Giới thiệu 'gia tài' của họa sĩ Văn Giáo tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Họa sĩ Văn Đức, con trai họa sĩ Văn Giáo giới thiệu với công chúng bức tranh Bác Hồ thăm nhân dân Hà Bắc (1978). (Ảnh: LINH BẢO)

Triển lãm Văn Giáo - Đất nước mùa xuân (diễn ra từ 26/9-6/10) do gia đình họa sĩ, Hội Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty cổ phần thiết kế May Living phối hợp tổ chức, trưng bày 110 tác phẩm của họa sĩ với nhiều chất liệu khác nhau trải dài 60 năm. Ngoài ra, triển lãm còn trưng bày 10 tác phẩm của các họa sĩ khắc họa chân dung họa sĩ Văn Giáo.

Đây là một dịp đặc biệt để tìm lại hành trình nghệ thuật của Văn Giáo. Trước Cách mạng Tháng Tám, ông từng có hai lần trưng bày tác phẩm tại Sài Gòn (trong khoảng từ 1942 đến 1945). Cuộc triển lãm lần này có thể xem là mối lương duyên sâu nặng của ông đối với mảnh đất Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh.

Đại diện Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh trao chứng nhận, thư cảm ơn đến gia đình họa sĩ Văn Giáo. (Ảnh: LINH BẢO)

Qua những tác phẩm được trưng bày, người xem không chỉ gặp lại những hình ảnh đất nước qua nhiều chặng đường lịch sử, mà còn cảm nhận trọn vẹn tấm lòng của một họa sĩ đã dành cả cuộc đời để bước đi và ghi chép lại hành trình ấy bằng hội họa.

Theo thông tin từ gia đình họa sĩ, sinh thời họa sĩ Văn Giáo không xem triển lãm là nơi khẳng định danh tiếng mà là dịp để đối thoại với người xem, một quan niệm, một thái độ nghề nghiệp hiếm gặp: người nghệ sĩ không đứng trên công chúng mà tự đặt mình trong quá trình học hỏi không ngừng từ công chúng và đời sống.

Tiếp sau hai cuộc triển lãm đã được tổ chức tại Hà Nội vào năm 1996 và 2016, triển lãm lần này, nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh và 30 năm ngày mất của ông, gia đình họa sĩ Văn Giáo lại một lần nữa tiếp tục thực hiện ý nguyện ấy của ông kể từ sau khi ông qua đời.

Bà Mai Thị Ngọc Oanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Mỹ Thuật Việt Nam phát biểu tại buổi khai mạc triển lãm ngày 26/9. (Ảnh: LINH BẢO)

Bà Mai Thị Ngọc Oanh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Mỹ Thuật Việt Nam cho biết, không chỉ là đồng nghiệp, bà còn là người hàng xóm thân thiết với họa sĩ Văn Giáo suốt nhiều năm qua. Trong ký ức của bà, hình ảnh họa sĩ Văn Giáo hiện lên là một người nghệ sĩ tài hoa với tinh thần lao động nghệ thuật say mê. “Ông đặc biệt xuất sắc khi vẽ bằng chất liệu bột màu với những bức tranh trong và đẹp, bên cạnh sự phong phú trong thể hiện đề tài”, bà Mai Thị Ngọc Oanh chia sẻ.

Với đạo diễn, nhà văn Xuân Phượng, họa sĩ Văn Giáo là một người thẳng thắn, bộc trực. Cuộc đời nghệ thuật và nhân cách của ông luôn là niềm tự hào, hãnh diện cho con cháu và cả đồng nghiệp mai sau.

Ông Trần Minh Công, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu tại lễ khai mạc triển lãm "Văn Giáo - Đất nước mùa xuân". (Ảnh: LINH BẢO)

Có mặt tại buổi khai mạc triển lãm Văn Giáo - Đất nước mùa xuân, nhạc sĩ Phan Lai Triều xúc động khi những hồi ức về người họa sĩ có vóc dáng cao lớn mà ông hay gặp ở Hà Nội nay lại ùa về.

