Giới quan sát nói gì về đàm phán Mỹ-Iran?

Cựu đàm phán viên về Trung Đông của Bộ Ngoại giao Mỹ Aaron David Miller đánh giá, Iran “nắm nhiều quân bài hơn Mỹ” sau khi 21 giờ đàm phán giữa hai nước kết thúc mà không đạt được thỏa thuận.

Ông Miller cho hay, Iran “rõ ràng không vội nhượng bộ”, chứng tỏ nước này đang theo đuổi tiến độ chậm hơn so với Mỹ.

Ông cũng nhận định: “Dường như Iran vẫn sở hữu urani làm giàu ở mức cao. Họ đã chứng minh khả năng ‘vũ khí hóa địa lý’, kiểm soát và hiện đang quản lý eo biển Hormuz. Ngoài ra, họ đã thể hiện năng lực đáng lo ngại trong việc làm suy yếu an ninh và ổn định. Tất cả những yếu tố đó đều là những quân bài".

Theo ông Miller, Iran thà chấp nhận rủi ro đối mặt trở lại với các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel, còn hơn là "ra về tay trắng" sau đàm phán.

Dư luận cũng hoài nghi về tương lai của cuộc xung đột, đồng thời làm gia tăng nghi ngờ về hiệu lực của thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần bắt đầu từ ngày 7/4. Nếu Iran không cam kết mở lại eo biển Hormuz, nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục bị siết chặt.

Trong khi đó, khi xuất hiện tại Islamabad, Phó Tổng thống Vance không cho biết bước đi tiếp theo sau khi các cuộc đàm phán dường như bế tắc. Ông cho rằng, Iran vẫn có thể quay lại chấp nhận “đề xuất cuối cùng và tốt nhất” của Mỹ, nhưng không đề cập đến các cuộc thương lượng tiếp theo nhằm thu hẹp khác biệt.

Trong khi đó, cựu tướng kiêm nhà phân tích quốc phòng Pakistan Zahid Mahmood cho biết, cả Iran và Mỹ đều đang tìm kiếm một “lối thoát” khỏi cuộc chiến nhưng vẫn bị ràng buộc bởi lòng kiêu hãnh và các lợi ích chiến lược.

Ông Mahmood nói: “Có… hai sự kiêu hãnh lớn gắn liền với nhau. Một là lòng kiêu hãnh về ý thức hệ của một quốc gia, đối với Iran. Và có một lòng kiêu hãnh lớn gắn liền với cường quốc. Rất nhiều tuyên bố đã được đưa ra trước cuộc xung đột này… Điều tốt là cả hai đều rất muốn tìm một giải pháp lâu dài”.

Theo ông Mahmood, việc Iran yêu cầu duy trì một số quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz và yêu cầu Mỹ giải phóng các tài sản của Tehran ở nước ngoài vẫn là những điểm mấu chốt gây tranh cãi.

Ông nói: “Cách thức mà Iran đã sử dụng vị trí chiến lược của họ, cách họ đưa vấn đề Hormuz vào, đây là một nước đi cao tay của họ, và có lẽ là con bài cuối cùng của họ. Vì vậy, họ muốn thu được lợi ích tối đa… từ điều này”.

Ông Mahmood nhận định rằng: “Cho đến khi… giải quyết vấn đề xung đột cơ bản, bạn sẽ không thể có được một nền hòa bình tích cực. Chúng ta có thể đạt được một nền hòa bình tiêu cực, đó là việc chấm dứt tiếng súng. Nhưng… hòa bình tích cực có nghĩa là toàn bộ xung đột không còn tồn tại nữa… Vì vậy, tôi nghĩ các quốc gia ở Trung Đông sẽ phải học cách cùng tồn tại”.