọn trường sẽ bị hạn chế?

Theo dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh, không tính xét tuyển thẳng và xét tuyển theo diện cử tuyển. Tuy nhiên, mỗi ngành, chương trình chỉ được áp dụng tối đa 3 phương thức, giảm hai so với năm 2026.

Từ năm 2028, mỗi ngành, chương trình chỉ được sử dụng một phương thức.

Chẳng hạn, một trường tuyển ngành Công nghệ thông tin năm 2028 sẽ phải lựa chọn một trong các phương thức như điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực hoặc học bạ, thay vì sử dụng đồng thời nhiều phương thức như hiện nay.

'Cơ hội lựa chọn trường có thể bị hạn chế'

Em Nguyễn Lan Anh, học sinh lớp 12 tại Hà Nội cho rằng, việc thu hẹp phương thức xét tuyển có thể gây ra những khó khăn nhất định cho học sinh, nhất là khi chính sách được điều chỉnh trong bối cảnh các em đã quen với nhiều cách xét tuyển.

Theo Lan Anh, trước đây thí sinh có thể tiếp cận và sử dụng nhiều phương thức khác nhau để xét tuyển vào đại học. Việc thu gọn còn một số phương thức có thể khiến cơ hội và sự linh hoạt trong lựa chọn trường đại học bị hạn chế.

“Trước đây, thí sinh có thể tiếp cận và sử dụng nhiều phương thức đa dạng để xét tuyển vào các cơ sở giáo dục đại học. Khi phương thức xét tuyển bị thu gọn, cơ hội cũng như sự linh hoạt trong việc lựa chọn các trường đại học có thể bị hạn chế đáng kể”, nữ sinh nói.

Trong khi đó, em Nguyễn Lan Phương cùng trường nhìn nhận theo hướng khác. Em cho rằng việc giới hạn số lượng phương thức có thể giúp học sinh xác định rõ hơn ngành nghề phù hợp với năng lực và chủ động định hình con đường học tập.

Lan Phương cho rằng, hiện học sinh có thể rơi vào tâm lý hoang mang khi phải theo dõi nhiều phương thức, đồng thời phân tán thời gian cho các hình thức thi, xét tuyển khác nhau. Việc thu hẹp số phương thức, theo em, có thể giúp học sinh tập trung hơn vào mục tiêu đã lựa chọn.

“Định hướng thu hẹp các phương thức xét tuyển có thể giúp học sinh chủ động hơn, không còn rơi vào tâm lý hoang mang, đắn đo hay phải chịu áp lực học tập và thi cử dàn trải”, Lan Phương chia sẻ.

'Đỡ phải ôn quá nhiều loại chứng chỉ, kỳ thi'

Em Đỗ Quốc Lâm, học sinh Trường THPT Việt Đức cũng cho rằng, việc giảm số phương thức có thể giúp học sinh xác định sớm mục tiêu.

Lâm dẫn thực tế học sinh hiện phải quan tâm đến nhiều hình thức xét tuyển, từ điểm thi tốt nghiệp THPT, thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy đến chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.

“Hiện tại có quá nhiều hình thức xét tuyển khác nhau”, Lâm nói, cho rằng nếu con đường xét tuyển được xác định rõ hơn, học sinh sẽ bớt phải phân tán việc học và ôn luyện.

Đáng chú ý, Lâm cho hay, dù mới là học sinh lớp 11, em đã phải học thêm nhiều nội dung, ôn luyện các loại chứng chỉ và đôi khi cảm thấy áp lực.

Theo nam sinh, nếu phương thức xét tuyển được thu gọn, học sinh có thể giảm thời gian học tập quá tải, đồng thời giảm một phần chi phí tài chính cho gia đình.

Giáo viên lo 'bó hẹp' cơ hội, đề nghị có lộ trình

Từ góc độ giáo viên, bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Tổ trưởng chuyên môn Tổ Ngoại ngữ - Thể dục - Quốc phòng, Trường THPT Việt Đức cho biết, việc giảm phương thức xét tuyển cũng có mặt cần cân nhắc.

Theo bà Ngọc, khi số phương thức bị thu hẹp, một số học sinh có thể mất đi lựa chọn phù hợp với năng lực và điều kiện của mình, từ đó ảnh hưởng đến cơ hội hiện thực hóa nguyện vọng vào đại học.

“Việc này cũng có khả năng sẽ làm bó hẹp các phương thức xét tuyển, phần nào ảnh hưởng tới cơ hội hiện thực hóa nguyện vọng đăng ký vào các trường đại học của học sinh”, bà Ngọc nhấn mạnh.

Do đó, nếu Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện thay đổi, giáo viên này cho rằng cần có lộ trình rõ ràng, phù hợp để học sinh có thời gian thích ứng và chuẩn bị.

Bộ nói giảm 'cửa' để thí sinh bớt theo dõi nhiều phương thức

Giải thích cho đề xuất trên, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, một trong những lý do Bộ muốn giảm phương thức là sự tương đương giữa các thang đo tuyển sinh hiện chưa đồng đều.

Theo thống kê giai đoạn 2022-2026, hơn 2.000 chương trình, chiếm hơn 40% số chương trình sử dụng từ hai phương thức trở lên, có chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên. Điểm học bạ trong cùng mã ngành cũng có trường hợp cao hơn khá xa điểm thi tốt nghiệp THPT.

“Khi các thang đo chưa thực sự tương đương, việc chia một ngành thành nhiều cửa xét tuyển có thể làm thí sinh cùng năng lực được đối xử khác nhau”, ông Thảo nói.

Theo ông, giảm phương thức không nhằm buộc tất cả trường, ngành sử dụng một loại điểm thi duy nhất, mà để mỗi ngành lựa chọn cách đánh giá phù hợp nhất với yêu cầu đầu vào.

Các kết quả thi riêng, học bạ hay chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng khi được cấu trúc minh bạch trong phương thức tuyển sinh đã công bố.

“Tinh thần xuyên suốt của dự thảo là tuyển sinh phải đi cùng chuẩn chất lượng, dữ liệu kiểm chứng được và trách nhiệm giải trình”, ông Thảo khẳng định.