“Tôi nhớ mỗi lần đi vẽ về, họa sĩ Văn Giáo thường dựng giá vẽ ngay giữa sân tòa nhà số 51 Trần Hưng Đạo để giới thiệu tác phẩm cho đồng nghiệp và trẻ nhỏ xem. Dù biết ông từ lâu nhưng đến hôm nay, gần 80 tuổi đời, tôi mới được chiêm ngưỡng những tác phẩm nổi tiếng của ông”, nhạc sĩ Phan Lai Triều xúc động cho hay.

Lịch sử mỹ thuật Việt Nam hiện đại ghi nhận không ít bậc thầy với những khuôn mẫu kinh điển. Riêng với Văn Giáo (1916-1996), tên tuổi ông đồng nghĩa với sự dấn thân không mệt mỏi, một nghệ sĩ chọn cách bước ra thế giới rộng lớn để định hình cái đẹp trên từng tấc đất quê hương.

Tác phẩm Hồ Chủ Tịch (1948 - khắc gỗ màu) của họa sĩ Văn Giáo. (Ảnh: LINH BẢO)

Trên suốt hành trình sáng tạo nghệ thuật ấy, bước chân của ông đã đi từ Thủ đô Hà Nội, lên Việt Bắc, Tây Bắc, vào chiến trường Liên khu V, ngược lên chiến trường Điện Biên Phủ, hay xuôi vào “khu phi quân sự tạm thời” Vĩnh Linh, cho đến Đường mòn Trường Sơn...

Mỗi chuyến đi đều để lại các tranh và ký họa mang hơi thở, dấu ấn thời đại. Văn Giáo coi sự cống hiến cho xã hội và đất nước là lẽ sống cao đẹp nhất, tâm thế ấy đã trở thành kim chỉ nam xuyên suốt 8 thập kỷ làm người và làm nghệ thuật của ông.

Đông đảo công chúng xem tranh Văn Giáo tại lễ khai mạc triển lãm. (Ảnh: LINH BẢO)

Ngoài di sản hội họa đồ sộ về đề tài cách mạng, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc, một mạch nguồn quan trọng khác trong sự nghiệp của Văn Giáo là các sáng tác về hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ trải nghiệm tình cảm được trực tiếp vẽ Bác trong những ngày đầu thành lập nước (1945), ông đã dành nhiều thập kỷ tiếp theo để khắc họa mối quan hệ sâu sắc của Người với nhân dân và đất nước trong những không gian bình dị nhất.

Công chúng xem tranh Văn Giáo tại triển lãm. (Ảnh: LINH BẢO)

Văn Giáo đặc biệt gắn bó với bột màu. Ông đã dày công hoàn thiện và nâng tầm tranh bột màu trở thành một thể loại hội họa với ngôn ngữ hoàn chỉnh mang một sắc thái cá nhân. Với ông, bột màu không dừng lại ở tư cách của một phương tiện “thứ cấp” dùng để ghi chép hoặc phác thảo, mà đã được khẳng định bằng một vị thế độc lập trong nền mỹ thuật Việt Nam.

Giá trị lớn nhất mà Văn Giáo để lại chính là một đời sống nghệ thuật thuần khiết, một thế giới hội họa giàu bản sắc cùng những mối thâm tình sâu nặng với các đồng nghiệp văn nghệ sĩ, các vị lãnh đạo và đông đảo nhân dân lao động.

Công chúng xem tư liệu về họa sĩ Văn Giáo tại triển lãm. (Ảnh: LINH BẢO)

Một điểm nhấn trong lần triển lãm này đó là gia đình họa sĩ Văn Giáo đã trao tặng cho Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh hai tác phẩm "Đón Bác Hồ ở đình Hồng Thái" và "Thao trường”.

Ông Trần Minh Công, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Việc tiếp nhận hai tác phẩm của họa sĩ Văn Giáo từ gia đình họa sĩ gửi tặng đánh dấu những tư liệu hội họa đầu tiên của họa sĩ Văn Giáo có mặt tại bảo tàng.

Sự kiện này cùng với triển lãm Văn Giáo - Đất nước mùa xuân không chỉ là sự kết nối giữa các thế hệ nghệ sĩ mà còn tạo cơ hội cho công chúng yêu hội họa miền nam được trực tiếp chiêm ngưỡng các tác phẩm xuất sắc gắn liền với lịch sử cách mạng của dân tộc.